Jako managerowie i przedsiębiorcy zapewne wiele inwestujemy w szkolenia i treningi, aby poprawić nasze zdolności komunikacyjne wobec zespołu, klientów czy przełożonych. Jednak niewielu z nas ma świadomość, że fundamentem komunikacji jest najpierw opanowanie swojego monologu wewnętrznego i umiejętność komunikacji ze sobą

Dlatego w tekście zadaję pytanie: Jak często się potykasz? Nie, nie mam tu na myśli teatralnych piruetów na oblodzonym chodniku czy niezauważonych krawężników przez utkwiony wzrok w ekranie smartfona. Myślę, że bardzo często „potykasz się poznawczo”. Te potknięcia to nic innego, jak negatywne myśli zalewające nasz umysł, którym ulegamy w monologu wewnętrznym i które kreują w nas zły nastrój, niechęć do siebie i poczucie braku własnej wartości. Mój dobór słów nie jest tu przypadkowy, świadomie użyłam słowa „potknięcie”, a nie „błąd poznawczy”, aby uwypuklić ich nieintencjonalny, nieprzemyślany i podświadomy charakter, a dodatkowo nie energetyzować go poczuciem winy, jakie idzie w parze ze słowem „błąd”. Według Davida D. Burnsa, amerykańskiego profesora nadzwyczajnego psychiatrii i nauk behawioralnych, wieloletniego badacza nad chemią mózgu, to nasze negatywne schematy myślowe powodują w nas emocjonalny zamęt, to myśli są kreatorem naszych uczuć. W swojej książce*, która w latach 80. zrewolucjonizowała rynek terapii poznawczej i była fundamentem narodzenia się nurtu biblioterapii w psychoterapii, Burns wymienił 10 najczęstszych schematów myślowych, które rozwijają i utrwalają w nas zły nastrój i niechęć do siebie. Zdaniem Burnsa to właśnie nauczenie się rozpoznawania, następnie spisywanie krytycznych myśli pojawiających się w naszym monologu wewnętrznym, a w konsekwencji dyskutowanie z nimi i samoobrona w postaci racjonalnej odpowiedzi to przepis na wygranie ze swoim wewnętrznym krytykiem, złymi nastrojami, najlepsza ochrona poczucia własnej wartości, a w najdalszej perspektywie też obrona przed depresją.

Zalecana prosta technika trzech kolumn polegająca na zapisie naszych automatycznych myśli samokrytyki, które pojawiają się podczas tak zwanego wstrząsu emocjonalnego, następnie zaklasyfikowanie ich według jednego z dziesięciu zniekształceń poznawczych, a na końcu racjonalna odpowiedź na nasze nieracjonalne, wewnętrzne zarzuty to najlepsza droga do obrony poczucia wartości nie tylko managera, pracownika czy właściciela firmy. Demotywujący czy oskarżycielski wewnętrzny krytyk to domena wielu z nas, niezależnie od obranych stanowisk, więc warto stosować techniki obronne i uczyć się tej praktyki. Każdy z nas na co dzień mierzy się z wieloma wyzwaniami, które bardzo często w przypływie naszych potknięć poznawczych wywołują paraliżujący strach, gniew, demotywację, rezygnację, a samopomoc według Burnsa to najłatwiejszy sposób, jak sobie z nimi poradzić w ramach pierwszej pomocy. Warto też wiedzieć, że do etapu racjonalnej odpowiedzi możemy zaangażować także osoby trzecie, które mogą pomóc nam w znalezieniu logicznych przykładów demaskujących nasze autodestrukcyjne myśli. Częsta praktyka tego 10-minutowego ćwiczenia doprowadzi nas do szybszego i automatycznego wyłapywania potknięć poznawczych w celu ich wyeliminowania.

Wyjaśnijmy zatem, czym są zniekształcenia poznawcze wymieniane przez Burnsa:

1. Myślenie wszystko albo nic
2. Nadmierne uogólnianie
3. Czarnowidztwo
4. Tendencyjny wybór faktów
5. Nieuzasadnione wnioski
6. Przesadzanie/bagatelizowanie
7. Rozumowanie emocjonalne
8. Stwierdzenie typu powinno się/muszę/trzeba
9. Etykietowanie
10. Nastawienie ksobne

Myślenie wszystko albo nic, inaczej nazywane dychotomią myślenia, to widzenie i ocenianie siebie w barwach bieli lub czerni. To ocenianie się w perspektywie zero-jedynkowej, wygranego i przegranego, kiedy po znalezieniu błędu mówimy do siebie „to była totalna porażka”, „nic mi nie wychodzi”. „Myślenie wszystko albo nic” to bardzo często fundament perfekcjonizmu. To schemat myślenia, w którym jakiekolwiek pomyłki są dowodem naszej przegranej, czynią nas gorszym i bezwartościowym.

Nadmierne uogólnianie

To myśli, w których uważasz, że coś, co przytrafiło ci się raz, będzie przytrafiać ci się zawsze. Swoje jednorazowe porażki utożsamiasz ze skazaniem na porażkę. Jednorazowy zawód miłosny, jednorazowa zła decyzja jest dla Ciebie dowodem na powtarzające się nieszczęścia i na brak możliwości polepszenia swojej sytuacji. W swoich myślach skazujesz się na fatum, którego nie możesz uniknąć, i słyszysz wewnętrzny głos: „Będę zawsze nieszczęśliwy”.

Czarnowidztwo

(inaczej selektywna abstrakcja) To z kolei filtrowanie każdego zdarzenia i wyłapywanie tylko negatywnych szczegółów, to skupianie się na negatywnych aspektach sytuacji, energetyzowanie ich i niedopuszczanie pozytywnych stron. To nawyk widzenia szklanki zawsze do połowy pustej.

Tendencyjny wybór faktów

zwany potocznie odwrotną alchemią, gdyż tak jak niegdyś średniowieczni alchemicy chcieli znaleźć metodę zamiany metali nieszlachetnych w złoto, tak dziś osoby potykające się o tendencyjny wybór faktów potrafią każde złoto przemienić w zardzewiały złom. To jedna z najbardziej destrukcyjnych form zniekształceń poznawczych, w których nadajesz negatywny kontekst pozytywnym sytuacjom, np. gdy otrzymujesz komplement, Twój wewnętrzny głos podpowiada Ci: „Ten ktoś po prostu chce być miły i wcale tak nie uważa”.

Nieuzasadnione wnioski

zazwyczaj przejawiają się w tak zwanym błędzie jasnowidza i czytaniu w myślach. Mówimy o nich, kiedy na przykład występujesz publicznie i widzisz, że osoba w pierwszym rzędzie ma problem ze skupieniem i interpretujesz jej zachowanie na swoją niekorzyść, jako dowód swoich słabych umiejętności przemawiania czy znudzenia prezentacją. Nie dopuszczasz do głosu scenariuszu, w którym ów dystraktorem może być trudna rozmowa tej osoby tuż przed Twoim wystąpieniem bądź podejrzany w trakcie słuchania e-mail ze złymi informacjami.

Przesadzanie i bagatelizowanie

to tak zwany trik optyczny, kiedy swoje pozytywne strony i osiągnięcia umniejszasz, a błędy wyolbrzymiasz. Kiedy najmniejsze rzeczy urastają do miana wielkich spraw, a swoje sukcesy w Twoich oczach są mało ważne i nieistotne. Wyolbrzymiasz swoje niedoskonałości, tak by wskazywały na twój brak wartości.

Rozumowanie emocjonalne to utożsamianie swoich emocji z dowodem prawdy, w którym myśl „czuję się beznadziejny” równa się z faktem „jestem beznadziejny”. Bardzo często prowadzą one do prokrastynacji, gdyż jeśli czujesz, że coś się nie uda, to jesteś przekonany, że będzie tak w rzeczywistości, więc odwlekasz lub rezygnujesz z podjęcia się wyzwania. „Stwierdzenia typu powinienem/powinno się/muszę/trzeba” (zwane musturbacją od ang. must – musieć) to tak zwane imperatywne podejście do życia, kiedy sam nakładasz na siebie i innych powinność i w sytuacji ich niesprostania odczuwasz wobec siebie lub innych złość, niechęć. Oczekiwanie konkretnych zachowań prowadzi do poczucia winy lub gniewu, gdyż jesteś przekonany, że zawodzisz czyjeś oczekiwania bądź inni zawodzą twoje.

Etykietowanie

Ta cięższa odmiana „nadmiernego uogólniania” to utożsamianie się i opisywanie siebie w kontekście rzeczy i zachowań, zgodnie z filozofią, że miarą człowieka są błędy, jakie popełnia. Jestem beznadziejny – jeżeli coś zepsułem, popełniłam błąd, więc „jestem porażką”. Te zdania zasłyszane w myślach zaczynają się od „jestem” i stawiają znaku równości pomiędzy „ja” a tym, co „ja robię”.

Nastawienie ksobne

Ostatnie sklasyfikowane zniekształcenie to „nastawienie ksobne”, które jest matką poczucia winy. Polega ono na braniu odpowiedzialności za zachowania innych ludzi. Jeżeli twój pracownik nie wykonuje jakiegoś zadania bądź źle je wykonał, w twoich myślach zawsze słyszysz zdanie, że to ty jesteś złym managerem. To mylenie wpływu z kontrolą i utożsamianie każdej niedoskonałości ze swoją odpowiedzialnością, to poczucie winy w sytuacjach niezależnych od nas.

Razem z Burnsem i innymi psychologami w nurcie poznawczym chcę zwrócić Twoją uwagę na to, jak duży wpływ mamy na swoją rzeczywistość i na nasze samopoczucie. Możemy reagować na nasze myśli i kształtować je. Nasza rzeczywistość bardzo często jest wypaczona, tak jak wypaczone są nasze myśli, i warto zrozumieć, jak istotnym elementem w zarządzaniu jest opanowanie relacji ze swoim monologiem wewnętrznym. Komunikacja zaczyna się najpierw od komunikacji intrapersonalnej, komunikacji samego ze sobą oraz uzyskania świadomości swoich schematów, które mogą być przeszkodą w komunikacji z innymi. Dlatego, aby móc wejść w interakcje z drugim człowiekiem, być dobrym managerem i liderem, zacznijmy najpierw od umiejętności słuchania i dialogu ze sobą, niewpadania w pułapkę rozumowania emocjonalnego i zrozumienia, że to nie uczucia determinują naszą wartość. Nie musimy zasłużyć na poczucie własnej wartości, lecz jedynie oczyścić je ze swoich schematów i świadomie wybrać, za jakim głosem w swojej głowie podążymy.

Natalia Siniłło

Andragog i trenerka kompetencji miękkich, specjalizująca się w komunikacji interpersonalnej oraz intrapersonalnej, empatii, radzeniu sobie ze stresem, inteligencji emocjonalnej oraz budowaniu trwałych relacji. Rozwija swój autorski projekt „Cup of me”, uświadamiający rolę monologu wewnętrznego w procesie zarządzania zarówno samym sobą, jak i zespołami. Charyzmatyczna managerka klubu Trend House, z ponad 10-letnim doświadczeniem m.in. w branży eventowej, szkoleniowej, HORECA, która pomaga wychodzić przedsiębiorcom ze swoich branżowych baniek, budując społeczność i zarządzając jedynym w Polsce klubem dla innowatorów.

Ogromny postęp medycyny odmienia dziś los chorych i pozwala na dłuższe i lepszej jakości, aktywne życie ich samych, ale też ich bliskich

Nie zmienia to faktu, że każdy kryzys zdrowia jest dramatycznym doświadczeniem pacjenta i ogromną traumą dla jego otoczenia, a suma takich kryzysów powiększa skalę ludzkiego cierpienia, stanowiąc jednocześnie poważne wyzwanie natury ekonomicznej dla nas wszystkich.

Doceniając więc, często spektakularne, osiągnięcia medycyny naprawczej, nie możemy tracić z pola widzenia znaczenia profilaktyki.

W ocenie ekspertów WHO wyborem stylu życia jesteśmy w stanie o 50 proc. zredukować ryzyko poważnego załamania zdrowia.

Tymczasem 30 proc. Polaków pali papierosy, 8 proc. codziennie sięga po alkohol, 60 proc. zagrożonych jest otyłością, a na badania przesiewowe zgłasza się tylko 38 proc. Dla porównania – w Wielkiej Brytanii korzysta z nich ponad 70 proc. obywateli.

O konsekwencjach tego stanu rzeczy przypominają inicjatorzy kampanii edukacyjno-systemowej „TAK dla zdrowia rodziny” – Medyczna Racja Stanu i Fundacja Polska Koalicja Pacjentów Onkologicznych.

– Zmiany świadomości wymagają czasu, a tego nie możemy już tracić. Dlatego wciąż przypominać będziemy o pilnej konieczności wprowadzenia do programu szkół, a nawet zajęć dla przedszkolaków godziny dla zdrowia. Postawy łatwiej kształtować w młodym wieku, niż je korygować po latach utrwalania złych nawyków. To szczególnie ważne, gdy pamiętamy, że polskie dzieci tyją w szybszym tempie niż ich europejscy rówieśnicy. Za kilka lat konsekwencje tego stanu rzeczy będą dramatyczne dla nich samych, dla systemu ochrony zdrowia i budżetu państwa. Doprawdy trudno z tej perspektywy zrozumieć zaniechania w obszarze tak kluczowego elementu edukacji, czyli inicjowaniu kampanii – mówią założyciele Medycznej Racji Stanu: prof. Leszek Czupryniak, kierownik Kliniki Diabetologii i Chorób Wewnętrznych WUM, Anna Jasińska, rzeczniczka think tanku, prof. Paweł Kowal, parlamentarzysta, dr Janusz Meder, prezes Polskiej Unii Onkologii, i dr Michał Sutkowski, rzecznik Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce.

– Nakłaniając do większej uważności dla własnego zdrowia, świadomi tego, jak częstym powodem odkładania wizyty u lekarza jest lęk przed diagnozą poważnej choroby, przypominamy o nowoczesnych, bardzo skutecznych metodach diagnostyki i terapii, ale też profilaktyki. Do tej grupy zaliczyć trzeba, dostępne już w Polsce dla dziewcząt i chłopców w wieku 12 i 13 lat, szczepienia chroniące przed wirusem HPV, odpowiedzialnym za ryzyko zachorowania na raka szyki macicy, krtani, przełyku… i wielu innych nowotworów.

W kontekście diagnostyki zwracamy też uwagę na pojawienie się bardzo precyzyjnych testów w kierunku HPV.

Kolejnym onkogennym wirusem zbierającym każdego roku w Polsce żniwo ponad 2 tys. istnień jest wirus HCV, którego obecność rozpoznajemy prostym testem, a mając do dyspozycji w pełni skuteczne leczenie, chronimy pacjenta przed groźbą raka wątrobowokomórkowego, resztę zaś populacji – przed ryzykiem zakażenia. Stąd apel Polskiej Koalicji Pacjentów Onkologicznych i ekspertów Medycznej Racji Stanu o stworzenie Narodowego Planu Eliminacji wirusa HCV. Dotarcie do nieświadomych nosicieli mogłoby, zdaniem ekspertów WHO, całkowicie zlikwidować zagrożenie, jakim, niestety, nadal jest wirus HCV.

– Jako liderka ruchu Amazonek, która od 30 lat zabiega o to, by kobiety zgłaszały się na badania piersi, w tej kampanii zwracam uwagę na to, że w Polsce dostępne jest leczenie nowotworu sutka na światowym poziomie. Dziś czekamy jeszcze tylko na dostęp do innowacyjnej terapii wczesnego hormonozależnego raka piersi HER2 ujemnego, który u 30 proc. pacjentek, mimo wczesnego rozpoznania, stwarza realne zagrożenie nawrotem choroby. Profilaktyka wznowy to w przypadku raka kwestia BYĆ albo NIE BYĆ. Możliwość podania młodym, aktywnym kobietom leku z grupy cyklibów to wybór BYĆ. Tego typu decyzje systemowe powodują, że możemy choroby nowotworowe traktować jak przewlekłe, nie wyrok. Przypominając o istnieniu skutecznych terapii, przełamujemy lęk przed poddaniem się badaniom – dodaje Krystyna Wechmann, prezes Fundacji Polskiej Koalicji Pacjentów Onkologicznych.

Mówienie o tym, jak wiele możemy zrobić, by żyć dłużej, lepiej, zdrowiej, to zadanie dla ekspertów w dziedzinie medycyny, nauczycieli, polityków, dziennikarzy. Szeroka koalicja osób zdeterminowanych, by zmienić niepokojące statystyki nadumieralności Polaków, to szansa na pozytywne zmiany. Ale nie wystarczy mówić, by być wysłuchanym. Ważne jeszcze, aby wybrzmiał tu głos osób lubianych i podziwianych, które dotrą z apelem: o udział w badaniach przesiewowych, wykonanie testów profilaktycznych, korzystanie z dobrodziejstwa szczepień przeciw groźnym dla życia chorobom, systematycznie prowadzoną aktywność fizyczną i rezygnację ze „śmieciowego” jedzenia.

Moc przykuwania społecznej uwagi mają z pewnością ambasadorki kampanii „TAK dla zdrowia rodziny”: Ewa Jakubiec – tegoroczna Miss Polonia, dyplomowana pielęgniarka i studentka zdrowia publicznego, oraz Laura Breszka, lektorka, aktorka teatralna i filmowa, znana także z wielu produkcji telewizyjnych.

Ich świadectwo, że o spektakularny sukces w wielu dziedzinach życia znacznie łatwiej, gdy jesteśmy zdrowi, może skłonić do chwili refleksji i… wykonania testu w kierunku HCV po nowym tatuażu, uważności dla tego, co jemy, zgłoszeniu się do lekarza, by być szybszym od choroby.

Ambasadorki kampanii i jej eksperci reprezentujący różne specjalności medycyny rozpoczęli serie spotkań z uczniami szkół podstawowych, potrzebnych do czasu wprowadzenia postulowanych zmian w programach nauczania.

– Musimy zacząć zarządzać zdrowiem, a nie tylko chorobą, i traktować nakłady na profilaktykę jako najistotniejszą inwestycję – apelowała podczas inauguracji kampanii prof. Gertruda Uścińska, prezes ZUS, ubolewając, że dziś jedynie 1,5 proc. nakładów dedykowanych ochronie zdrowia przeznaczamy na zapobieganie kryzysom zdrowia.

Konkurs Odys

Tradycja konkursu ODYS sięga 1995 r. Jego celem jest promocja najlepszych pod względem jakości produktów i ofert na terenie Małopolski.

Oceny zgłoszonych podmiotów dokonuje kapituła powołana przez organizatora, w skład której wchodzą przedstawiciele samorządów gospodarczych i terytorialnych, uczelni wyższych, mediów oraz eksperci działający w branży turystycznej. Uzyskanie certyfikatu ODYS podnosi rangę laureatów i pomaga im uzyskać przewagę konkurencyjną. Po kilku latach przerwy, spowodowanej pandemią COVID-19, inwazją Rosji na Ukrainę i niepewną sytuacją w branży turystycznej, Krakowska Izba Turystyki 26 października tego roku w Energylandii wręczyła certyfikaty Penelopa dedykowane najlepszym obiektom noclegowym oraz nagrody Odysa dla najlepszych produktów i ofert turystycznych Małopolski. SuperOdysem wyróżniono spółkę Nautica Travel. Warto też odnotować Odysa za Wystawę i Edukację Krakowskiego Salonu Ekonomicznego NBP – Udostępnienie Bankowego Serca Polski, którą odebrała dyrektor oddziału NBP w Krakowie Katarzyna Basiak-Gała.

Maria Wollenberg-Kluza, wybitna malarka kontynuująca tradycje polskiego koloryzmu, podsumowuje wydarzenia kończącego się roku

Był to dla pani bardzo intensywny rok.

Zaczęłam go dużą wystawą na Zamku Królewskim w Warszawie. Była to kontynuacja poprzedniej wystawy z 2019 r. Dyrektor, prof. Wojciech Fałkowski, po pandemii zaproponował mi powrót na zamek, ponieważ – jak stwierdził – wiele osób miało poczucie niedosytu. Nie kryję, że zgodziłam się z przyjemnością.

Jest pani promotorką twórczości młodych artystów.

To właśnie z myślą o nich powołana została fundacja i konkurs Inspiracje. W kwietniu zorganizowałam wystawę laureatów z covidowego 2022 r. w biurowcu Crido przy ul. Towarowej w Warszawie. Jestem przekonana, że łączenie młodej sztuki z biznesem to dobry pomysł, ponieważ zbliża artystów i potencjalnych odbiorców ich dzieł. Z kolei w maju na Służewcu otwarta została moja wystawa poświęcona Zbigniewowi Jerzynie. Pokazałam obrazy z okresu około 30 lat naszej przyjaźni, tylko te, do których Zbyszek napisał wiersze.

Po wakacjach pojawiła się pani w kilku ważnych miejscach.

Letni pobyt nad Bałtykiem zawsze stanowi dla mnie zastrzyk energii. Na zaproszenie Banku PKO BP zaprezentowałam swe prace w rotundzie przy ul. Marszałkowskiej. Pomysł polegał na tym, że odbędą się trzy wernisaże, na które bank zaprosi swoich ważnych klientów. Od razu zaznaczę, że pokaz nie miał charakteru komercyjnego, ponieważ od 30 lat nie sprzedaję swoich prac. Zależało mi na tym, żeby zaprezentować kontynuację cyklu „Camino” i „Ad infinitum” w przestrzeni miejskiej, co ściśle nawiązuje do tematyki tych prac. Wieczorem, po odsłonięciu okien rotundy, tło wystawy stanowił żywy pejzaż miejski. Miło wspominam też spotkanie w Domu Dziennikarza na Foksal połączone z dyskusją panelową, której byłam bohaterką, i mała retrospekcja obrazów, od lat 90., kiedy zamieszkałam na Ursynowie, aż do dzisiaj. Niedługo potem zaprezentowałam swe prace w Antoninie podczas XLII Festiwalu Muzyki Chopinowskiej w pałacu myśliwskim Radziwiłłów.

Na tym jednak nie koniec…

Po rozstrzygnięciu tegorocznej edycji Inspiracji zdobywca głównej nagrody rzeźbiarz Piotr Sobiesiak miał w listopadzie wystawę we wspomnianym wcześniej Crido. Sam znakomicie ją przygotował i zaaranżował. Inne jego dzieła oraz prace autorów wyróżnionych w konkursie można zobaczyć w SGH. Wernisaż odbył się podczas konferencji poświęconej sztuce i jej dokumentowaniu.