.

JAC T80 Pro – pracownik etatowy z Państwa Środka

W czasach, gdy samochody coraz częściej przypominają smartfony na kołach, a producenci prześcigają się w wymyślaniu kolejnych elektronicznych udogodnień, na polskim rynku pojawił się on. JAC T80. Chiński pick-up, który wygląda, jakby ktoś zapomniał poinformować go, że motoryzacja wkroczyła już w XXI wiek. Ale spokojnie, bo to jego największy atut!

Autor: Michał Garbaczuk

Rynek pick-upów w Polsce przypomina dziś nieco klub dla wybranych. Kiedyś było w nim gwarno, tłoczno i różnorodnie, ale z biegiem lat kolejni uczestnicy zaczęli oddawać legitymacje członkowskie. Na placu boju pozostały przede wszystkim japońskie legendy, czyli Toyota Hilux i Mitsubishi L200, oraz amerykański drapieżca – Ford Ranger. Ten ostatni, szczególnie w odmianie Raptor, jest prawdziwym drogowym fighterem, który na asfalcie potrafi dostarczyć mnóstwo emocji, a poza nim nie daje sobie dmuchać w kaszę.

I kiedy wydawało się, że w tym segmencie nic szczególnie zaskakującego już się nie wydarzy, na polski rynek, wraz z kolejną falą chińskiej motoryzacyjnej ekspansji, wjechał JAC T80. Nie przyjechał jednak po to, żeby przekonywać nas do elektromobilności, cyfrowej rewolucji czy autonomicznego transportu. Przeciwnie. Wygląda trochę jak partyzant, który po piętnastu latach ukrywania się w lesie wreszcie wyszedł z kryjówki, bo nikt nie zdążył mu powiedzieć, że wojna dawno się skończyła. Przepraszam za porównanie, ale JAC T80 jest prawdziwym ostatnim Mohikaninem.

Stara szkoła, nowe pochodzenie

Rama, klasyczny silnik Diesla i dołączany napęd przedniej osi. Brzmi znajomo? Oczywiście. Tak mniej więcej wyglądał przepis na porządnego pick-upa pod koniec ubiegłego wieku. Wtedy nikt nie zastanawiał się, czy samochód potrafi samodzielnie aktualizować oprogramowanie albo wyświetlać prognozę pogody na ekranie wielkości telewizora. Miał odpalać rano, przewozić ciężkie rzeczy, ciągnąć przyczepę i wracać do domu nawet wtedy, gdy droga kończyła się kilka kilometrów wcześniej.

JAC T80 zdaje się wierzyć w tę filozofię bez najmniejszych zastrzeżeń. Pod archaicznym z dzisiejszej perspektywy anturażem kryje się bowiem solidna konstrukcja samochodu stworzonego przede wszystkim do ciężkiej pracy. Budowlanka, leśnictwo, gospodarstwo rolne, trudny teren – to jego naturalne środowisko. Nie musi udawać dzielnego terenowca, którego największą przygodą jest pokonanie wysokiego krawężnika przed modną kawiarnią.

Zresztą wygląda wystarczająco bojowo, żeby nikt nie miał wątpliwości co do jego zamiarów. Potężna sylwetka, duży prześwit i proporcje typowego pick-upa nadają mu odpowiednią prezencję. Bez większego trudu wyobrażam go sobie w rękach współczesnego drwala, obowiązkowo z modnie przystrzyżoną brodą, gotyckimi tatuażami na przedramionach i garderobą, w której flanelowa koszula zajmuje honorowe miejsce. Ale spokojnie. Nie trzeba mieć siekiery w bagażniku, żeby polubić tego Chińczyka.

Praca pracą, ale weekend jest święty

JAC ma bowiem również drugą, zdecydowanie bardziej lifestylową naturę. Duża paka aż prosi się o wykorzystanie podczas weekendowych eskapad. Rowery, motocykl crossowy, deski surfingowe czy sterta sprzętu kempingowego? Proszę bardzo. Wrzucamy wszystko na tył i ruszamy tam, gdzie kończy się asfalt, a zaczyna przygoda.

To zresztą jedna z największych zalet samochodów tego typu. Nie trzeba zastanawiać się, czy błotniste koło roweru pobrudzi jasną tapicerkę albo czy uda się zamknąć klapę bagażnika po spakowaniu całego rodzinnego dobytku. Pick-up nie jest od takich rozterek.

Testowany egzemplarz wyposażono dodatkowo w elektryczną wyciągarkę ukrytą pod przednim zderzakiem oraz hak holowniczy. Zestaw, który nie tylko dobrze wygląda w specyfikacji, ale może okazać się bezcenny, kiedy ambitna wyprawa w teren zakończy się spotkaniem z wyjątkowo upartym błotem. A jeśli trzeba przewieźć paletę cementu na budowę albo pociągnąć przyczepę ze sprzętem, JAC również nie będzie protestował. W końcu po to został stworzony.

Zaskakująco cywilizowany barbarzyńca

Największe zaskoczenie przyszło jednak na asfalcie. Spodziewałem się typowego pick-upa starej szkoły, czyli samochodu, który na nierównościach przypomina o swojej ramowej konstrukcji, a podczas szybszej jazdy wymaga od kierowcy pewnej dozy cierpliwości. Tymczasem JAC T80 okazał się zaskakująco przyjemnym kompanem codziennych podróży.

Resorowanie jest komfortowe, a układ kierowniczy zapewnia wystarczającą precyzję, żeby prowadzenie tego kolosa nie przypominało sterowania barką na Wiśle. Przy prędkościach dozwolonych na drogach ekspresowych samochód zachowuje się spokojnie i przewidywalnie. Można wygodnie rozsiąść się w fotelu, włączyć muzykę i bez większego wysiłku połykać kolejne kilometry.

Oczywiście nie zapominajmy, z czym mamy do czynienia. T80 to kawał samochodu o aerodynamice dalekiej od sportowego coupé. Szum powietrza opływającego nadwozie jest więc czymś całkowicie naturalnym. Mimo to kabina została dobrze wyciszona, a podróżowanie nie wymaga podnoszenia głosu podczas rozmowy z pasażerem. Poziom komfortu okazuje się znacznie wyższy, niż można byłoby oczekiwać po tak tradycyjnie skonstruowanym samochodzie użytkowym.

Radio z własnym światopoglądem

Nie wszystko jednak działało tak, jak powinno. Najwięcej emocji dostarczał mi system multimedialny, który w testowanym egzemplarzu wykazywał zaskakująco daleko posuniętą niezależność. Otóż JAC najwyraźniej uznał, że kierowca nie zawsze wie, czego chce słuchać. Zdarzało się więc, że samochód samodzielnie wybierał stację radiową. Innym razem podejmował równie autonomiczną decyzję dotyczącą głośności. Ulubiony utwór potrafił nagle zabrzmieć z mocą godną festiwalowej sceny, by chwilę później zamienić się w ledwie słyszalne tło.

Być może chińscy inżynierowie chcieli w ten sposób wprowadzić do podróży element niespodzianki. Ja jednak wolałbym sam decydować, kiedy słucham rockowego koncertu, a kiedy delikatnego jazzu. Podejrzewam, że winowajcą jest oprogramowanie, które wymaga dopracowania albo ponownej instalacji. Tym bardziej że kiedy system postanawiał współpracować, jakość dźwięku była całkiem interesująca. Brzmienie miało odpowiednią głębię i potrafiło pozytywnie zaskoczyć. Pozostaje mieć nadzieję, że była to przypadłość konkretnego egzemplarza, a nie cecha wpisana na stałe w charakter T80.

Pierwszy bieg do zadań specjalnych

Pewnego przyzwyczajenia wymaga również praca zespołu napędowego. Klasyczny diesel dobrze pasuje do charakteru samochodu, ale zestopniowanie skrzyni biegów potrafi zaskoczyć. Szczególnie pierwszy bieg, który moim zdaniem jest nieco zbyt wyrywny. W terenie ma to oczywiście swoje uzasadnienie. Duży moment obrotowy dostępny przy ruszaniu pomaga pokonywać przeszkody, ruszać z obciążeniem i wydostawać się z trudniejszych sytuacji. Problem pojawia się wtedy, gdy zamiast leśnej drogi mamy przed sobą korek w centrum Warszawy. W takich warunkach pedałem przyspieszenia trzeba operować z wyczuciem. Zbyt zdecydowany ruch prawej stopy może sprawić, że JAC ruszy z entuzjazmem nie do końca odpowiadającym sytuacji drogowej.

Nie jest to wielka wada, raczej jedna z tych cech, które przypominają, że mamy do czynienia z samochodem zaprojektowanym do pracy, a nie do codziennego podjeżdżania pod butik na Mokotowskiej. Z czasem jednak można się do tego przyzwyczaić. Podobnie jak do gabarytów, charakterystyki napędu i całej tej nieco analogowej filozofii prowadzenia.

I po co nam ta cała nowoczesność?

Po tygodniu spędzonym z JAC-em T80 wydarzyło się coś, czego początkowo zupełnie się nie spodziewałem. Oddawałem kluczyki z pewnym rozżaleniem. Zaczynaliśmy się bowiem z tym chińskim przybyszem naprawdę lubić. Nie dlatego, że był idealny. Nie był. Nie dlatego, że oferował najbardziej zaawansowane technologie, perfekcyjne multimedia czy prowadzenie godne sportowego SUV-a. Nic z tych rzeczy.

Polubiłem go za szczerość. JAC T80 nie próbuje być czymś, czym nie jest. Pozostaje klasycznym wołem roboczym, któremu niestraszne pniaki, koleiny, błoto ani ciężka praca. Jednocześnie potrafi zapewnić zaskakująco przyjemne warunki podróżowania i bez większego wysiłku odnaleźć się w roli samochodu do weekendowych przygód.

Ma w sobie coś z motoryzacji, za którą coraz częściej tęsknię. Tej bardziej mechanicznej, mniej cyfrowej, w której samochód był przede wszystkim narzędziem, a dopiero później elektronicznym centrum rozrywki. I choć przyjechał do nas z Chin, jego filozofia jest zaskakująco bliska starej, dobrej europejskiej szkole. Wciąż wśród nas jest jeszcze wielu, którzy zamiast być wiezionym, wolą sami złapać kierownicę i decydować o kolejnym ruchu na drodze.

Rolnictwo pod presją kosztów, klimatu i barier regulacyjnych

Innowacje szansą na większą odporność gospodarstw – wynika z raportu „The Resilience Gap: Innovating for European Agriculture” przygotowanego na zlecenie firmy Bayer

Rolnictwo mierzy się z rosnącą presją kosztową, geopolityczną i klimatyczną, a tempo udostępniania i wdrażania innowacyjnych rozwiązań w Europie nie nadąża za skalą wyzwań. Grozi to osłabieniem konkurencyjności europejskiego rolnictwa i jego zdolności do radzenia sobie z kryzysami. Może również zwiększać presję na ceny żywności i ryzyko dla bezpieczeństwa żywnościowego – także w Polsce.

Aby lepiej zrozumieć te wyzwania i wskazać możliwości wzmacniania odporności oraz konkurencyjności rolnictwa, firma Bayer zleciła kompleksowe badania. Ich wyniki przedstawia raport „The Resilience Gap: Innovating for European Agriculture”, łączący analizę makroekonomiczną Oxford Economics z badaniem opinii ponad 8 tys. konsumentów i jakościowymi wywiadami z ok. 90 rolnikami, przeprowadzonymi na 8 europejskich rynkach – w tym w Polsce. Zestawienie tych perspektyw wskazuje na lukę odporności: wyzwania narastają szybciej niż możliwości skutecznego reagowania na nie przez rolników. Wnioski mają znaczenie również dla Polski i warunków rozwoju krajowej produkcji żywności.

– Znaczenie rolnictwa dla Polski wykracza daleko poza jego wynoszący blisko 3 proc. udział w PKB. Serce też stanowi niewielką część masy ciała, a bez niego organizm nie może funkcjonować – powiedział prof. dr hab. Witold Orłowski, ekonomista. – Rozwój rolnictwa od zawsze opierał się na innowacjach: nowych technikach, narzędziach i sposobach gospodarowania. Dziś potrzebujemy warunków, które pozwolą szybciej opracowywać i wdrażać nowe rozwiązania, aby utrzymać konkurencyjność. To szczególnie ważne dla Europy, gdzie dostęp rolników do części nowoczesnych technologii jest bardziej ograniczony lub wolniejszy niż w innych regionach świata.

Wg analizy Oxford Economics w latach 2011-2023 produkcja roślinna w UE rosła średnio o 0,1 proc. rocznie, wobec 2 proc. na świecie. W USA wzrost wynosił średnio 1 proc. rocznie, w Chinach, Kanadzie i Indiach od 2 do 3 proc., a w Brazylii – 3,3 proc.

Nadrabianie dystansu utrudniają koszty: w 2025 r. ceny nawozów w UE były o 60 proc., a energii o 51 proc. wyższe niż w 2020 r. Do tego dochodzą ryzyka geopolityczne i klimatyczne. Średnie roczne straty związane z klimatem w unijnej produkcji roślinnej szacowane są na 17,4 mld euro; do 2050 r. mogą wzrosnąć nawet o dwie trzecie.

Innowacje potrzebują warunków do wdrażania

Nowoczesne nasiona, ochrona roślin, rozwiązania biologiczne i technologie cyfrowe mogą pomóc chronić plony oraz efektywniej wykorzystywać wodę i środki produkcji. Raport wskazuje jednak na bariery w dostępie do tych narzędzi. Liczba substancji czynnych, stosowanych w ochronie roślin, dopuszczonych w UE spadła z ponad 1 tys. na początku XXI wieku do ok. 420. W ostatnich 7 latach rolnicy utracili dostęp do 92 substancji czynnych, a na rynek trafiła jedna nowa syntetyczna substancja czynna.

– W swoim gospodarstwie wdrażam nowe technologie, bo widzę, jak bardzo pomagają mi utrzymać efektywność i opłacalność. Ale nadal nie mamy dostępu do tych rozwiązań, które mają nasi koledzy z innych kontynentów, takich jak np. nowe techniki genomowe, które dają realne korzyści w polu. Potrzebujemy przychylności decydentów dla rozwiązań, które pozwolą nam być bardziej konkurencyjnymi i lepiej radzić sobie ze zmianami klimatu oraz presją geopolityczną. Skorzystamy na tym nie tylko my, rolnicy, bo zyskamy więcej możliwości rozwoju i dywersyfikacji produkcji, ale całe społeczeństwo: to stabilne dostawy żywności i odporne rolnictwo – powiedział Marcin Gryn, rolnik z Zamościa, wiceprezes Zamojskiego Towarzystwa Rolniczego.

– W naszym rodzinnym gospodarstwie łączymy doświadczenie kolejnych pokoleń z wiedzą naukową i nowoczesnymi technologiami. Wierzę, że przyszłość rolnictwa opiera się na dbałości o glebę, efektywnym wykorzystaniu zasobów i dostępie do innowacji, takich jak nowe odmiany roślin czy narzędzia cyfrowe. Musimy jednak pamiętać, że tylko rentowne gospodarstwa mogą dalej inwestować, wdrażać innowacje i rozwijać produkcję. Dlatego potrzebujemy między innymi przepisów opartych na wiedzy naukowej, które zapewnią bezpieczeństwo, a jednocześnie pozwolą korzystać z postępu technologicznego i skutecznie konkurować na światowym rynku – podkreśla Mateusz Stankiewicz, rolnik z Pomorza Zachodniego oraz członek zarządu Krajowego Zrzeszenia Producentów Rzepaku i Roślin Białkowych.

Pełniejsze wykorzystanie tych możliwości wymaga, zgodnie z wnioskami raportu, przewidywalnych i proporcjonalnych regulacji oraz sprawniejszych decyzji opartych na wiedzy naukowej. Istotne jest również ograniczanie barier finansowych, kompetencyjnych i infrastrukturalnych, które utrudniają wdrażanie nowych technologii w gospodarstwach.

– W Bayer wszystko zaczyna się od rolników – to ich potrzeby są impulsem do tworzenia innowacji i wyznaczają kierunek rozwoju naszych rozwiązań. Przez ostatnie 15 lat pracowałem z rolnikami w obu Amerykach, Europie i Azji. W polskich rolnikach szczególnie cenię otwartość na innowacje i pragmatyzm, z jakim rozwijają swoje gospodarstwa. Powinni mieć taki sam dostęp do nowoczesnych rozwiązań jak rolnicy w innych częściach świata – powiedział Abdalah Novaes, szef dywizji Crop Science w Bayer w Polsce, Czechach i Słowacji. – Rolnictwo powinno zajmować strategiczne miejsce w debacie gospodarczej, bo od silnego sektora rolnego zależą bezpieczeństwo żywnościowe, dostępność cenowa żywności i niezależność Europy. Aby produkować więcej żywności przy mniejszym ryzyku, należy zapewnić rolnikom dostęp do nowszych i lepszych rozwiązań. W przeciwnym razie wyzwania w gospodarstwach i presja czynników zewnętrznych będą narastać szybciej niż możliwości adaptacji rolników, a ta luka będzie się z czasem pogłębiać.

Polacy dostrzegają znaczenie innowacji w rolnictwie

Polacy najbardziej spośród badanych wierzą w samowystarczalność żywnościową swojego kraju. 70 proc. uważa, że Polska mogłaby wyprodukować wystarczająco dużo żywności na własne potrzeby, gdyby poważny kryzys zakłócił globalny handel na rok. To o 20 pkt proc. więcej niż wśród ogółu respondentów.

Badanie pokazuje również, że polscy konsumenci dostrzegają znaczenie innowacji w rolnictwie. 77 proc. Polaków uznaje je za jeden z najważniejszych czynników bezpieczeństwa żywnościowego, a 84 proc. popiera dostęp rolników do najnowszych technologii. Z kolei 78 proc. opowiada się za utrzymaniem dostępności środków ochrony roślin, o ile naukowe oceny potwierdzają bezpieczeństwo ich stosowania. W Niemczech odsetek ten wynosi 59 proc., a we Francji 57 proc.

Wojciech Gryciuk

Pełne materiały źródłowe w oryginale – analiza Oxford Economics oraz wyniki badań konsumentów i rolników z ośmiu europejskich rynków – są dostępne pod adresem https://www.bayer.com/en/about-us/innovation/science-research-and-innovation/the-resilience-gap-innovating-for-european-agriculture Z danymi dla Polski można zapoznać się na stronie https://www.bayer.com/pl-pl/poland/rolnictwo-pod-presja

Transformacja energetyczna jako impuls dla rozwoju branży farb i klejów

Transformacja energetyczna to dla producentów farb i klejów nie tylko wyzwania związane z koniecznością dostosowania się do wymagań, lecz także nowe możliwości rozwoju. Dają je m.in. inwestycje budowlane, renowacja obiektów oraz technologie wspierające poprawę efektywności energetycznej i trwałości infrastruktury. W jaki sposób te czynniki mogą wpłynąć na przyszłość branży farb i klejów?

Regulacje, które wyznaczają kierunek transformacji

Kluczowe znaczenie dla modernizacji europejskiego budownictwa ma przyjęta w 2024 roku dyrektywa w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (EPBD)[1]. Jej celem jest osiągnięcie bezemisyjności sektora budowlanego do 2050 roku, m.in. poprzez przyspieszenie renowacji istniejących obiektów.  W przypadku budynków mieszkalnych państwa UE mają zapewnić zmniejszenie średniego zużycia energii pierwotnej o co najmniej 16% do 2030 roku i 20-22% do 2035 roku, w porównaniu z poziomem z 2020 roku. Co najmniej 55% tej redukcji ma być efektem modernizacji 43% budynków o najgorszych parametrach energetycznych.

Potencjał rynku termomodernizacji w Polsce jest ogromny, co potwierdzają dane dotyczące stanu technicznego budynków. Według raportu „Domy jednorodzinne 2025”, aż 29% budynków jednorodzinnych nie ma ocieplonych ścian zewnętrznych, a w przypadku 27% występuje problem niedogrzania.[2] Przyjęta przez Radę Ministrów Długoterminowa strategia renowacji budynków przewiduje realizację około 7,5 mln inwestycji termomodernizacyjnych do 2050 roku, w tym 4,7 mln głębokich termomodernizacji[3].

Od termomodernizacji po OZE – nowe możliwości dla producentów farb i klejów

Transformacja energetyczna może zwiększyć zapotrzebowanie na farby, kleje i powłoki specjalistyczne wykorzystywane przy modernizacji budynków, budowie infrastruktury energetycznej oraz zabezpieczaniu istniejących konstrukcji. Na możliwości rozwoju branży związane z tymi inwestycjami zwracali uwagę eksperci podczas ostatniego panelu eksperckiego TRENDFiK, zorganizowanego przez Polski Związek Producentów Farb i Klejów (PZPFK).

Jako kluczowe źródła popytu na produkty chemii budowlanej wskazano falę renowacji budynków oraz duże inwestycje infrastrukturalne. Wraz z rozwojem odnawialnych źródeł energii i rosnącymi wymaganiami dotyczącymi trwałości oraz oddziaływania materiałów na środowisko, tego rodzaju inwestycje otwierają przed producentami farb i klejów możliwości w kilku obszarach:

  • termomodernizacja i renowacja budynków – prace związane z poprawą izolacyjności termicznej budynków wymagają stosowania systemów ETICS, w skład których wchodzą kleje do mocowania płyt termoizolacyjnych i wykonywania warstw zbrojonych, preparaty gruntujące oraz tynki cienkowarstwowe. Przy odnawianiu elewacji i wnętrz zastosowanie znajdują również farby, masy naprawcze, kleje montażowe oraz powłoki ochronne. Odpowiedni dobór tych produktów wpływa na trwałość wykonanych prac, odporność powierzchni na wilgoć i warunki atmosferyczne oraz częstotliwość kolejnych remontów.
  • budowa i modernizacja infrastruktury energetycznej – inwestycje w sieci przesyłowe, stacje elektroenergetyczne i obiekty energetyczne wymagają zabezpieczania konstrukcji stalowych i betonowych. Wykorzystuje się do tego m.in. epoksydowe i poliuretanowe systemy antykorozyjne, materiały do ochrony betonu oraz specjalistyczne uszczelniacze. Produkty te ograniczają korozję i degradację elementów narażonych na wilgoć, zmienne temperatury oraz obciążenia eksploatacyjne.
  • rozwój odnawialnych źródeł energii – produkcja i montaż instalacji fotowoltaicznych oraz turbin wiatrowych tworzą zastosowania dla klejów konstrukcyjnych, uszczelniaczy i powłok specjalistycznych. Ważna jest tutaj odporność materiałów na wieloletnie oddziaływanie warunków atmosferycznych.
  • poprawa trwałości i naprawa konstrukcji – zamiast wymieniać zużyte elementy budynków i infrastruktury, w wielu przypadkach można przywrócić ich właściwości użytkowe poprzez naprawę i zabezpieczenie. Służą temu m.in. powłoki antykorozyjne, kleje konstrukcyjne i masy uszczelniające. Takie rozwiązania mogą wydłużać okres eksploatacji obiektów, ograniczać zużycie surowców i zmniejszać ilość odpadów budowlanych.
  • rozwój produktów o mniejszym wpływie na środowisko – wymagania dotyczące ograniczania emisji i zużycia zasobów sprzyjają rozwojowi farb wodorozcieńczalnych, produktów o niskiej zawartości lotnych związków organicznych (LZO) oraz rozwiązań o zwiększonej trwałości i wydajności. Znaczenie mają również technologie umożliwiające ograniczenie zużycia materiału podczas aplikacji i wydłużenie okresu między kolejnymi renowacjami.

Szanse dla branży a wyzwania rynkowe

Jak podkreśla Adrian Miałkowski, Dyrektor Zarządzający PZPFK. –  Perspektywy rozwoju branży farb i klejów będą zależały przede wszystkim od tempa realizacji inwestycji w modernizację budynków, dostępności finansowania oraz ogólnej kondycji rynku budowlanego. Ważna pozostaje również konkurencyjność producentów, na którą mają wpływ koszty energii i surowców, wymagania regulacyjne oraz presja ze strony dostawców spoza Unii Europejskiej.

Dla sektora chemii budowlanej istotne jest, aby działania wspierające transformację energetyczną szły w parze z tworzeniem stabilnych warunków dla europejskiego przemysłu. Przewidywalne regulacje i możliwość inwestowania w nowe technologie będą miały kluczowe znaczenie dla wykorzystania szans związanych z transformacją energetyczną.

[1] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1275 z 24 kwietnia 2024 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (wersja przekształcona)

[2] Raport Domy jednorodzinne 2025. Koszty ogrzewania i plany inwestycyjne, 2025, przygotowany na zlecenie Instytutu Ekonomii Środowiska, pełna wersja raportu

[3] Ministerstwo Rozwoju i Technologii, Długoterminowa strategia renowacji budynków, 2022.

Unijne dofinansowanie pod kontrolą: Od wniosku do sukcesu bez ryzyka zwrotu

Autor: Rafał Wiśniewski

Środki z Unii Europejskiej od lat stanowią jeden z najsilniejszych impulsów rozwojowych dla polskiego biznesu. Możliwość pozyskania znacznego kapitału na inwestycje, cyfryzację czy ekspansję rynkową skłania wielu przedsiębiorców do sięgania po unijne dofinansowania. Jednak z perspektywy wieloletniej praktyki w zarządzaniu i rozliczaniu takich przedsięwzięć zauważam, że sam moment przyznania dotacji to zaledwie wstęp do właściwego wyzwania. Prawdziwy sprawdzian dla kadry zarządzającej rozpoczyna się w momencie wdrożenia projektu, gdzie brak precyzji i strategicznej wyobraźni może prowadzić do poważnych konsekwencji finansowych.

Jednym z najbardziej fundamentalnych błędów popełnianych na etapie planowania jest niewłaściwa konstrukcja budżetu oraz niedoszacowanie zapotrzebowania na kapitał obrotowy. Wsparcie unijne rzadko pokrywa całościowe koszty przedsięwzięcia, wymagając od beneficjenta nie tylko wkładu własnego, ale również pełnej płynności w okresie oczekiwania na refundację wydatków. W dynamicznie zmieniającym się otoczeniu gospodarczym nieprzewidziany wzrost cen usług i materiałów potrafi błyskawicznie zachwiać struktury finansowe firmy. Sytuacja, w której przedsiębiorstwo nie jest w stanie dokończyć inwestycji z powodu braku środków, niesie za sobą ryzyko uznania umowy za zerwaną, co wprost prowadzi do konieczności zwrotu całej dotychczas pobranej kwoty wraz z odsetkami.

Równie niebezpiecznym zjawiskiem jest uleganie pokusie tworzenia wniosków w oderwaniu od długofalowej strategii organizacji. Przystępowanie do konkursów wyłącznie z powodu dostępności środków, bez głębszego powiązania celów projektu z kluczową działalnością przedsiębiorstwa, generuje chaos operacyjny. Angażowanie zasobów ludzkich i menedżerskich w obszary poboczne odciąga uwagę od rdzenia biznesu, co w dłuższej perspektywie obniża efektywność operacyjną firmy. Ponadto próby sztucznego podnoszenia wskaźników sukcesu na etapie aplikacyjnym, podejmowane w celu uzyskania wyższej punktacji, mszczą się podczas końcowej weryfikacji. Instytucje rozliczające skrupulatnie egzekwują zadeklarowane rezultaty, a ich nieosiągnięcie często skutkuje proporcjonalnym pomniejszeniem dofinansowania lub nałożeniem dotkliwych korekt finansowych.

Większość problemów pojawiających się podczas audytów ma jednak swoje źródło w procedurach wewnętrznych i dokumentacji. W reżimie funduszy europejskich każda operacja gospodarcza wymaga bezwzględnej przejrzystości oraz skrupulatnego poświadczenia. Nieterminowe składanie wniosków o płatność, uchybienia w procedurach zakupowych czy błędy w opisach dokumentów księgowych potrafią skutecznie zablokować wypłatę kolejnych transz kapitału. Dlatego kluczowym elementem zarządzania ryzykiem jest wdrożenie rygorystycznego monitoringu projektu od pierwszego dnia jego realizacji oraz zapewnienie pełnej zgodności każdego wydateku z aktualnymi wytycznymi.

Wielu przedsiębiorców decyduje się na wsparcie zewnętrznych podmiotów doradczych, co jest w pełni uzasadnionym krokiem zarządczym. Należy jednak pamiętać, że rynek usług konsultingowych jest mocno zróżnicowany. Wybór partnera oparty wyłącznie na kryterium najniższej ceny często skutkuje powierzchownym podejściem do projektu i brakiem realnego wsparcia na etapie weryfikacji wydatków. Odpowiedzialne doradztwo wymaga głębokiej wiedzy eksperckiej oraz stałej obecności przy beneficjencie przez cały cykl życia projektu. Bez względu na stopień zaangażowania doradców, ostateczna prawna i finansowa odpowiedzialność za prawidłową realizację umowy zawsze spoczywa na zarządzie firmy beneficjenta.

Prawidłowo zaplanowany i konsekwentnie nadzorowany projekt unijny stanowi potężne narzędzie budowania przewagi konkurencyjnej. Sukces wymaga jednak odejścia od myślenia o dotacji jak o jednorazowym zastrzyku gotówki, a przyjęcia perspektywy rygorystycznego projektu inwestycyjnego, w którym dyscyplina finansowa, realizm i transparentność są jedyną gwarancją bezpiecznego rozliczenia.

O Autorze

Rafał Wiśniewski – Prezes Zarządu Roseti Polska Sp. z o.o., eksperckiej firmy doradczej wyspecjalizowanej w strategicznym pozyskiwaniu oraz kompleksowym rozliczaniu funduszy europejskich dla przedsiębiorstw. Z rynkiem finansowania unijnego związany od lat, skutecznie przeprowadza beneficjentów przez skomplikowane procedury kontrolne i audytowe. Od 2017 roku jest również inicjatorem i organizatorem rejsów gospodarczych w ramach Klubu Biznesu na Morzu – unikalnej platformy networkingowej łączącej kadre zarządzającą i właścicieli firm w oprawie żeglarskiej.

Porsche Cayenne S Electric – egzorcyzmy przy ładowarce – test redakcyjny

Porsche po raz kolejny postanowiło złamać zasady. I po raz kolejny wywołało tym niemałe zamieszanie. Bo jeśli kilkanaście lat temu widok SUV-a z herbem Stuttgartu na masce doprowadzał motoryzacyjnych purystów do rozpaczy, to co mają powiedzieć dzisiaj, kiedy ten sam SUV pozbawiono silnika spalinowego? Tymczasem okazuje się, że nowy Cayenne S Electric nie tylko zachował sportową duszę, ale też nauczył się pewnej sztuczki, która może na zawsze zmienić nasze postrzeganie samochodów elektrycznych. I nie, nie chodzi o przyspieszenie.

Autor: Michał Garbaczuk

Diabeł wraca do Zuffenhausen

Pamiętam czasy, kiedy na rynku debiutowała pierwsza generacja Porsche Cayenne. W świecie motoryzacji zawrzało. Zagorzali miłośnicy marki, wychowani na legendzie 911, nie mogli pogodzić się z faktem, że producent jednych z najbardziej pożądanych samochodów sportowych świata postanowił stworzyć SUV-a. To było świętokradztwo.

Wyobrażam sobie, jak po salonach Porsche biegali wówczas puryści z krucyfiksami, próbując wypędzić diabła, który najwyraźniej opętał zarząd niemieckiej firmy. Jak to? Porsche, które nie jest niskie, lekkie i nie ma silnika umieszczonego za plecami kierowcy? Porsche, którym można pojechać na zakupy, zabrać rodzinę na narty, a nawet zapuścić się w teren? Przecież to nie miało prawa się udać!

A jednak się udało. I to spektakularnie. Cayenne stał się jednym z najważniejszych modeli w historii marki. Wspólnie z innymi decyzjami biznesowymi pomógł Porsche zbudować finansową potęgę i otworzył zupełnie nowy rozdział w historii producenta. Okazało się, że świat wcale nie potrzebował kolejnego argumentu przemawiającego za wyższością 911 nad wszystkim, co porusza się po drogach. Potrzebował Porsche, którym można było pojechać na wakacje z rodziną i bagażami.

Kolejne generacje Cayenne doskonaliły tę recepturę. Samochód stawał się coraz bardziej wyrafinowany, technologicznie zaawansowany i kompletny. Szczególnie wersja GTS pokazała, że duży SUV może dostarczać emocji, których nie powstydziłyby się znacznie mniejsze samochody sportowe. (Celowo pomijam szczytowego drapieżnika, jakim jest wersja Turbo GT).

I kiedy wydawało się, że Porsche osiągnęło w tej kategorii niemal wszystko, do gry wkroczyła elektromobilność. Najpierw był Taycan. Samochód, który udowodnił, że elektryczne Porsche nie musi być jedynie odpowiedzią na normy emisji spalin. A teraz przyszła pora na Cayenne. Tak, dobrze przeczytaliście – Cayenne jest elektryczny. I coś mi mówi, że w salonach Porsche znów trzeba będzie zwiększyć zapasy wody święconej.

Król lewego pasa na baterie

Największą obawą przeciwników elektrycznego Cayenne nie jest nawet brak silnika spalinowego. Z tym można się jeszcze jakoś pogodzić, choć oczywiście po uprzednim przejściu wszystkich etapów żałoby. Problemem jest zasięg. Bo jak to ma wyglądać? Oto niekwestionowany król lewego pasa, samochód stworzony do szybkiego pokonywania europejskich autostrad, nagle ma po dwustu kilometrach zniknąć gdzieś w alternatywnej rzeczywistości infrastruktury ładowania? Przecież to zaprzeczenie wszystkiego, z czym kojarzyliśmy Porsche!

I tutaj zaczyna się robić naprawdę ciekawie, bo inżynierowie z Zuffenhausen najwyraźniej doszli do wniosku, że skoro nie można całkowicie wyeliminować konieczności ładowania, należy sprawić, żeby trwało ono absurdalnie krótko. Nowy Cayenne korzysta z architektury 800-woltowej i potrafi przyjmować energię z mocą sięgającą 400 kW w odpowiednich warunkach.

Podczas naszego testu zobaczyliśmy na ładowarce 378 kW. Trzysta siedemdziesiąt osiem! Jeszcze niedawno taka wartość wydawała się abstrakcją, czymś zarezerwowanym dla technologicznych prezentacji i wizji przyszłości. Tymczasem tutaj pojawiła się na wyświetlaczu zupełnie realnego samochodu. A potem nastąpił moment, w którym naprawdę trudno było zachować spokój. Ładowanie akumulatora od 10 do 85 procent zajęło nam zaledwie 16 minut. Z zegarkiem w ręku. Szesnaście minut!

Przecież tyle potrafi trwać zamówienie kawy i kanapki na zatłoczonej stacji benzynowej. Szczególnie jeśli ktoś przed nami właśnie postanowił odebrać punkty z programu lojalnościowego, kupić płyn do spryskiwaczy i zapytać o dostępność hot dogów. Porsche w tym czasie odzyskuje energię wystarczającą do dalszej, naprawdę szybkiej podróży. To już nie jest zwykły postój pod ładowarką. To pit stop. A Porsche, jak wiadomo, na pit stopach zna się całkiem nieźle.

Moja teoria 300 kilometrów

Od wielu lat mam pewną teorię dotyczącą samochodów sportowych. Otóż prawdziwy samochód sportowy, użytkowany zgodnie ze swoim charakterem, nie jest w stanie pokonać więcej niż 300 kilometrów bez konieczności uzupełnienia paliwa/energii. Nieważne, czy przechowuje ją w zbiorniku paliwa, czy w akumulatorze.

Jeszcze kilkanaście lat temu granica ta znajdowała się bliżej 200 kilometrów. Duże silniki, potężne moce i apetyt na paliwo sprawiały, że wizyty na stacjach benzynowych były równie częste jak uśmiech na twarzy kierowcy.

Potem przyszły normy emisji spalin, downsizing, turbosprężarki i cała technologiczna ekwilibrystyka mająca sprawić, że samochody sportowe zaczną zużywać mniej paliwa. I oto zasięg urósł do niemal niebotycznych 300 kilometrów. Oczywiście można przejechać więcej. Wystarczy tylko odpowiednio delikatnie traktować pedał przyspieszenia, przyklejając się do tablicy rejestracyjnej poprzedzającego nas TIR-a. Ale wtedy pojawia się zasadnicze pytanie: po co kupować samochód sportowy, skoro zamierzamy jeździć nim tak, jakbyśmy przewozili na tylnej kanapie otwarte akwarium?

Nowy Cayenne S Electric idealnie wpisuje się w moją teorię. Producent obiecuje ponad 600 kilometrów zasięgu według procedury WLTP. Brzmi pięknie. Szczególnie na papierze. W realnym świecie, podczas szybkiej jazdy autostradowej, nasze Porsche potrafiło pokonać około 300 kilometrów. I ani kilometra więcej nie zamierzam mu dopisywać wyłącznie dlatego, że tak ładnie wyglądałoby to w tabelce. Oczywiście wartości katalogowe mają swoje uzasadnienie. Są mierzone według określonych procedur, umożliwiają porównywanie samochodów i pokazują ich potencjał w różnych warunkach.

Ale autostrada rządzi się własnymi prawami. Przy wysokich prędkościach opór powietrza bezlitośnie rozprawia się z optymistycznymi prognozami. A jeśli dodatkowo prowadzimy duży, ciężki i bardzo mocny samochód, trudno oczekiwać cudów. Dlatego obiecywane sześćset kilometrów zostawmy na razie marzycielom. Tym samym, którzy wieszają nad łóżkiem plakaty Porsche i wyobrażają sobie, jak kiedyś będą przemierzać Europę za kierownicą samochodu z herbem Stuttgartu na masce.

W rzeczywistości podróż z Warszawy do Poznania bez ładowania może okazać się wyzwaniem. Podobnie jak przejazd ze stolicy do Krakowa, jeśli zamierzamy wykorzystać potencjał samochodu na drodze ekspresowej.

Czy to wada? Oczywiście, że tak. Szczególnie z punktu widzenia kogoś, kto oczekuje od drogiego SUV-a nieograniczonej swobody podróżowania. Ale czy jest to wada dyskwalifikująca? Moim zdaniem nie, bo wracamy do punktu wyjścia – trzysta kilometrów, samochód sportowy i szesnaście minut przerwy.To zaczyna mieć sens.

Ergonomia, czyli poezja pisana przez inżynierów

Kiedy wsiadłem do nowego Cayenne, spodziewałem się technologicznego spektaklu i rzeczywiście go dostałem, ale znacznie bardziej niż liczba ekranów zaskoczyło mnie to, jak dobrze wszystko zostało przemyślane.

Ergonomia jest tutaj po prostu znakomita, fotele obłędnie wygodne, a pozycja za kierownicą dokładnie taka, jakiej oczekuję od Porsche. Dostęp do najważniejszych funkcji jest intuicyjny, mimo że wnętrze wyraźnie wkroczyło w epokę cyfrową. To szczególnie ważne, bo współcześni projektanci samochodów mają pewną niepokojącą skłonność do traktowania kabiny jak wystawy elektroniki użytkowej. Im więcej ekranów, tym lepiej. Im mniej fizycznych przycisków, tym nowocześniej. A jeśli kierowca musi wykonać pięć operacji, żeby zmienić prostą funkcję, cóż, najwyraźniej powinien bardziej docenić postęp technologiczny.

W Porsche podeszli do tematu inaczej. Przed kierowcą znajduje się charakterystyczny, zakrzywiony zestaw wskaźników, nawiązujący do rozwiązania znanego z Taycana. Przed pasażerem umieszczono dodatkowy, płaski ekran, który pozwala obsługiwać wybrane funkcje bez konieczności sięgania do centralnego wyświetlacza.

Ale prawdziwą gwiazdą jest właśnie ekran centralny. Zagięty w dolnej części, przypomina nieco składany smartfon pozostawiony w pozycji półotwartej. Wygląda futurystycznie, ale co najważniejsze, okazuje się rozwiązaniem praktycznym. Nie jest to więc kolejny technologiczny fajerwerk, który dobrze prezentuje się na zdjęciach prasowych, a podczas codziennej jazdy doprowadza kierowcę do rozpaczy.

Tutaj forma rzeczywiście współpracuje z funkcją. Do tego dochodzi możliwość indywidualnego konfigurowania kafelków aplikacji. Możemy wyciągnąć na ekran główny najczęściej używane ustawienia i mieć do nich dostęp niemal natychmiast. W tym również funkcje pozwalające ograniczyć ingerencję wybranych systemów wspomagających. Jedno dotknięcie sprawia, że samochód staje się nieco bardziej analogowy, oczywiście nie dosłownie. Wciąż siedzimy przecież w jednym z najbardziej zaawansowanych technologicznie SUV-ów świata, ale odzyskujemy coś niezwykle ważnego – poczucie, że to kierowca decyduje, a samochód jedynie pomaga. W Porsche najwyraźniej pamiętają, że nawet w epoce sztucznej inteligencji i cyfrowych asystentów najważniejszym elementem układu sterowania powinien pozostać człowiek.

V8, którego nie ma

Jest jeszcze jedna rzecz, o której muszę wspomnieć – dźwięk, a właściwie jego brak. Cayenne S Electric nie ma pod maską potężnego silnika V8. Nie ma cylindrów, tłoków, wału korbowego ani układu wydechowego, który potrafiłby wywołać gęsią skórkę podczas gwałtownego przyspieszania, a jednak podczas jazdy słyszymy dźwięki przywodzące na myśl rasową, ośmiocylindrową jednostkę. To zasługa elektronicznie generowanej oprawy akustycznej, która towarzyszy pracy elektrycznego napędu.

Początkowo wrażenie jest osobliwe. Człowiek wie, że prowadzi samochód elektryczny, ale jego uszy próbują przekonać go do czegoś zupełnie innego. Trochę jak oglądanie filmu z dubbingiem, w którym głos głównego bohatera brzmi znajomo, choć wiemy doskonale, że aktor nigdy nie wypowiedział tych słów.

A potem dzieje się coś zaskakującego. Po kilkudziesięciu kilometrach przestałem zwracać na to uwagę. Co więcej, na moment zapomniałem nawet, że jadę samochodem elektrycznym. Nie dlatego, że dźwięk idealnie naśladuje prawdziwy silnik spalinowy, raczej dlatego, że cała reszta samochodu zachowuje się dokładnie tak, jak oczekuję od Porsche. Przyspiesza z imponującą łatwością, prowadzi się fenomenalnie i daje kierowcy poczucie pełnej kontroli, a przecież to właśnie te cechy od zawsze stanowiły o charakterze marki. Nie liczba cylindrów, nie rodzaj paliwa, nie nawet dźwięk wydobywający się z układu wydechowego, tylko sposób, w jaki samochód reaguje na polecenia kierowcy.

Pneumatyka szyta na miarę

Jeśli miałbym wskazać element nowego Cayenne, który zrobił na mnie największe wrażenie podczas jazdy, byłoby nim zawieszenie. Mam wręcz podejrzenie, że inżynierowie Porsche projektowali jego charakterystykę po wcześniejszym zapoznaniu się z moimi osobistymi preferencjami. Dokładnie tak powinien prowadzić się duży, sportowy SUV, czyli sprężyście, ale komfortowo. Pewnie, ale bez niepotrzebnej brutalności. Z odpowiednią sztywnością, która pozwala precyzyjnie pokonywać zakręty, ale bez zmuszania pasażerów do analizowania stanu każdej poprzecznej nierówności nawierzchni. Pneumatyczne zawieszenie wykonuje tutaj znakomitą pracę.

Samochód sunie po drodze jak przyklejony. Wysokie nadwozie nie daje się łatwo wyprowadzić z równowagi, a kierowca ma wrażenie, że masa pojazdu została gdzieś sprytnie ukryta. Oczywiście prawa fizyki nadal obowiązują. Cayenne pozostaje dużym i ciężkim SUV-em, ale sposób, w jaki radzi sobie z zakrętami, zmianami kierunku i nierównościami, zasługuje na uznanie.

Najbardziej imponuje mi jednak to, że Porsche nie próbowało osiągnąć sportowej precyzji kosztem komfortu. To częsty grzech samochodów aspirujących do miana sportowych. Twarde zawieszenie, nerwowe reakcje, nieustanne przypominanie kierowcy, że oto prowadzi maszynę o wyjątkowych możliwościach. Tymczasem Cayenne nie musi niczego udowadniać. Po prostu jedzie. Szybko, pewnie i z elegancją, ale kiedy trzeba, potrafi pokazać pazury. I to trzeba uznać za krok ewolucyjny, bowiem SUV Porsche uchodził do tej pory za wzrór precyzji prowadzenia, ale niekoniecznie komfortu.

Czy to już motoryzacyjne niebo?

Nowy Cayenne S Electric ma wszystko, czego oczekuję od współczesnego Porsche: fantastyczne prowadzenie, świetnie zaprojektowane wnętrze, fenomenalny komfort i osiągi, które jeszcze niedawno były zarezerwowane dla samochodów sportowych z najwyższej półki. Wersja S oferuje 544 KM mocy, a z funkcją Launch Control chwilowo nawet 666 KM. Przypadek? Nie sądzę. Przyspieszenie do setki trwa zaledwie 3,8 sekundy. To parametry, które jeszcze kilkanaście lat temu przyprawiłyby właścicieli wielu supersamochodów o palpitacje serca. A przecież mówimy o dużym, rodzinnym SUV-ie. Jednak największą rewolucją nie są osiągi, a sposób uzupełniania energii. Bo jeżeli samochód potrafi przyjąć niemal 400 kW mocy ładowania, a kilkunastominutowy postój wystarcza do odzyskania znacznej części zasięgu, zaczynamy zbliżać się do momentu, w którym elektromobilność przestaje wymagać od kierowcy tak wielu kompromisów.

Oczywiście pozostaje jeden zasadniczy problem, jakim jest infrastruktura. Powtarzam to z uporem maniaka, bo cóż z tego, że Porsche potrafi ładować się z mocą niemal 400 kW, jeśli na trasie znajdziemy urządzenie oferujące ułamek tych możliwości? To trochę tak, jakby zaprosić wybitnego sprintera na zawody, a następnie kazać mu biegać w kaloszach. Potencjał jest ogromny, ale warunki nie pozwalają go wykorzystać. I właśnie tutaj znajduje się dzisiaj największa bariera. Nie w samym samochodzie, a w otaczającym go świecie.

Egzorcyzmy zakończone sukcesem

Czy nowe Porsche Cayenne S Electric jest kolejnym przełomem w historii marki? Moim zdaniem zdecydowanie tak. Pierwsze Cayenne pokazało, że Porsche może produkować SUV-y, nie tracąc swojej tożsamości. Taycan udowodnił, że samochód elektryczny może być prawdziwym Porsche, a teraz Cayenne Electric próbuje połączyć te dwa światy, dokładając do nich technologię ładowania, która jeszcze niedawno wydawała się odległą przyszłością.

Nie jest to samochód pozbawiony wad. Autostradowy zasięg około 300 kilometrów może rozczarować każdego, kto przyzwyczaił się do pokonywania długich tras bez częstych postojów, a możliwości szybkiego ładowania nadal zależą od dostępności odpowiedniej infrastruktury. Jest w tym wszystkim jednak coś niezwykle pociągającego. Porsche nie próbuje przekonywać nas, że samochód elektryczny jest dokładnie taki sam jak spalinowy. Zamiast tego pokazuje, że może być inny, i że ta inność nie musi oznaczać rezygnacji z emocji.

Po kilku dniach spędzonych z Cayenne S Electric jestem przekonany, że marka po raz kolejny znalazła sposób na pogodzenie rzeczy pozornie niemożliwych do pogodzenia, to jest sportowego charakteru z rodzinną praktycznością, technologicznego zaawansowania z intuicyjną obsługą, wreszcie elektrycznego napędu z autentyczną przyjemnością prowadzenia, a przede wszystkim ogromnych osiągów z komfortem, który pozwala delektować się każdym kilometrem.

Czy puryści odłożą wreszcie krucyfiksy? Wątpię. Zresztą Porsche już nieraz udowodniło, że najwięcej emocji wywołują te decyzje, które początkowo wydają się najbardziej kontrowersyjne. Ja tymczasem mam tylko jeden problem. Po jeździe Cayenne S Electric czekam na spotkanie z wersją Turbo, która dysponuje mocą przekraczającą 1100 KM. I przyznam, że nie bardzo wiem, jak mam się do tego przygotować, bo skoro wersja S potrafi wywołać tyle emocji, to co będzie dalej?

Na razie jedno jest pewne: diabeł, którego tak bardzo obawiali się puryści, wcale nie opuścił Porsche. Po prostu przestał potrzebować benzyny.

Opel Frontera Hybrid – terenówka naszych czasów – test redakcyjny

Kiedyś prawdziwy kierowca marzył o tym, żeby zjechać z asfaltu, przedrzeć się przez błotnisty szlak i sprawdzić, co kryje się za kolejnym wzgórzem. Dzisiaj równie chętnie zjeżdża z głównej drogi, żeby zaparkować pod modną kawiarnią i odebrać sojowe latte ze swoim imieniem wypisanym na papierowym kubku. Czasy się zmieniły. Kierowcy również. I właśnie dlatego nowy Opel Frontera ma więcej sensu, niż mogłoby się początkowo wydawać. Zwłaszcza w wersji hybrydowej.

Autor: Michał Garbaczuk

Pamiętacie pierwszego Opla Fronterę? To był samochód z czasów, kiedy określenie SUV nie zdążyło jeszcze na dobre zadomowić się w motoryzacyjnym słowniku. Wówczas mówiło się po prostu o terenówkach. Samochodach, które miały ramę, napęd na cztery koła i pewien szczególny rodzaj charakteru. Nie obiecywały, że podróż będzie zawsze wygodna, cicha i pachnąca skórzaną tapicerką. Obiecywały natomiast, że tam, gdzie kończy się asfalt, przygoda dopiero się zaczyna.

Frontera należała do pionierów tego świata. Była jedną z pierwszych prób przeniesienia terenowego stylu życia do codziennej motoryzacji. Pozwalała dojechać do pracy, zawieźć rodzinę na wakacje, a w weekend ruszyć tam, gdzie zwykły samochód osobowy mógłby co najwyżej pomachać z pobocza. Dzisiaj nazwa Frontera powróciła. Ale świat, do którego wróciła, wygląda zupełnie inaczej. Nie potrzebujemy już samochodów, które potrafią przeprawić się przez rzekę. Przynajmniej większość z nas nie potrzebuje. Nie wytyczamy nowych szlaków przez lasy, nie szukamy błotnistych kolein i coraz częściej rozumiemy, że przyrodę lepiej podziwiać, niż sprawdzać, jak głębokie ślady bieżnika można w niej zostawić.

Za to wysoki krawężnik? Jak najbardziej. Stromy wjazd na parking? Oczywiście. Miejska donica, która pojawia się przed zderzakiem z zaskoczenia? Proszę bardzo, choć najlepiej jednak ją ominąć. Współczesna motoryzacyjna dzielność ma po prostu nieco inną definicję. I nowa Frontera bardzo dobrze ją rozumie.

Geometria zamiast emocji

Pierwsze spotkanie z nowym Oplem Fronterą odbyliśmy już jakiś czas temu. Wówczas do testu trafiła wersja elektryczna. Samochód pozostawił po sobie całkiem dobre wrażenie, choć od początku było jasne, że nie zamierza uwodzić kierowcy spektakularnymi osiągami, luksusem czy stylistyczną ekstrawagancją.

Frontera nie jest samochodem, który ogląda się godzinami, odkrywając kolejne wysmakowane przetłoczenia karoserii. Jej projektanci postawili na geometrię. Proste linie, wyraźnie zaznaczone nadkola, wysoka sylwetka i nadwozie, które wygląda tak, jakby powstało przede wszystkim z myślą o maksymalnym wykorzystaniu przestrzeni.

I bardzo dobrze, bo nie każdy samochód musi być dziełem sztuki. Nie każdy musi wywoływać szybsze bicie serca na parkingu przed restauracją. Czasami wystarczy, że jest estetyczny, funkcjonalny i nie próbuje przekonywać otoczenia, że kosztował dwa razy więcej, niż w rzeczywistości.

Frontera ma w sobie coś sympatycznie bezpretensjonalnego. Nie wstydzi się swojej prostoty. Nie udaje terenówki przygotowanej do wyprawy przez Saharę. Nie obwiesza się agresywnymi spojlerami i atrapami wlotów powietrza, które mają sugerować, że pod maską drzemie silnik zdolny zawstydzić samochody sportowe. Wygląda jak praktyczny crossover, bo właśnie nim jest.

Ergonomia starej szkoły

Wnętrze również znamy z poprzedniego spotkania. Zmiana rodzaju napędu nie sprawiła, że nagle znaleźliśmy się w innym samochodzie. Frontera pozostaje autem przestronnym, funkcjonalnym i zaprojektowanym z myślą o codziennym użytkowaniu. Wysoka sylwetka przekłada się na sporą ilość miejsca nad głowami pasażerów, a rozsądnie rozplanowana kabina pozwala wygodnie podróżować również osobom zajmującym tylną kanapę. Nie ma tutaj atmosfery ekskluzywnego salonu. Materiały wykończeniowe nie próbują udawać czegoś, czym nie są, a twarde tworzywa przypominają, że priorytetem podczas projektowania samochodu była funkcjonalność i utrzymanie rozsądnej ceny.

Ale przecież nie każdy potrzebuje miękkiej skóry na desce rozdzielczej, zwłaszcza że podczas codziennej jazdy znacznie ważniejsze okazują się wygodne fotele, dobra widoczność i możliwość szybkiego odnalezienia potrzebnych funkcji. Pod tym względem Opel pozostaje wierny swojej filozofii. Do tego dochodzi bagażnik oferujący około 460 litrów pojemności, co pozwala bez większych problemów zaplanować rodzinny wyjazd, weekendową podróż czy zwykłą wyprawę na zakupy. Nie ma tu szczególnej magii, jest za to zdrowy rozsądek, a ten, wbrew pozorom, nie zawsze bywa standardowym wyposażeniem współczesnych samochodów.

Delikatność zamiast adrenaliny

Najważniejsza zmiana nastąpiła oczywiście pod maską. Tym razem testowaliśmy Fronterę z hybrydowym układem napędowym o mocy 145 KM, współpracującym z automatyczną skrzynią biegów. Muszę przyznać, że takie zestawienie bardzo dobrze pasuje do charakteru tego samochodu. Frontera nie jest sportowcem, nawet nie zamierza nim być i nie widzę najmniejszego powodu, żeby mieć do niej o to pretensje. Nie prowokuje do gwałtownych przyspieszeń, nie zachęca do atakowania zakrętów z przesadnym entuzjazmem i nie próbuje udowadniać, że rodzinny crossover może zastąpić hot hatcha.

Zamiast tego oferuje przyjemną, spokojną jazdę. Automatyczna przekładnia uwalnia kierowcę od konieczności nieustannego zmieniania biegów, a hybrydowy napęd dobrze wpisuje się w codzienny rytm poruszania się po mieście. Właśnie tutaj Frontera czuje się szczególnie swobodnie. Wysoka pozycja za kierownicą ułatwia obserwowanie otoczenia, rozsądne gabaryty pozwalają sprawnie manewrować, a charakter zawieszenia zachęca raczej do płynnego pokonywania nierówności niż do poszukiwania granic przyczepności.

W tym wszystkim jest coś przyjemnego, bo przecież jazda samochodem nie musi być nieustanną próbą pobicia własnego rekordu przejazdu z domu do biura. Czasami warto po prostu jechać. Bez nerwów, bez pośpiechu, bez potrzeby udowadniania czegokolwiek kierowcy stojącemu obok na światłach.

Dodatkowo, Frontera może być 7-osobowa! Tak, to auto jest w stanie zabrać na pokład nie tylko dzieciaki, ale również teściów. Jeśli więc wciąż płaczecie za starą dobrą Zafirą (obecna generacja jest pełnowymiarowym vanem), to oto przed wami rozwiązanie wszystkich waszych trosk.

Koniec podróżowania z kalkulatorem

Największa różnica między elektryczną a hybrydową Fronterą nie ujawnia się jednak podczas porannego dojazdu do pracy. Pojawia się wtedy, gdy za miastem droga robi się szersza, ruch staje się płynniejszy, a nawigacja pokazuje kilkaset kilometrów do celu.

Elektryczna Frontera była samochodem, który potrafił przekonać do siebie podczas codziennej eksploatacji. Ale jej możliwości w dłuższej trasie wymagały już pewnego planowania. Zasięg, postoje na ładowanie, dostępność infrastruktury. Wszystkie te elementy należało uwzględnić, szczególnie podczas szybszej jazdy autostradowej. Nie było w tym nic nadzwyczajnego. Taka jest po prostu specyfika samochodów elektrycznych, zwłaszcza tych, które projektowano przede wszystkim z myślą o przystępnej cenie i codziennym użytkowaniu.

W hybrydowej Fronterze ten problem znika niemal jak bańka mydlana. Nagle przestajemy zastanawiać się, ile kilometrów pozostało do następnego ładowania. Nie trzeba sprawdzać, czy wybrana stacja działa i czy akurat nie stoi przed nią kolejka. Po prostu ruszamy w drogę, a kiedy trzeba uzupełnić paliwo, zatrzymujemy się na kilka minut i jedziemy dalej. To pozornie niewielka różnica, która potrafi całkowicie zmienić sposób postrzegania samochodu i właśnie ta swoboda jest największą zaletą hybrydowej wersji.

Lewy pas? Dlaczego nie!

Co ciekawe, Frontera z hybrydowym napędem potrafi też pozytywnie zaskoczyć na drodze ekspresowej. Oczywiście nie zamienia się nagle w sportowego SUV-a. Fizyki nie oszukamy, a wysokie nadwozie i komfortowo zestrojone zawieszenie przypominają, że konstruktorzy mieli inne priorytety. Te 145 KM okazuje się mocą wystarczającą do sprawnego poruszania się w trasie. Samochód nie sprawia wrażenia bezradnego podczas wyprzedzania i potrafi utrzymywać tempo, którego oczekujemy od współczesnego rodzinnego crossovera, a kiedy trzeba, można nawet zapuścić się na lewy pas i przez chwilę dotrzymać towarzystwa większym, droższym i znacznie bardziej prestiżowym SUV-om.

Od błotnistego szlaku do sojowego latte

Wróćmy jednak na chwilę do historii, bo zestawienie pierwszej i najnowszej Frontery jest fascynującym przykładem tego, jak zmieniły się nasze motoryzacyjne potrzeby.

Kiedyś samochód terenowy był obietnicą przygody. Jego właściciel marzył o leśnych duktach, piaszczystych bezdrożach i błotnistych drogach, które dla zwykłych osobówek stanowiły przeszkodę nie do pokonania. Nie chodziło wyłącznie o praktyczność. Chodziło również o pewien rodzaj wolności, o przekonanie, że można skręcić tam, gdzie inni nie skręcają. Dzisiaj ta wolność wygląda nieco inaczej.

Współczesny kierowca crossovera najczęściej nie potrzebuje reduktora, blokady mechanizmu różnicowego ani opon, które wyglądają jak wyposażenie traktora. Potrzebuje za to wygodnego samochodu, którym rano zawiezie dzieci do szkoły, później pojedzie do pracy, a po południu zatrzyma się pod modną kawiarnią. Tam odbierze sojowe latte z własnym imieniem wypisanym na papierowym kubku i będzie równie zadowolony ze swojego wyboru, jak kierowca pierwszej Frontery, który trzydzieści lat temu z dumą wyciągał samochód z błotnistej koleiny.

Czy to oznacza, że współczesna motoryzacja stała się mniej interesująca? Niekoniecznie. Po prostu zmieniły się nasze priorytety. Dzisiaj nie musimy już udowadniać, że samochód potrafi przejechać przez las. Coraz częściej wolimy, żeby las pozostał lasem, a samochód poruszał się po drodze.

Za to możliwość bezstresowego pokonania wysokiego krawężnika, wjazdu na nierówny parking czy przejechania kilkuset kilometrów bez zmęczenia okazuje się znacznie bardziej przydatna i w tym sensie nowa Frontera pozostaje wierna duchowi swojej poprzedniczki. Nadal ma dawać kierowcy swobodę, tyle że dzisiaj oznacza ona coś zupełnie innego.

Jak skutecznie projektować cyfrową architekturę miast?

Kto powinien wyznaczać kierunek cyfrowej transformacji miast, jak skutecznie wykorzystywać dane i sztuczną inteligencję oraz skąd pozyskiwać środki na rozwój? Odpowiedzi na te pytania szukali samorządowcy i eksperci podczas 23. Smart City Forum, które odbyło się 21–22 października w Warszawie. Wydarzenie było również okazją do ogłoszenia wyników rankingu Cashless Cities 2026. Zwyciężył Gdańsk, wyróżniony za rozwój płatności bezgotówkowych w miejskich instytucjach i usługach publicznych.

  1. edycja Smart City Forum, zorganizowana przez MMC Polska w hotelu The Westin Warsaw, odbywała się równolegle z Kongresem Bezpieczeństwo Polski – Total Security. Wspólnym mianownikiem obu spotkań stały się odporność cyfrowa, sprawny przepływ informacji i zdolność do utrzymania ciągłości usług cyfrowych w sektorach publicznych również w sytuacjach kryzysowych.

Od „wysp IT” do zintegrowanej i scentralizowanej architektury cyfrowej miasta

Jeden z najważniejszych wniosków debat? Nowe aplikacje nie wystarczą, jeśli jednostki miejskie nadal korzystają z odrębnych systemów, które nie zapewniają sprawnego przepływu informacji. Podczas debaty o architekturze cyfrowej miast podkreślano potrzebę wspólnych standardów technologicznych i integracji danych, przy jednoczesnym zachowaniu samodzielności poszczególnych jednostek w podejmowaniu decyzji dotyczących świadczonych usług.

– Zdecentralizowany jest biznes i jego potrzeby, ale scentralizowane są narzędzia i pewien standard. No przecież nie będzie każda jednostka kupowała innego systemu EZD, ERP. No więc musimy z jakimś wypracowanym standardem wjechać, czyli na przykład: wszystkie systemy hostingowe, ERP, elektroniczne zarządzanie dokumentacją, systemy wspomagające pochodzą ze standardu. Natomiast rozwiązania już szczegółowe – to decyduje biznes – wskazywał Grzegorz Hunicz, dyrektor Wydziału Informatyki i Telekomunikacji w Urzędzie Miasta Lublin, Pełnomocnik Prezydenta Miasta do spraw Transformacji Cyfrowej, Urząd Miasta Lublin i dodaje na koniec: – Miasta stają się hubami cyfrowymi.

Ważnym tematem były również rosnące koszty integracji systemów i uzależnienie samorządów od dostawców technologii. Jak podkreślali paneliści, inwestycja w spójną architekturę IT może oznaczać wyższe wydatki na początku, ale przynosi oszczędności w dłuższej perspektywie.

– Budowanie architektury powinno uwzględniać spójny model integracji usług i integracji danych. I wtedy do “spaghetti” systemów nie doprowadzimy. […] Wdrożenie spójnego modelu integracyjnego sprawia, że systemy jednostkowo wdrażane stają się droższe. Natomiast ich wymiana i potem ich wzajemna integracja są tańsze – wyjaśniał Paweł Schmidt, dyrektor Centrum Obsługi Informatycznej Miasta Krakowa.

Uczestnicy zwracali także uwagę na potrzebę współpracy samorządów z administracją centralną przy tworzeniu standardów wymiany danych. Istotną rolę w tym procesie może odgrywać pełnomocnik ds. danych i cyfryzacji, koordynujący działania miejskich jednostek, rozwój kompetencji urzędników oraz wdrażanie nowych technologii.

Rozwiązania cyfrowe wspierające bezpieczeństwo

Cyfrowy bliźniak miasta to nie tylko narzędzie do planowania inwestycji, ale również sposób na skuteczniejsze reagowanie w sytuacjach kryzysowych. Dzięki integracji danych o mieszkańcach, ruchu drogowym i infrastrukturze możliwe jest przewidywanie zagrożeń oraz przygotowywanie scenariuszy działania na wypadek pożarów, awarii lub ekstremalnych zjawisk pogodowych. Takie możliwości cyfrowego bliźniaka pokazano na przykładzie Zielonej Góry.

Prezydent Zielonej Góry Marcin Pabierowski przywołał pożar magazynu z odpadami niebezpiecznymi z lipca 2023 roku. Akcja wymagała mobilizacji służb, monitorowania jakości powietrza oraz wstrzymania ruchu kolejowego w pobliżu pożaru. Doświadczenie to pokazało, jak istotny w sytuacjach zagrożenia jest szybki dostęp do wiarygodnych danych, umożliwiających koordynację działań służb, planowanie ewentualnej ewakuacji i zarządzanie komunikacją miejską.

– Dziś cyfrowy bliźniak miasta, którego budujemy, mając rzetelne informacje szczegółowe o liczbie mieszkańców, przepływie samochodów, pozwoli nam skutecznie tworzyć scenariusze odporności miasta.  Będzie pozwalał nam dobrze reagować, aby pomóc mieszkańcom oraz dostosować komunikację publiczną – podkreślił prezydent Zielonej Góry Marcin Pabierowski.

Gdańsk na czele rankingu Cashless Cities 2026

Smart city to również prostszy kontakt mieszkańca z urzędem. Podczas Forum ogłoszono wyniki piątej edycji rankingu Cashless Cities, przygotowywanego przez serwis Cashless.pl i Fundację Polska Bezgotówkowa. Pierwsze miejsce zdobył Gdańsk, drugie Warszawa, a trzecie ex aequo Dąbrowa Górnicza i Tychy. Ranking docenia miasta rozwijające możliwość regulowania należności na rzecz samorządu bez użycia gotówki.

– Miasto Gdańsk jest pięknym miastem, ale też wygodnym miastem, również w zakresie promowania wygody i przyjmowania płatności bezgotówkowych – podkreślała na wydarzeniu dyrektorka Gdańskiego Centrum Informatycznego, Maria Bollin.

Smart City Forum pokazało, że miasto przyszłości nie zaczyna się od kolejnej aplikacji. Zaczyna się od wspólnych danych, skoordynowanych decyzji i technologii, które wspierają mieszkańców również wtedy, gdy codzienne funkcjonowanie miasta zostaje zakłócone.

 

Ford Tourneo Custom Active – Osiem miejsc, cztery koła i jeden Giewont – test redakcyjny

Przez lata producenci samochodów próbowali nas przekonać, że prawdziwa przygoda zaczyna się dopiero wtedy, gdy kupimy SUV-a. Najlepiej dużego, z napędem na wszystkie koła, plastikowymi osłonami nadwozia i nazwą sugerującą, że jego naturalnym środowiskiem są bezdroża Patagonii. Nawet jeśli największym wyzwaniem terenowym w jego życiu będzie pokonanie krawężnika przed galerią handlową.

Autor: Michał Garbaczuk

Z czasem moda na uterenawianie wszystkiego, co ma cztery koła, zaczęła przybierać coraz ciekawsze formy. Mamy już miejskie crossovery, rodzinne kombi w turystycznych przebraniach, a nawet samochody elektryczne, których bojowe dodatki mają przekonać właściciela, że wyprawa do paczkomatu może być początkiem wielkiej ekspedycji.

A jednak przez długi czas pewien segment pozostawał poza tą zabawą. Segment samochodów, które do podróżowania zostały wręcz stworzone – dużych, przestronnych vanów. Ford postanowił naprawić to niedopatrzenie. I zrobił to w sposób, który początkowo wydawał mi się odrobinę przesadzony. Bo po co właściwie rodzinnemu autobusowi napęd na wszystkie koła? Cóż. Odpowiedź znalazłem na pewnej polanie ponad Zakopanem. Ale do tego jeszcze wrócimy.

Przygoda zaczyna się na parkingu

Ford Tourneo Custom Active już na pierwszy rzut oka daje do zrozumienia, że nie zamierza być wyłącznie środkiem transportu dla licznej rodziny. Jasny lakier, kontrastujące z nim plastikowe listwy ochronne, efektowne osłony nadkoli i fragmenty zderzaków wykończone w kolorze imitującym aluminium sprawiają, że samochód wygląda, jakby właśnie wrócił z wyprawy, podczas której asfalt był jedynie jedną z dostępnych możliwości. Nie jest to oczywiście samochód terenowy. Ford nie zdecydował się nawet na podwyższenie zawieszenia, co w świecie motoryzacyjnych stylizacji na dzielnych odkrywców może wydawać się niemal herezją.

I bardzo dobrze, bo Tourneo Custom Active nie próbuje udawać czegoś, czym nie jest. Jego zadaniem pozostaje komfortowe przewiezienie ośmiu osób, najlepiej z całym ich wakacyjnym dobytkiem. Terenowe dodatki mają jedynie rozszerzyć możliwości samochodu, a nie odebrać mu to, w czym jest naprawdę dobry. Pod efektownym nadwoziem kryje się bowiem całkiem poważny argument: napęd na wszystkie koła, który w razie potrzeby potrafi przekazać moment obrotowy również na tylną oś. Do tego odpowiednio przygotowane tryby jazdy, pomagające poradzić sobie na mniej przyjaznych nawierzchniach.

Brzmi rozsądnie. Choć początkowo traktowałem to raczej jako sympatyczny dodatek niż wyposażenie, z którego rzeczywiście skorzystam.

Salon z widokiem na niebo

Zanim jednak ruszymy w góry, warto zajrzeć do środka. Bo właśnie tutaj Tourneo Custom pokazuje, że samochód rodzinny nie musi oznaczać kompromisu pomiędzy wygodą pasażerów a przestrzenią bagażową. W kabinie jest po prostu ogromnie dużo miejsca. Kierowca i siedmioro pasażerów mogą podróżować bez konieczności ustalania przed wyjazdem, kto tym razem będzie siedział z kolanami pod brodą. W drugim i trzecim rzędzie znajdziemy po trzy oddzielne fotele. To ważne, bo każdy pasażer dostaje własny kawałek przestrzeni, zamiast uczestniczyć w wielogodzinnym eksperymencie dotyczącym granic ludzkiej tolerancji na bliskość.

Drugi rząd oferuje jeszcze ciekawsze możliwości. Fotele można obrócić tyłem do kierunku jazdy, a środkowe siedzisko wykorzystać jako praktyczny stolik. W kilka chwil wnętrze zaczyna przypominać mobilny salon, w którym można rozmawiać, pracować, grać w karty albo prowadzić rodzinne negocjacje dotyczące kolejnego postoju.

Są elektrycznie odsuwane drzwi boczne, podgrzewane fotele drugiego rzędu, liczne schowki, porty USB i osobna strefa klimatyzacji dla pasażerów. Temperaturą można zarządzać również z poziomu centralnego ekranu na desce rozdzielczej. A nad głowami rozciąga się panoramiczny, szklany dach, który sprawia, że i tak imponująca przestrzeń nabiera niemal absurdalnych rozmiarów. Siedząc w takim wnętrzu, trudno oprzeć się wrażeniu, że Ford stworzył samochód, w którym sama podróż może być równie przyjemna jak dotarcie do celu.

I chyba właśnie o to chodzi w rodzinnej turystyce, bo przecież wakacje nie zaczynają się dopiero po zameldowaniu w hotelu. Zaczynają się wtedy, gdy zamykamy drzwi samochodu, ustawiamy nawigację i ruszamy przed siebie. Nawet jeśli pierwsze pytanie z tylnego rzędu — „daleko jeszcze?” — pada przed wyjazdem z osiedla.

Prawie pięć i pół metra, a fizyka jakby zapomniała

Na miejsce testu wybraliśmy Podhale. Trasa w zdecydowanej większości prowadziła drogami ekspresowymi, a jesienna pogoda postanowiła sprawdzić naszą determinację, Wiało i padało, chwilami tak mocno, że wycieraczki pracowały z zaangażowaniem godnym finału mistrzostw świata. Tourneo pozostawał jednak niewzruszony. Tutaj dochodzimy do czegoś, co moim zdaniem jest największym osiągnięciem inżynierów Forda. Ten samochód prowadzi się znakomicie. Wiem, że brzmi to jak zdanie wyjęte z testu sportowego hatchbacka, a nie niemal pięcioipółmetrowego vana, który swoimi gabarytami mógłby zawstydzić niejeden luksusowy SUV. Ale naprawdę trudno znaleźć lepsze określenie.

Zawieszenie pracuje z imponującą kulturą. Nierówności nawierzchni są skutecznie filtrowane, nadwozie nie wpada w nieprzyjemne kołysanie, a podczas pokonywania zakrętów Ford zachowuje spokój, którego trudno byłoby oczekiwać po samochodzie o takich proporcjach. To niemal idealny kompromis pomiędzy wakacyjnym hamakiem a precyzyjnym ostrzem, które prowadzi koła dokładnie tam, gdzie życzy sobie kierowca.

Oczywiście Tourneo nie oszukuje praw fizyki. Jest duży, ciężki i ma wysoko położony środek ciężkości. Tyle że sposób, w jaki radzi sobie z tym wszystkim, zasługuje na szczere uznanie. Pamiętam wcześniejsze generacje dużych vanów. Nawet te bardzo wygodne podczas jazdy nie pozwalały zapomnieć, że ich konstrukcja wywodzi się z segmentu samochodów dostawczych. Kierowca siedział wysoko, prowadził coś dużego i doskonale o tym wiedział. Obecny Tourneo Custom jest pierwszą generacją, w której naprawdę poczułem się niemal jak za kierownicą dużego SUV-a, a to komplement ogromnego kalibru.

Ford i jego rodzinne klejnoty

Właściwie nie powinienem być zaskoczony. Ford od dziesięcioleci ma szczególny talent do konstruowania samochodów, które prowadzą się lepiej, niż wynikałoby to z ich przeznaczenia. Wystarczy przypomnieć Focusa i jego znakomite wielowahaczowe zawieszenie tylnej osi, które swego czasu pokazało konkurencji, że kompaktowy samochód może sprawiać kierowcy autentyczną przyjemność, albo Rangera Raptora, którego zawieszenie wygląda, jakby projektowano je z myślą o przetrwaniu końca świata. I jeszcze kilku kolejnych dni po apokalipsie.

To prawdziwe klejnoty rodowe amerykańskiej marki, ale stworzenie układu jezdnego, który w tak dużym vanie zapewnia jednocześnie wysoki komfort, stabilność i zaskakującą precyzję prowadzenia, jest osiągnięciem zupełnie innego rodzaju. Tutaj nie wystarczy usztywnić sprężyn i amortyzatorów, a następnie ogłosić sukces. Rodzinny Ford musi przede wszystkim dbać o pasażerów. Wszystkich ośmiu. Co więcej, na trasie zaskoczyło mnie również wyciszenie kabiny. W samochodach wywodzących się z konstrukcji użytkowych hałas opływającego powietrza i odgłosy pracy zawieszenia potrafią skutecznie studzić entuzjazm.

Tymczasem Tourneo Custom pozwala prowadzić swobodną rozmowę, słuchać muzyki i pokonywać kolejne kilometry bez poczucia, że podróżujemy w elegancko wykończonym samochodzie dostawczym. A skoro już o muzyce mowa, testowy egzemplarz wyposażono w bardzo przyzwoity zestaw audio Bang & Olufsen. To kolejny element, który sprawia, że daleka podróż przestaje być obowiązkiem, a zaczyna przypominać przyjemność.

Sto siedemdziesiąt koni i odrobina niedosytu

Pod maską pracował dwulitrowy diesel o mocy 170 KM, współpracujący z automatyczną skrzynią biegów i napędem na wszystkie koła. To konfiguracja, która na papierze wygląda bardzo rozsądnie. Silnik wysokoprężny dobrze pasuje do charakteru dużego samochodu turystycznego. Nie domaga się ciągłego podłączania do ładowarki, pozwala sprawnie pokonywać długie dystanse i zapewnia moment obrotowy potrzebny do spokojnego przemieszczania sporej masy. Do tego zadowala się rozsądną ilością paliwa, co nie jest bez znaczenia w przypadku auta, którego naturalnym zadaniem jest pokonanie 1000 kilometrów jednego dnia.

Przez większość czasu trudno było mieć do niego zastrzeżenia, ale jest pewne „ale”. Chwilami brakowało mi mocy. Szczególnie podczas autostradowych manewrów, gdy trzeba było sprawnie zmienić pas, przyspieszyć i włączyć się w szybszy strumień ruchu. Nie chodzi o to, że Ford sobie nie radził. Problem w tym, że układ jezdny pracuje z taką lekkością, że zaczynałem oczekiwać od jednostki napędowej podobnej swobody.

Być może właśnie tutaj tkwi problem. Tourneo prowadzi się tak dobrze, że kierowca zaczyna zapominać o jego rozmiarach i przeznaczeniu. W pewnym momencie chciałby mieć pod prawą stopą jeszcze kilkadziesiąt koni, żeby móc wykorzystać potencjał układu jezdnego. Czy ten samochód przyjąłby więcej mocy? Jestem przekonany, że tak, ale wtedy mógłby zacząć stanowić niebezpieczną konkurencję dla niejednego rodzinnego SUV-a. Również z własnej stajni Forda. A przecież nie o to chodzi, żeby autobus zaczął podjadać lunch swoim mniejszym kolegom.

Giewont, polana i moment, w którym zrobiło się cicho

Wreszcie dotarliśmy na Podhale. I właśnie tutaj wydarzyło się coś, co ostatecznie zmieniło mój stosunek do Forda Tourneo Custom Active. Tuż przed wyjazdem z Zakopanego postanowiłem zrobić jeszcze kilka zdjęć. Znalazłem piękną polanę położoną powyżej miasta, z widokiem na Giewont i Gubałówkę. Idealne miejsce, żeby pokazać samochód w jego naturalnym, przynajmniej według stylistów Forda, środowisku.

Zjechałem więc z utwardzonej drogi, wjechałem na zieloną łąkę i ustawiłem samochód w odpowiednim miejscu. Wysiadłem, wyjąłem aparat i zabrałem się do pracy. Było pięknie – góry w tle, efektowny Ford na pierwszym planie, jesienne światło i ta szczególna satysfakcja fotografa, który właśnie znalazł wymarzony kadr. Po kilkunastu minutach wróciłem za kierownicę. Uruchomiłem silnik. Wrzuciłem „Drive”. Delikatnie nacisnąłem gaz i nic. Kompletnie nic! Ford stał niewzruszony, jakby właśnie podjął decyzję, że od dzisiaj będzie pełnił funkcję stałego elementu podhalańskiego krajobrazu.

Przyznam, że w tym momencie zrobiło mi się nieco cieplej. Nie dlatego, że ogrzewanie działało wyjątkowo skutecznie, tylko w głowie pojawiły się już obrazy traktora, liny holowniczej i lokalnego gospodarza, który z uprzejmym uśmiechem pyta, po co właściwie wjeżdżałem takim autobusem na mokrą łąkę. Tymczsem rodzina czekała już na dole, bo zaraz mieliśmy ruszać w drogę powrotną do Warszawy.

Zacząłem wyobrażać sobie rozmowę telefoniczną: „Kochanie, mamy mały problem, Ford postanowił zostać w górach”. Nie jest to zdanie, które chciałoby się wypowiadać w niedzielne popołudnie.

I wtedy mnie olśniło. Przecież to nie jest zwykły Tourneo. To Active z napędem na wszystkie koła. Ma odpowiednie tryby jazdy! Wybrałem ustawienie przeznaczone do luźnej nawierzchni. Nacisnąłem pedał przyspieszenia i poczułem, jak układ napędowy przekazuje siłę również na tylną oś. Auto, jak gdyby nic po prostu ruszyło. Bez dramatycznego buksowania kół. Bez rozpaczliwego ryku silnika, bez konieczności wzywania lokalnego rolnika i tłumaczenia mu, że przecież jestem dziennikarzem motoryzacyjnym i teoretycznie powinienem wiedzieć, co robię. Po prostu wyjechał. W tamtej chwili Ford Tourneo Custom Active został moim kumplem.

Cztery koła, które robią różnicę

Ta historia uświadomiła mi coś jeszcze. Współczesna motoryzacja bardzo lubi sprzedawać nam marzenia o przygodzie. Plastikowe osłony, bojowe zderzaki, specjalne emblematy i nazwy sugerujące gotowość do zdobywania kontynentów są dziś niemal obowiązkowym elementem oferty wielu producentów. Problem w tym, że nie zawsze za efektownym wyglądem idą rzeczywiste możliwości. W przypadku Forda Tourneo Custom Active jest inaczej. Owszem, jego stylistyka może wydawać się nieco teatralna, nie ma zwiększonego prześwitu ani ambicji konkurowania z prawdziwymi terenówkami, ale napęd AWD nie jest tu wyłącznie ozdobnikiem w katalogu.

Działa i potrafi zrobić różnicę dokładnie wtedy, kiedy tego potrzebujemy. Nie chodzi zresztą wyłącznie o mokrą polanę pod Zakopanem. Wystarczy pomyśleć o zimowych wyjazdach na narty, zaśnieżonych podjazdach do pensjonatów, oblodzonych parkingach czy drogach prowadzących do górskich miejscowości.

Oczywiście napęd na wszystkie koła nie zastąpi dobrych opon zimowych ani zdrowego rozsądku. Nie skróci też magicznie drogi hamowania na śliskiej nawierzchni, ale może pomóc tam, gdzie samochód z napędem jednej osi zaczyna bezradnie mielić kołami i właśnie dlatego już planuję kolejne spotkanie z Tourneo. Tym razem zimą, z nartami na pokładzie. Wiem, że ten samochód nie tylko dobrze wygląda na tle gór, on potrafi również z nich wrócić.

Ważne Informacje

Rolnictwo pod presją kosztów, klimatu i barier regulacyjnych

Innowacje szansą na większą odporność gospodarstw - wynika z raportu "The Resilience Gap: Innovating for European Agriculture" przygotowanego na zlecenie firmy Bayer Rolnictwo mierzy się...

Jak skutecznie projektować cyfrową architekturę miast?

Kto powinien wyznaczać kierunek cyfrowej transformacji miast, jak skutecznie wykorzystywać dane i sztuczną inteligencję oraz skąd pozyskiwać środki na rozwój? Odpowiedzi na te pytania...

Dassault Systèmes i Vertiv łączą siły, by przyspieszyć projektowanie i wdrażanie fabryk opartych na sztucznej...

Firma Dassault Systèmes i Vertiv Holdings Co. ogłosiły nawiązanie współpracy, której celem jest umożliwienie konfiguracji, symulacji i weryfikacji infrastruktury fabryk opartych na sztucznej inteligencji...

SYSTRA i Dassault Systèmes nawiązują współpracę technologiczną w obszarze nowej generacji wirtualnych bliźniaków dla...

Podczas targów InnoTrans 2026 firmy SYSTRA i Dassault Systèmes ogłosiły nawiązanie współpracy technologicznej w zakresie inżynierii cyfrowej, skoncentrowanej na nowej generacji wirtualnych bliźniaków. Firmy...

PLASTPOL 2027: międzynarodowa branża tworzyw i technologie w działaniu

Ponad 600 wystawców z różnych stron świata, w tym globalne firmy i coraz silniejsze reprezentacje m.in. ze Skandynawii - XXXI Międzynarodowe Targi Przetwórstwa Tworzyw...

Expo Kielce to Targi Kielce w nowej odsłonie: firma stawia na bardziej uniwersalną nazwę

Jedna trzecia wystawców to firmy zagraniczne, rośnie liczba międzynarodowych partnerstw i gości spoza Polski. Targi Kielce odpowiadają na te zmiany rebrandingiem i od września...