O dochodzie podstawowym oraz innych świadczeniach, ulgach i ułatwieniach wynikających z postępującej automatyzacji pracy ostatnio znów zrobiło się głośno. Mainstreamowe partie polityczne, przede wszystkim w Europie, coraz śmielej formułują postulaty opodatkowania maszyn czy czterodniowego tygodnia pracy. 

Innym coraz popularniejszym, bardziej radykalnym, choć wcale nie nowym postulatem jest uniwersalny dochód podstawowy (Universal Basic Income – UBI). W Danii powstała właśnie Partia Syntetyczna, której program ma tworzyć sztuczna inteligencja, a jednym ze sztandarowych postulatów stał się właśnie uniwersalny dochód podstawowy. Obserwując rosnące zainteresowanie, ale i zaniepokojenie koncepcją UBI, postanowiliśmy z prof. Robertem E. Wrightem z American Institute for Economic Research napisać książkę, która rzetelnie przedstawi jasne i ciemne strony tej idei. Nasza książka „Debating Universal Basic Income”, która ukaże się niebawem nakładem wydawnictwa Palgrave, opisuje powody przyjęcia i odrzucenia UBI z różnych perspektyw naukowych i ideologicznych.

Szwajcarzy byli na nie

Co ciekawe, nawet gdy pandemia COVID-19 pochłaniała uwagę świata, UBI pozostał jednym z najszerzej dyskutowanych tematów politycznych na uniwersytetach, w think tankach i kręgach politycznych na całym świecie. Zainteresowanie UBI było na tyle duże, że doprowadziło do przeprowadzenia prób na małą skalę w krajach o tak różnych uwarunkowaniach, jak Kanada, Finlandia, Indie, Kenia i Namibia. Z dzisiejszej perspektywy wykładniczego rozwoju niektórych wschodzących technologii, takich jak chociażby sztuczna inteligencja, które walnie wpłyną na automatyzację pracy, a tym samym na otoczenie społeczno-gospodarcze, można ocenić, że to zainteresowanie UBI będzie się wyłącznie wzmagać. Jak mówi ekonomista Robert P. Murphy, „czy nam się to podoba, czy nie, ta kwestia nie zniknie”. UBI pozostaje przedmiotem debaty na przykład w Szwajcarii, mimo że wyborcy odrzucili UBI w referendum z czerwca 2016 r., które obiecywało wszystkim obywatelom Szwajcarii miesięczny dochód o wielkości ustalonej przez szwajcarski parlament. Uniwersalny lub bezwarunkowy dochód podstawowy, jak wskazują jego nazwy, pociąga za sobą dokonywanie przez rząd stałych (od pewnego wieku aż do śmierci), regularnych (miesięcznych lub częstszych) minimalnych lub założycielskich (podstawowych) wypłat pieniężnych (pieniędzy, nie w naturze) dla każdej (powszechnej, bezwarunkowej, a być może nawet niepodlegającej wypłacie) jednostki (nie rodziny), niezależnie od jej dochodów lub chęci czy zdolności do pracy.

Likwidacja skrajnych nierówności

Na przykład brytyjski program Citizen’s Basic Income Trust proponuje 63 funty tygodniowo dla pracujących dorosłych, ale tylko 40 funtów dla emerytów i młodych dorosłych nieuczących się, 50 funtów tygodniowo dla osób w wieku 20–24 lat i 20 funtów dla dzieci. Tej propozycji brytyjskiego Citizen’s Basic Income Trust nie należy mylić z istniejącym w Wielkiej Brytanii programem Universal Credit, który, jak na ironię, nie jest ani uniwersalny, ani o kredytach, ale stanowi dobry przykład tego, jak politycy mogą przehandlować treść za retorykę. Nasza książka koncentruje się na rzeczywistych politykach UBI, a nie na propozycjach czy sloganach, które wykorzystują to pojęcie, by zdobyć poparcie polityków lub ich partii. Aby zakwalifikować się jako UBI, polityka musi dokonywać: 1) powszechnych, 2) bezwarunkowych, 3) okresowych, 4) pieniężnych wypłat dla 5) wszystkich osób. Najbardziej prominentni zwolennicy UBI, członkowie Globalnej (a wcześniej Europejskiej) Sieci Dochodu Podstawowego (BIEN), twierdzą, że tylko wdrożenie wszystkich tych pięciu cech zapewni osiągnięcie ich głównego celu, czyli zminimalizowania ubóstwa i skrajnych nierówności dochodowych. Zwolennicy twierdzą również, że tak zdefiniowany UBI może mieć liczne dodatkowe korzyści, w tym zmniejszenie stresu, przestępczości i zmian klimatycznych, zwiększenie edukacji, przedsiębiorczości, zdrowia i niezależności kobiet. Zwolennicy obiecują również, że UBI łagodzi różne problemy polityczne, takie jak nierówność dochodów, bez zaostrzania innych problemów. UBI może również przyczynić się do uspokojenia nastrojów osób zaniepokojonych wpływem galopującej automatyzacji miejsca pracy na zatrudnienie i dochody.

Obiecują zbyt wiele?

Sceptycy ripostują, że niektórzy zwolennicy UBI obiecują zbyt wiele. UBI może wydawać się zbyt piękny, żeby był prawdziwy, jak „latający jednorożec, który robi tęcze”. Zapierający dech w piersiach entuzjazm zwolenników czasami wywołuje silne negatywne reakcje. Na przykład premier Nowej Zelandii John Key nazwał UB „szczekliwym szaleństwem”, a minister finansów Islandii określił go „całkowicie niedorzecznym”. My, jako autorzy, uważamy UBI za propozycję intrygującą, która ani nie jest w oczywisty sposób niedorzeczna (ma wiele zalet, które dostrzegali zarówno społecznie zorientowani, jak i prorynkowi ekonomiści i ekonomistki), ani bezsprzecznie korzystna (może, na przykład, przekształcić się w formę cyfrowej jałmużny). Zauważmy, że chociaż bezpośrednie koszty UBI można zaobserwować z pewną dokładnością, to koszty pośrednie i efekty uboczne mogą być trudne do przewidzenia i prawie niemożliwe do dokładnego zmierzenia. Choć prawdą jest, że „musimy dokonywać kluczowych, długoterminowych wyborów politycznych bez nadziei na to, że nawet po wielu dekadach będziemy wiedzieć, czy inne wybory okazałyby się lepsze”, przypuszczalnie nikt nie chce wdrażać polityki, zwłaszcza tak dużej zmiany jak UBI, chyba że osiągnie ona swój deklarowany cel, jakim jest zminimalizowanie ubóstwa i nierówności dochodowych bez tworzenia nowych problemów kompensacyjnych lub pogłębiania istniejących niesprawiedliwości społecznych. Dokładne zbadanie prawdopodobnych skutków dużych zmian, takich jak UBI, jest trudne, przypomina próbę wykonania rzutu wolnego do kosza z poruszającej się deskorolki (chociaż pomocna może się tutaj okazać właśnie predykcyjna moc sztucznej inteligencji). Poza wszystkim, zainteresowanie UBI jest po prostu zbyt szerokie, by je ignorować. Wyborcy, wyborczynie i decydenci muszą zmierzyć się z UBI, aby ludzkość nie popełniła kolejnego poważnego błędu, wdrażając kosztowną politykę, która nie osiąga swoich celów, lub nie wdrażając polityki, która mogłaby pomóc niezliczonym ludziom, bogatym i biednym, rozkwitnąć jak nigdy dotąd.

Wyobraź sobie, że jedziesz na kemping z kompaktową przyczepką. Parkowanie i manewrowanie nie stanowią żadnego problemu, ale gdy tylko dotrzesz na swoje stanowisko, sąsiedzi się gapią: przekręcasz kluczyk, a kamper w ciągu kilku sekund rozwija się w mieszkalną świątynię.

Gwiazdą tegorocznego Suisse Caravan Salon był francuski producent przyczep kempingowych Beauer. Ludzie ustawili się w kolejce, aby zajrzeć do cudu na wystawie, który zawiera dwa pokoje, prysznic i łazienkę. Pokazano im model 3X, 4-osobowy kamper o powierzchni mieszkalnej 12 metrów kwadratowych, który składa się jak tetrapack. Część główna to opatentowany hydrauliczny system teleskopowy, który rozkłada dwa moduły z przodu i z tyłu i w krótkim czasie potroi przestrzeń mieszkalną. W pozycji złożonej kanapa i łóżko są zagnieżdżone, po rozłożeniu same wstają. Kiedy jest się w drodze, przyczepa zajmuje tyle samo miejsca, co zwykły samochód. Zmniejsza to opór wiatru i poprawia trzymanie się drogi.

A co do wyposażenia: Beauer 3XPlus oferuje komfort przestronnej przyczepy stacjonarnej, dając pełne 28 metrów kwadratowych powierzchni mieszkalnej. Przestrzeń wystarcza do spania, jedzenia, odpoczynku i higieny dla sześciu osób. W kuchni jest 230-litrowa lodówka, a można nawet zainstalować zmywarkę. Kabina dwuosobowa z garderobą oddziela dwie duże sypialnie. Po złożeniu tej podłogi, tak naprawdę nikt nie będzie mógł wejść, ponieważ drzwi i okno dosłownie znikają. Oznacza to, że można odpocząć na pobliskiej plaży lub cieszyć się wycieczką krajoznawczą, nie martwiąc się o włamywaczy.

Czasem wystarczy tak niewiele, by zaznać pełni relaksu. Spokój, wszechobecna natura, komfortowe wnętrza i dopieszczanie zmysłów – tworząc harmonie, czynią każdy pobyt w Hotelach SPA Dr Irena Eris luksusowym i niezapomnianym przeżyciem.

Podczas podroży po Polsce można trafić na takie miejsca, w których wypoczynek sięga pięciu gwiazdek. To Hotele SPA Dr Irena Eris, których autorska koncepcja łączy przytulne wnętrza z relaksującymi zabiegami i świetna kuchnia. I to w trzech niezwykłych lokalizacjach – Polanicy-Zdroju, Krynicy-Zdroju i na Wzgórzach Dylewskich. Nie ma wielu takich miejsc na świecie. A już na pewno nie w Polsce. Mówi sie o nich „domy marki”, ponieważ ich oferta opiera sie na produktach i usługach jednego brandu. W tym przypadku – Dr Irena Eris. Trzy hotele o ciekawych, indywidualnych designach i komfortowych wnętrzach zostały połączone popisowymi elementami sygnowanymi jakością polskiej firmy kosmetycznej – programem autorskich zabiegów wykonywanych profesjonalnymi kosmetykami Dr Irena Eris Prosystem stworzonymi we własnym Centrum Naukowo-Badawczym i kosmetykami do pielęgnacji domowej Dr Irena Eris Prosystem Home Care, które pozwalają przedłużyć efekty kuracji w zaciszu pokojów hotelowych, a później własnej łazienki.

Wspólne motto wszystkich Hoteli SPA Dr Irena Eris brzmi: „Luksus blisko natury”, podkreślając tym samym zalety tych miejsc. Krynickie zdroje, mazurskie wyżyny czy kłodzkie kotliny pozwalają na wypoczynek w wydaniu zarówno aktywnym, jak i leniwym. Przyroda koi nerwy, obsługa SPA regeneruje ciało, a szef kuchni rozpieszcza podniebienia i żołądki swoich gości. Wszystko oczywiście na najwyższym, pięciogwiazdkowym poziomie oraz z najwyższej jakości serwisem.

Hotelowe Centra SPA tworzą idealne warunki do odprężenia i odnowy biologicznej, opierając sie na kojącym działaniu wody i profesjonalnych zabiegach. Kompleksy składają sie z basenów z atrakcjami wodnymi, zespołów saun, wewnętrznych i zewnętrznych jacuzzi, stref relaksu z podgrzewanymi leżakami oraz sal przyległych do fitnessu, ćwiczeń typu cardio czy siłowni, w których można pracować nad ciałem i kondycja. Oddająca sie w ręce wyszkolonych kosmetyczek, kosmetologów i fizjoterapeutów, goście mogą rozwiązać każdy problem natury zdrowotno-estetycznej, otrzymać fachową poradę i spersonalizowany plan pielęgnacyjny do wprowadzenia w życie po powrocie do domu. Można także po prostu zrelaksować sie podczas masaży, których jest tu bez liku. Do wyboru są zarówno te orientalne – masaż tajski, balijski, ajurwedyjski połączony z aromaterapia – jak i klasyczne.

Restauracje hotelowe serwują zdrowe Eris Tasty Stories już od pięciu lat. Ten unikatowy projekt kulinarny ma za zadanie przybliżyć gościom idee slow food i pozwala poznać najlepszej jakości produkty z miejscowych gospodarstw oraz pełnych pasji ludzi, od rolników i ogrodników począwszy, na kucharzach skończywszy. Wszystko to dowodzi, jak ważne dla marki Dr Irena Eris jest poszanowanie dziedzictwa kulinarnego regionu oraz wspieranie wartościowych inicjatyw lokalnych.

Szeroki zakres oferty Hoteli SPA zapewnia holistyczne podejście do piękna, pozwala w atmosferze relaksu i pełnego komfortu skoncentrować sie na swoich dania, opierające sie na lokalnych składnikach i założeniach zbilansowanej diety. Ich szefowie współpracują z małymi, okolicznymi wytwórcami zdrowej żywności, czego odzwierciedleniem jest cykliczne wydarzenie organizowane przez Hotele SPA pod nazwa Dr Irena potrzebach, a przy okazji, albo przede wszystkim, spędzić wartościowy czas ze sobą w gronie przyjaciół albo rodziny. Taki pobyt wypełniony pozytywnymi doznaniami zapewni zastrzyk dobrej energii na długi czas.

Dr Jakub Kwaśny, dyrektor Krakowskiej Szkoły Biznesu Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, mówi, że nie dyplom MBA powinien być celem, ale to, co zadzieje się w naszych głowach, jaki proces wyzwolimy w sobie, chcąc być jeszcze lepszymi managerami. 

Czy bycia dobrym managerem można się nauczyć?

Zacznijmy od tego, że pełnienie takiej funkcji to wielka odpowiedzialność, ale także spore wyzwanie. To również proces. Można, rzecz jasna, opierać się na własnych doświadczeniach, dochodzić do tego metodą prób i błędów. Ale to kosztuje. Szczególnie dzisiaj, w czasach, które określamy jako zmienne, niepewne, złożone i niejednoznaczne (VUCA – przyp. red.). Dlatego warto uczyć się od siebie nawzajem. Dobre studia MBA pomagają w zrozumieniu siebie, swoich ograniczeń, potrzeb, a przede wszystkim dają możliwość konfrontacji różnych punktów widzenia w bardzo biznesowym środowisku. Współczesna edukacja managerska jest zupełnie inna niż ta jeszcze dekadę temu. Nastawiona bardzo mocno na kontekst międzynarodowy, wymagająca i trochę niewygodna… Ale dzięki temu można wejść na wyższy poziom samoświadomości, odpowiedzialności, a także skuteczności.

Jak w takim razie kształcić cechy dobrego lidera?

Najważniejszą umiejętnością dobrego managera jest świadomość potrzeby samodoskonalenia i ciągłego uczenia się. Współcześni liderzy dużo słuchają, wyciągają wnioski, poszukują nowych doświadczeń, wychodzą poza swoje otoczenie i strefę komfortu. Często wymaga to porzucenia utartych dotąd schematów, poszukiwania nowych rozwiązań. Dobry lider wie, że jego rolą jest także wsparcie rozwoju swoich współpracowników, a to wymaga inwestycji czasu w poznanie ludzi pracujących w organizacji, ich potrzeb i predyspozycji. Otwarta komunikacja i nastawienie na relacyjność to dzisiaj podstawa. Dlatego połowa sukcesu studiów MBA to relacje, kontakty czy – jak to mówią – networking. Tego niestety nie da się osiągnąć, studiując wyłącznie przed ekranem swojego komputera. Dlatego tak ważne jest, aby wybrać dobry program MBA. To nie dyplom jest celem samym w sobie, ale to, co zadzieje się w naszych głowach, jaki proces wyzwolimy w sobie, chcąc być jeszcze lepszym managerem.

Czyli to, gdzie studiujemy, również ma znaczenie?

Istotnie, na rynku pojawiło się wiele propozycji w tym zakresie. Nie wszystkie zasługują na to, by nazywać je studiami MBA. Sporo propozycji pojawia się także w wersji wyłącznie online. Niestety, polskie prawo nie precyzuje, co można nazwać studiami MBA, dlatego mamy z tym spory problem. Jednak w świecie liczą się nie tylko te instytucje i te programy, które mają za sobą historię i spore rzesze absolwentów, lecz także te, które spełniają określone standardy jakości kształcenia. Można je rozpoznać po prestiżowych międzynarodowych partnerach oraz akredytacjach. Mowa tu o takich akredytacjach, jak EFMD, AMBA, BGA czy AACSB, czy uczelniach partnerskich i nazwiskach wykładowców. Dyplom dyplomowi nierówny. Dlatego inwestując w swoją edukację, warto ten kapitał ulokować mądrze.

A zatem jak odnaleźć dobre studia MBA?

To trochę tak jak ze zdrową żywnością. Patrzymy na skład, na producenta, jego renomę, wnikamy w szczegóły. Zacznijmy od instytucji. Z reguły najlepsze programy MBA w Polsce oferowane są przez uznane renomowane uniwersytety, głównie publiczne, we współpracy z zagranicznymi partnerami, akredytowanymi szkołami biznesu. Drugi element to program, kadra wykładowców, w tym zagranicznych. Trzeci to uznane akredytacje i jakość kształcenia. Jeśli dany program lub instytucja posiadają przynajmniej jedną z wymienionych przeze mnie wcześniej cech, daje to rękojmię jakości. Warto jednak uważać, bo niektóre instytucje chwalą się samym członkostwem w instytucji akredytującej, a to nie jest równoznaczne z posiadaniem takowej. Czwarty element to opinie absolwentów. Warto decyzję o wyborze studiów MBA poprzedzić wnikliwym badaniem, również opinii osób, które program ukończyły. Kolejna kwestia to cena. Dobry produkt nie może być tani. Szczególnie jeśli w grę wchodzą wyjazdy zagraniczne i wykładowcy z renomowanych uczelni europejskich czy amerykańskich. A zatem jeśli ktoś nam oferuje dyplom MBA za kilka tysięcy złotych, to musi zapalić się nam czerwona lampka.