Praca zdalna nie jest dla każdego. Jednak ci, którzy znakomicie się w niej odnajdują i doświadczyli jej dobrodziejstw, coraz częściej są otwarci na wprowadzenie jej na stałe do swojej aktywności zawodowej. Co więcej, opcja pracy z każdego miejsca daje możliwości poznawania świata, o jakich wcześniej mogliśmy tylko marzyć.

Znana szczególnie z pięknych zdjęć na Instagramie wizja spędzania czasu z laptopem na rajskiej plaży staje się realna. Workation, czyli połączenie pracy i wypoczynku, a dokładniej wykonywanie pracy w miejscu kojarzonym z wypoczynkiem, to trend, który zyskuje na popularności także w Polsce. Rosnącą popularność tego rozwiązania widzę chociażby podczas rozmów z przedsiębiorcami, m.in. klubowiczami Trend House, którego jestem członkiem. Nie ma w tym nic dziwnego, w końcu praca z hamaka wydaje się spełnieniem marzeń. W badaniu przeprowadzonym przez Grand Thorton aż 75 proc. respondentów zadeklarowało, że chciałoby pracować w ten sposób, ale nie zawsze jest to możliwe i nie zawsze będzie to efektywne.

Rzecz jasna, taki system pracy sprawdzi się jedynie w firmach, które nie wymagają fizycznej obecności pracownika w biurze. Tam, gdzie jednak jest szansa na jego wprowadzenie, może on przynieść wiele korzyści dla organizacji. Umożliwienie pracownikowi łączenia pracy i wypoczynku może być elementem strategii doceniania pracownika, a w przypadku ponoszenia przez pracodawcę kosztów takiego wyjazdu – swego rodzaju benefitem.

Workation – nowy benefit?

Coraz więcej firm ma świadomość, że podstawą efektywności pracownika jest jego dobra forma psychiczna i fizyczna. Niestety, przewidziane prawem pracy dni urlopowe to często za mało, aby osiągnąć stan odpowiedniej równowagi. Firmy sprawdzają więc różne rozwiązania, aby zadbać o wellbeing pracownika, np. skracanie godzin pracy w ciągu dnia czy skracanie tygodnia roboczego. Workation to jedno z nich. Od lat sprawdzonym benefitem był firmowy wyjazd w nagrodę, tzw. incentive travel.

Z takich wyjazdów korzystają praktycznie wszystkie branże, nagradzając zarówno klientów, jak i pracowników. Gdy rozpoczęliśmy organizacje wyjazdów na workation, naszymi klientami były na początku głównie firmy z branży gamingowej. Po poluzowaniu obostrzeń pandemicznych dołączyły także inne branże, zarówno firmy, w których na co dzień pracuje się zdalnie, jak i takie, w których pracownicy pracują w różnych lokalizacjach i zwykle widują się tylko online.

Wprowadzenie workation firmowego oraz indywidualnego to często wyjście naprzeciw realizacji marzeń pracowników. Bez konieczności rezygnacji z aktywności zawodowej mogą oni na dłużej zamieszkać w ulubionym mieście czy po godzinach pracy uczyć się nurkowania. Ten benefit ma jedną dużą zaletę dla pracowników: oderwanie od rutyny i zmiana otoczenia, pobudzają bowiem kreatywność, inspirują do szukania nowych rozwiązań i pomysłów. To często dużo lepsza forma rozwoju dla zespołu niż stacjonarne szkolenie z kreatywności. Dodatkowo praca w wakacyjnych warunkach niejako wymusza umiejętność elastycznego dostosowywania się do zmian, a to z kolei wzmacnia odporność na stres. Oczywiście, umożliwienie pracownikom takiej formy łączenia pracy z wypoczynkiem może także nieść ze sobą pewne zagrożenia, ale są one zbieżne z typowymi wyzwaniami związanymi z pracą zdalną, jak np. trudność z oddzieleniem pracy od życia prywatnego, utrzymaniem wysokiej samodyscypliny i motywacji czy synchronizacją z resztą zespołu. Workation znakomicie wpisuje się w pojęcie work-life integration i teorię, że praca i życie prywatne powinny się bezkonfliktowo przenikać, zamiast wyraźnie rozdzielać.

Praca w ciągłej podróży

Osoby, które sprawdziły workation i potwierdziły, że to wymarzona dla nich forma pracy, mogą pójść o krok dalej i zostać nomadą: cyfrowym czy biznesowym. To nie jest decyzja, która przychodzi łatwo, ale taki system pracy może dać dużo satysfakcji. Jestem tego najlepszym przykładem. Postanowienie, aby stać się biznesową nomadką, dojrzewało we mnie od kilku lat. Miałam cel, by za trzy lata dokonać takiej zmiany. Jednak gdy po zakończeniu pandemii mój zespół oświadczył, że nie chce wracać do pracy w biurze, stwierdziłam, że w takiej sytuacji mogę już dziś zacząć realizować moje marzenie. Oczywiście, tak jak w przypadku workation to nie jest model pracy dla wszystkich branż i zawodów, a także nie dla wszystkich typów osobowości, ale staje się on coraz popularniejszy. Zauważyłam, że to znakomite rozwiązanie dla osób, które są żądne nowych doświadczeń, cenią sobie wolność i mają wysoki poziom motywacji wewnętrznej. Takie połączenie sprawia, że wywiązują się z powierzonych im zadań bez względu na miejsce, w którym aktualnie przebywają.

Wyróżnia się dwa typy nomadów cyfrowych: takich, którzy są związani pracą na etacie dla jednej firmy, oraz freelancerów i właścicieli firm. Rzeczywistość pokazuje jednak, że między tymi grupami jest duża dysproporcja. Według raportu sporządzonego przez Hatalska.com jedynie 9 proc. digital nomadów to osoby pracujące dla jednej firmy. Aż 91 proc. osób spośród badanej grupy to nomadzi biznesowi, czyli osoby pracujące na własny rachunek i prowadzące swoją działalność gospodarczą. W ramach nomadzkiego modelu pracy można znaleźć także różne style prowadzenia takiego podróżniczego trybu życia: część osób poświęca na podróże jedynie kilka miesięcy, ale są też tacy, którzy spędzają tak większość roku. Zależy to zarówno od osobistych preferencji, jak i charakteru wykonywanej pracy. Niektórzy pracują jedynie zdalnie, ja z kolei łączę zarządzanie firmą online z doglądaniem naszych realizacji w różnych krajach świata. W tym roku byłam już w kilku krajach, gdzie realizujemy śluby za granicą, osobiście składając gratulacje kilku naszym młodym parom. Łączę także przyjemność kosztowania oryginalnych potraw z dzieleniem się nimi z innymi. Znalazłam nowe miejsca, do których będziemy zabierać osoby na wyjazdy firmowe, w tym na najlepsze kalmary na świecie oraz na poławianie i pałaszowanie ostryg. Podjęcie decyzji o byciu biznesowym nomadem wymaga odpowiedniego przygotowania, szczególnie jeśli mamy rodzinę i dzieci w wieku szkolnym. Chociaż dla wielu to połączenie wydaje się nierealne, z własnego doświadczenia mogę powiedzieć, że nie ma rzeczy niemożliwych. Bycie w podróży oznacza także rzadsze kontakty z rodziną czy przyjaciółmi, dlatego warto przemyśleć, jak o nie zadbać. Pomimo wszelkich trudności tryb życia biznesowego nomady to idealne rozwiązanie dla osób ponad wszystko ceniących sobie wolność i niezależność, dla których ciekawość świata to największa motywacja i motor napędowy działań. Poznawanie nowych kultur i tradycji, nauka języków obcych czy możliwość nawiązywania ciekawych relacji – zarówno biznesowych, jak i prywatnych – to tylko część zalet, które wynagradzają wszelkie niedostatki trybu życia biznesowego nomady! Jeśli zastanawiacie się, od czego zacząć, zapraszam do kontaktu. Chętnie podzielę się swoimi doświadczeniami i wnioskami!

Victoria Iwanowska
Właścicielka agencji eventowej [vi:], CEO ŚlubZaGranicą.Pl oraz biura podróży Victoria Travel. Obecnie biznesowa nomadka – pokazuje, jak prowadzić swoją firmę, podróżując po całym świecie. Inspiruje ludzi do działania i pomaga im w realizacji marzeń, swoim własnym przykładem pokazując, że nie ma rzeczy niemożliwych. O swoich doświadczeniach chętnie opowiada w mediach społecznościowych, a także podczas webinarów i w ogólnopolskich mediach. Wypowiadała się m.in. dla portalu Gazeta.pl, Onet.pl, „Harvard Business Review”, TVN czy dla magazynu „Forbes”.

Katarzyna Jarczewska – Partnerka i współwłaścicielka założonej w 1997 roku agencji reklamowej i PR, Media Forum. Ekspert ds. komunikacji, public relations, zarządzania sytuacjami kryzysowymi oraz strategii marketingowych przedsiębiorstw.

Zacznijmy od najważniejszego pytania. Jak w dzisiejszych czasach skutecznie pozyskiwać nowych klientów? Niektórzy przedsiębiorcy gubią się w natłoku dostępnych technologii, a przecież błędne wydatki marketingowe mogą stanowić poważny czynnik ryzyka w działalności firmy.

Pytanie o to, jak pozyskać nowych nabywców, to tak naprawdę pytanie o to, jak stworzyć wartość, za którą będą gotowi zapłacić. Punktem wyjścia powinno być więc zrozumienie w jaki sposób ta wartość powstaje, a następnie zaprojektowanie wokół niej całego procesu komunikacji.  Postrzegana przez klienta wartość może wynikać z takich czynników jak stosunek jakości do ceny, przełomowość technologii czy unikalne doświadczenia w czasie procesu zakupu online.

Zrozumienie procesu powstawania wartości pozwoli nam na stworzenie spójnej koncepcji, czyli zintegrowanego podejścia do komunikacji marketingowej. Polega ono na prawidłowym zdefiniowaniu przesłania, znalezieniu sposobu na podkreślenie przewagi konkurencyjnej, zaadresowaniu przekazu do właściwej grupy docelowej oraz stworzeniu szytej na miarę treści, która będzie pasować do wybranych kanałów komunikacji. Te zasady są czymś oczywistym, jednak ich wdrożenie to sformalizowany proces wymagający konsekwentnej, codziennej pracy. Efektem powinno być ograniczenie kosztów działalności i zwiększenie przychodów.

Zintegrowana komunikacja marketingowa to nie jest coś, o czym myślą właściciele małych i średnich przedsiębiorstw.

W pełni się zgadzam. Małe i średnie przedsiębiorstwa mają ograniczone zasoby i muszą się skoncentrować na swojej podstawowej działalności. Tworzenie strategii marketingowych to przykład działań, które zawsze były domeną korporacji. Jednak już od kilkunastu lat sytuacja się zmienia. Najważniejsze jest chyba to, że radykalnie spadł koszt i wzrosła dostępność narzędzi analitycznych. Duża ich część jest darmowa, a większość pozostałych jest dostępna za cenę taniego abonamentu. To znaczy, że również małe i średnie firmy mogą zacząć szukać swoich przewag poprzez wdrażanie strategicznych działań marketingowych.

Proces cały czas wymaga jednak dość dużej wiedzy, więc warto go zlecić wyspecjalizowanej agencji, która będzie działać sprawnie i szybko, dzięki temu przedsiębiorca nie będzie musiał uczyć się na własnych błędach. A przecież we współczesnej gospodarce szybkie osiąganie celów jest bardzo istotne, konkurencja nie śpi i może bardzo szybko kopiować skuteczne pomysły.

Przejdźmy do szczegółów. Jak agencja może pomóc w stworzeniu skutecznego przekazu marketingowego?

Zaangażowanie agencji jest najczęściej konieczne ponieważ mówimy o skomplikowanym i pracochłonnym procesie wymagającym dużej wiedzy i doświadczenia. Przesłanie powinno być łatwe do zrozumienia, zapamiętania i powtórzenia, podkreślać wartość, którą zamierzamy dostarczyć grupie docelowej, zawierać istotną informację, która wywoła reakcję nabywców. Wiadomość, którą chcemy przekazać powinna być jasna, zwięzła i wiarygodna.

Czy mówimy tu o procesie artystycznej kreacji, czy o używaniu narzędzi analitycznych?

Musimy pogodzić się z tym, że rola artystycznej kreacji w tworzeniu przekazu marketingowego będzie maleć. Na szczęście nie do zera – przynajmniej na razie. Oparcie się w większym stopniu na narzędziach analitycznych pozwala na minimalizację kosztów i maksymalizację efektów.

Koncentracja przekazu na postrzeganych przez klientów przewagach pozwala na osiągnięcie natychmiastowego efektu sprzedażowego, a właśnie tego w zdecydowanej większości przypadków oczekują nasi klienci. Jednak równie istotne jest to, że taki komunikat pomaga budować przewagę długoterminową poprzez takie działania jak promocja marki czy nagradzanie lojalności konsumentów.

Kolejne kroki, o których Pani mówiła to zaadresowanie przekazu do właściwej grupy docelowej i stworzenie szytej na miarę treści.

To jest ten etap, na którym jesteśmy w stanie zaoferować naszym klientom największe korzyści. Procesy segmentacji rynku, wybór grupy docelowej czy tworzenie treści przekazu można obecnie w bardzo dużym stopniu automatyzować i optymalizować. W przypadku konsekwentnego stosowania podejścia opartego na zintegrowanej komunikacji marketingowej zawsze myślimy o odległym horyzoncie czasowym. Ale to wcale nie oznacza, że będziemy musieli czekać latami na efekty naszych działań. Jest dokładnie na odwrót – zintegrowane podejście do komunikacji to wyjście naprzeciw potrzebom klienta. Piękno narzędzi strategicznych polega na tym, że nie tylko działają w długim okresie, ale również dają natychmiastowe przełożenie na sprzedaż.

Media Forum już od dawna specjalizuje się w tworzeniu marki osobistej. To temat, o którym ostatnio bardzo dużo się mówi. Dlaczego?

Dlatego, że to narzędzie świetnie nadaje się do promocji nowoczesnych przedsięwzięć o wysokim stopniu ryzyka. Jeżeli prawdopodobieństwo upadku biznesu w początkowej fazie działalności jest tak wysokie, to rozsądniej jest inwestować w markę osobistą niż w markę przedsiębiorstwa. Pozostanie ona wtedy użyteczna w kolejnym przedsięwzięciu. Dzięki marce osobistej łatwiej jest się podnieść po porażce. A w świecie najnowszych technologii porażki to codzienność. Najbardziej wartościowe światowe marki, takie jak Apple czy Tesla, to przedsięwzięcia oparte w ogromnym stopniu na marce osobistej swoich założycieli. Ale przecież ani Steve Jobs, ani Elon Musk, nie mieli łatwej drogi w biznesie. Ponosili klęski, ale zawsze z łatwością pozyskiwali inwestorów dla swoich kolejnych przedsięwzięć.

Tworzeniem marki osobistej zainteresowani są już nie tylko właściciele firm czy członkowie zarządów. Naszymi klientami stają się menedżerowie coraz niższego szczebla, specjaliści i przedstawiciele wolnych zawodów.  Osobna grupa klientów to założyciele startupów technologicznych – najbardziej dynamiczna i innowacyjna część gospodarki. Dla tych klientów, budowa marki osobistej to przede wszystkim narzędzie służące pozyskiwaniu finansowania działalności. Reasumując marka osobista to po prostu ważny element strategii przedsiębiorstwa, zwiększający jego wartość i pomagający zbudować przewagę konkurencyjną.

Odpowiedź na tak postawione pytanie wcale nie jest prosta. Kim jest sygnalista?To osoba, która anonimowo bądź pod własnym imieniem i nazwiskiem zgłasza naruszenia prawa i nieprawidłowości, do jakich dochodzi w jej miejscu pracy, to jest w różnego rodzaju firmach, ale także w urzędach, zarówno tych najniższego szczebla, jak i tych najważniejszych.

W dniu 23 października 2019 r. przyjęta została Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii. Dyrektywa jest pierwszym aktem unijnym odnoszącym się do informowania o nadużyciach w organizacjach, czyli do tzw. whistleblowingu (dmuchanie w gwizdek). Dyrektywa ma na celu wyznaczenie ram sygnalizowania o nieprawidłowościach i wdrożenie systemu ochrony sygnalistów przed działaniami odwetowymi. Wdrożenie w UE wspólnych minimalnych standardów ochrony sygnalistów ma doprowadzić do poprawy egzekwowania prawa UE oraz zapobiegania szkodom wyrządzanym interesowi publicznemu. Zakresem dyrektywy zostały objęte takie dziedziny prawa UE, jak np. zamówienia publiczne, bezpieczeństwo produktów, bezpieczeństwo transportu, ochrona środowiska, ochrona zdrowia publicznego, ochrona konkurencji i konsumentów, prywatność i ochrona danych osobowych. Państwa członkowskie zyskały także możliwość rozszerzenia zakresu ochrony na inne obszary, które nie zostały wymienione w dyrektywie. Każde z27 państw członkowskich UE miało czas do 17 grudnia 2021 r. na transpozycję jej przepisów do swoich krajowych systemów prawnych i instytucjonalnych. Według Whistleblowing Monitor, serwisu, który monitoruje postępy we wdrażaniu dyrektywy o ochronie sygnalistów, obecnie jedynie 10 krajów członkowskich przyjęło przepisy. Są to: Chorwacja, Cypr, Dania, Francja, Irlandia, Litwa, Łotwa, Malta, Portugalia i Szwecja. Pozostałe państwa mają opóźnienie w transpozycji dyrektywy, a Węgry, jako jedyny kraj, nie rozpoczęły żadnych działań związanych z wprowadzeniem odpowiednich przepisów krajowych. W dniu 7 lipca 2022 r. na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji opublikowana została nowa, trzecia już wersja projektu ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa, czyli tzw. ustawy o sygnalistach. Projektowana ustawa, mocno już spóźniona, ma na celu stworzenie sprawnego systemu ochrony sygnalistów, czyli osób decydujących się dokonać zgłoszenia o naruszeniach prawa, nieprawidłowościach występujących w miejscu pracy. Czy uda się zbudować taki system i wdrożyć w kulturę organizacyjną różnych podmiotów – prywatnych, publicznych oraz organów publicznych – czas pokaże. Ewidentnie polski ustawodawca ma problem z wdrożeniem tych rozwiązań, a świadczy o tym chociażby już ponad 8-miesięczne opóźnienie w tym zakresie.

Zgodnie z dyrektywą, a także polskim projektem ustawy sygnalista ma prawo dokonać zgłoszenia naruszenia prawa, które stanowi zagrożenie dla interesu publicznego. Może to zrobić wewnętrznie, kanałami, które do tego celu powinna mu udostępnić firma, w jakiej pracuje. Może także dokonać zgłoszenia zewnętrznego przez kanały udostępnione przez właściwe organy, w tym, według projektu ustawy, poprzez RPO, a także dokonać ujawnienia publicznego, np. w mediach. Wszystkie te kanały powinny sygnaliście zapewnić poufność, a także chronić tożsamość wszystkich osób wymienionych w zgłoszeniu. Osoby odpowiedzialne za weryfikację zgłoszeń powinny również, w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące, przekazać sygnaliście informację zwrotną dotyczącą zgłoszenia.

Czas na powrót dopytania postawionego na wstępie, czy pracodawca powinien bać się nowych regulacji dotyczących sygnalistów. Jeśli prowadzi swoją firmę w sposób etyczny, szerzej można powiedzieć – zgodnie z filozofią ESG, to absolutnie nie powinien niczego się obawiać. Procedura zgłaszania nieprawidłowości stanowić będzie kolejny element całościowego systemu zarządzania etycznego, w filozofii ESG wpisze się w ramy „G” obok kodeksu etyki, procedur wyboru dostawców, polityk anty mobbingowych i anty dyskryminacyjnych. Sygnalista bez wątpienia stanowić będzie cenne źródło informacji. Przekazując informację o nieprawidłowościach, taka osoba narusza w pewnym sensie „normę lojalności” wobec współpracowników, wybierając interes firmy, interes publiczny ponad interes prywatny. Większy problem dla organizacji, weryfikujący jej dojrzałość, pojawia się wówczas, gdy sygnalista informuje np. o nieprawidłowościach, naruszeniach prawa, których dopuszcza się cały zarząd bądź któryś z jego członków. Pokusa „zamiecenia sprawy pod dywan”, a jak się nie uda, to pozbycia się sygnalisty z  organizacji, jest wówczas ogromna. Dlatego właśnie wdrożenie do polskich przepisów prawa regulacji UE w tym zakresie powinno nastąpić jak najszybciej, tak aby sygnaliści otrzymali należną im ochronę.

Warto zauważyć, że UE nie jest prekursorem, jeśli chodzi o wykorzystywanie informacji i ochronę sygnalistów. Prym w tym zakresie bez wątpienia wiodą Stany Zjednoczone. Regulacje dotyczące sygnalistów zostały tam włączone m.in. do ustawy Sarbanesa-Oxleya, ustawy Dodda-Franka, poprawek dla sygnalistów IRS Qui Tam oraz ustawy o ochronie sygnalistów. Co ciekawe, w ciągu ostatnich kilku lat Stany Zjednoczone ustanowiły szereg przepisów dotyczących przyznawania nagród pieniężnych, powiązanych z sankcjami nałożonymi przez rząd na podmioty dopuszczające się naruszeń w wyniku ujawnienia nieprawidłowości. Przepisy te obejmują szeroki zakres nadużyć, w tym oszustwa przy kontraktach rządowych, oszustwa związane z papierami wartościowymi, pranie pieniędzy. Aby zakwalifikować się do nagrody, sygnalista musi dobrowolnie przekazać rządowi oryginalne informacje, które przyczyniają się do przeprowadzenia skutecznego postępowania egzekucyjnego wobec podmiotu naruszającego przepisy. Nagrody dla sygnalistów to często bardzo duże sumy pieniędzy. Na przykład, SEC (Amerykańska Komisja Papierów Wartościowych i Giełd) przyznała kilka nagród na ponad 30 mln dol., a zdarzyły się nawet takie na ponad 100 mln dol.

Czy należałoby się obawiać, gdyby podobne regulacje zostały wprowadzone do polskiego prawa? Wydaje się, że nie, gdyż jak powiedział Ludwig von Mises (twórca austriackiej szkoły ekonomii i jeden z czołowych obrońców kapitalizmu) – przysługa, jaką pieniądze dają społeczeństwu, jest niezależna od ich ilości. A Wiliam Bourdon, francuski prawnik, który przez ponad 40 lat pomagał dziesiątkom sygnalistów, ofiarom naruszeń praw człowieka i więźniom politycznym, powiedział: „Informatorzy są szczytem piramidy przeciwko nadużyciom władzy”.

Maciej Rudnicki prof. nadzw. dr hab. nauk prawnych, radca prawny, specjalista z zakresu prawa finansowego, prorektor Akademii Polonijnej, w latach 1997–2001 poseł i wiceminister środowiska.

Luiza Wyrębkowska dr nauk prawnych, radca prawny w kancelarii B2RLaw Jankowski, Stroiński, Zięba i Partnerzy. Kieruje praktyką compliance kancelarii. Adiunkt na Wydziale Nauk Społecznych Mazowieckiej Uczelni Publicznej.