O tym czy trzeba być Wizjonerem, by nasze przedsięwzięcia odnosiły sukcesy, czy wystarczy mieć tylko doświadczenie, opowiada kobieta z listy 100 kobiet roku 2022 magazynu Forbes – Beata Drzazga. Wizjoner przedsiębiorca, twórca wielu firm i prelegent biznesowych konferencji w Polsce i na świecie.

Czy przedsiębiorca powinien być też wizjonerem czy lepiej gdy jest tylko strategiem?

Przede wszystkim powinien być Wizjonerem, bo wizja łączy się ze strategią. Strategia musi być powiązana z wizją. Nie możemy mylić tej wizji z wizjonerstwem. Wizja przedsiębiorcy polega na tym, że widzisz coś co planujesz, później do tego dobierasz właściwą strategię i włączasz zespół, który ją realizuje. Wizjonerstwo natomiast to jest coś co jest nowością, jest wprowadzeniem czegoś co jeszcze nie istnieje, co różni się od wszystkiego co do tej pory zostało stworzone. Kiedy ja zaczynałam tworzenie BetaMed SA pomyślałam sobie dlaczego nikt nie wprowadza nowych możliwości opieki nad pacjentami np. w ich domach. Zaczęłam mieć wizje jakby taka usługa dla pacjentów miała wyglądać i jaką wartością byłaby dla rynku zdrowia w Polsce. Tak jak w różnych usługach szkoli się personel jak ma dbać o klientów, tak w służbie zdrowia to samo powinno dotyczyć troski o pacjenta.

Wizjoner odnosi sukcesy, gdy kieruje się wyobraźnią czy doświadczeniem?

Przede wszystkim wyobraźnią. Nawet jak ktoś jest młody i brakuje mu doświadczenia najpierw powinien mieć pomysł, wizję. Doświadczenia każdy nabierze pracując i coś tworząc. Ale wyobraźnię i pomysł musimy mieć już w sobie biorąc się za własny biznes. Oczywiście jest też tak, że jeśli jesteś doświadczonym przedsiębiorcą, idziesz swoją drogą to nagle coś cię oświeci i masz pomysł na nowy biznes. Ale jestem zdania, że aby mówić o sobie – wizjoner, musimy się nim urodzić i wprowadzać do świata pomysły, które jeszcze nie istniały.

Dlaczego mówią o pani Wizjoner?

Ja całe życie coś chcę zmieniać, ulepszać mam wizje jak coś mogłoby być bardziej pożyteczne, przydatne, przyjemne lub bardziej funkcjonalne, coś czego jeszcze nikt nie wymyślił. Ja uwielbiam wyznaczać nowe trendy, być nestorem tych trendów. I marzę o tym, aby mój trud nie poszedł na marne, by te moje pomysły przydały się innym. Bardzo było mi miło, gdy potwierdził to św.pm. pan Janusz Bryzek, polski naukowiec i przedsiębiorca, inżynier z Doliny Krzemowej powiedział do mnie – Beato, to co ty stworzyłaś i co dalej tworzysz to nic dziwnego bo ty po prostu jesteś Wizjonerem.

Czy Wizjonerem się rodzimy czy stajemy poprzez obserwacje świata?

Chyba i tak i tak. Po sobie mogę powiedzieć, że ja urodziłam się Wizjonerem, urodziłam się z pasją dbania o ludzi starszych, ludzi cierpiących i jako dziewczynka wyobrażałam sobie jak im pomóc, jak uczynić ich życie lepszym. Później, gdy zaczęłam pracować w służbie zdrowia zaczęłam zdobywać doświadczenie, zaczęłam wyobrażać sobie jak można by poprawić tę opiekę w zakładach pielęgnacyjnych. Wiedziałam, że wszyscy na tym skorzystają. Ale myślę, że ktoś wraz z obserwacją świata może stać się Wizjonerem jeśli te cechy miał już w sobie.

Gdzie szukać inspiracji, by mieć wizje?

Trzeba patrzeć na innych ludzi, jaką drogę oni przeszli, by coś stworzyć. Ale przede wszystkim patrzeć na rynek, czego on potrzebuje i czego jeszcze na świecie nie ma. Wtedy to sobie spróbować zwizualizować i tworzyć. Ale przede wszystkim trzeba mieć chęć stworzenia tego czegoś, mieć niesamowite przekonanie do tego czegoś, że to ma sens. Za każdym razem, gdy zaczynam coś tworzyć dostaje takich skrzydeł, że powtarzam swoim dzieciom „czuje się tak, jakbym świat miała w swoich rękach”. Tą moją radość, błysk w oku uwielbia moja rodzina.

Dlaczego wielu wizjonerów ponosi porażki, z których nigdy się nie podnosi?

Dlatego, że szybko tracą wiarę w siebie. Mają za dużo w sobie „wewnętrznego rodzica” a za mało „dziecka”. Dziecko jest ufne i nie zniechęca się łatwo do swoich marzeń. „Rodzic” jest kimś kto stale krytykuje nas, przestrzega, straszy konsekwencjami porażki. Te cechy hamują nas w rozwoju, dodają nam niewiary, podsycają świadomość ryzyka. A ktoś kto ma w sobie dużo „wewnętrznego dziecka”, ale przede wszystkim dużo „dorosłego” jest częściej pozytywny i odważniejszy w działaniu.

W czasach każdej zawieruchy sprawdzają się najlepiej kompetencje przywódcze naszych leaderów. Każdy kryzys weryfikuje ich siłę oraz charyzmę. O tym czy przywódcą trzeba się urodzić opowiada Beata Drzazga – przedsiębiorca wizjoner, doradca biznesowy i prelegent konferencji związanych z rynkiem zdrowia i przedsiębiorczością.

Jakim przywódcą trzeba być, aby stworzyć jedną z największych firm w sektorze zdrowia w Polsce?

Przede wszystkim przywódcą, który kocha ludzi, nie boi się wyzwań, chce stale się rozwijać i tworzyć. Jak połączymy to wszystko to jest duża szansa na to, że odniesiemy sukces. Oczywiście ludzie jakich sobie dobieramy do pracy z nami są również bardzo ważni, bo ich lojalność, ich chęć utożsamiania się z naszą firmą też wpływa na sukces naszej firmy. Trzeba też być przywódcą, który uczy swoich ludzi pływać, a nie tylko daje im koło ratunkowe. Ktoś kiedyś powiedział, że jeśli chcesz aby twoi pracownicy z pasją zbudowali łódź to naucz ich miłości do morza. Jeśli pracownik pokocha misję i wizję w jakiej będzie brał udział pracując z tobą to będzie bardzo w to zaangażowany i powstanie cudowne dzieło. Widzisz od razu po jego reakcji, że jest to człowiek, który chce iść twoją ścieżką albo nie. Umiejętność dobrania właściwego zespołu jest też bardzo ważną cechą dobrego przywódcy. Przecież ludzie są różni. Niektórzy nadają się do tego by coś współtworzyć, a inni by tylko biernie wykonywać polecenia. I tacy i tacy są bardzo potrzebni, ale przywódca musi wiedzieć jakich powinno być więcej, i gdzie jakich osadzić. Ważne jest, aby przywódca potrafił też pociągnąć ludzi za sobą i jeszcze nauczyć ich jak za tobą nadążyć. Czasem rynek daje nam niesamowitą okazję do rozwoju firmy, ale czasami są zewnętrzne ograniczenia, bo brak odpowiednich ludzi. Dobry przywódca musi wiedzieć jak budować zespół, jak ten zespół prowadzić i jak ten zespół motywować. Dobry leader musi być też wzorem dla swoich ludzi. Wzorem odpowiedzialności, sumienności i ciekawości świata. Leader musi być uważny na pracowników oraz szanować wiedzę swoich ludzi. Przywódca nie jest przecież alfą i omegą, dlatego zbiera ludzi, którzy są ekspertami w swojej dziedzinie. Ważna jest też taka zdrowa pokora przywódcy, który wie, że jego ludzie mają coś co mogą wnieść do projektu. Każdy jest cenny oddzielnie i jeszcze bardziej cenny w grupie. Przywódca musi też być dostępny, aby jego ludzie nie wahali się przyjść do niego zapytać o cokolwiek.

Czy każda sfera biznesu potrzebuje innych przywódców?

Każdy biznes wymaga tych samych cech przywódczych, ale później w zależności od dziedziny w jakiej działasz, dopasowujesz specjalistów. Jeśli leader zna się na zarządzaniu, to każdą firmę w każdej dziedzinie będzie potrafił poprowadzić. Tylko musi dobrać właściwych specjalistów, czyli personel o różnej wiedzy i różnych kompetencjach właściwych dla danej branży.

Jakich przywódców ludzie słuchają, a jakich szanują?

Szanuje się tych przywódców, którzy są etyczni i którzy szanują innych ludzi, tak pracowników jak i klientów czy kontrahentów. Szanuje się przywódcę, który kiereje się wartościami. Szacunku nie można wymagać, to swoją postawą zasługuje się na ten szacunek. Takich przywódców słuchamy mając do nich szacunek. Natomiast przywódców, którzy łamią zasady etyki, którzy nie liczą się z innymi, którzy są zarozumiali słuchamy, ale z innych pobudek – ze strachu. Uważam, że trzeba tak traktować swoich pracowników, by jeśli odejdą z naszej firmy mówili tylko to co dobre. Taka reputacja głoszona przez naszych pracowników jest najlepszą wizytówką tego jakimi jesteśmy przywódcami.

Czy przywództwa można się nauczyć, czy trzeba się z nim urodzić?

Moim zdaniem to jest talent, z którym się rodzimy. Oczywiście można się też tego nauczyć. Jest przecież cała masa szkół, kursów, ale uważam, że tacy przywódcy wyuczeni nigdy nie będą autentyczni. Uważam, że dobry przywódca powinien mieć w sobie też charyzmę, a tego nikt nas nie nauczy.

Zatrudnia pani ponad 3250 osób i wiele z nich jest z panią od lat, czym kieruje sie taki przywódca?

Ma być naturalny, ma być sobą, ma też mieć wartości, którymi żyje i daje przykład. Wtedy ludzie są jak przyjaciele, niezależnie na jakim są stanowisku. Nagrodą za tą twoją autentyczność jest ich lojalność. Wtedy nawet gdy nie możesz ich lepiej wynagrodzić, bo czasy są ciężkie, oni trwają przy tobie, bo wiedzą, że jeśli tylko będziesz mógł to zrekompensujesz im to. Tę więź z pracownikami budujesz latami, konsekwentnie. Doceniasz swoich ludzi, inwestujesz w nich w ich rozwój, wynagradzasz, a kiedy są problemy, wiesz, że nie będą uciekać z pokładu, tylko pozostaną na nim, by przeczekać burzę, ratować łódkę.

Stanisław Kluza, prezes Quant Tank, wykładowca SGH, były szef KNF, minister finansów i prezes Banku Ochrony Środowiska, rozmawia z Piotrem Cegłowskim o inflacji odczuwalnej.

Jaka inflacja jest groźna dla gospodarki?

Inflację na poziomie 1 proc., 2 proc., ale nie więcej niż 5 proc. traktujemy jako naturalne zjawisko. Przy okazji ma ona właściwość lekkiego pobudzania gospodarki. Niekorzystna jest jednak trwałe ujemna inflacja (deflacja), gdyż może chłodzić gospodarkę przez efekt nominalnej sztywności płac w dół. Niemniej dalece gorsza jest sytuacja podwyższonej inflacji (np. powyżej 5 proc.) lub galopująca inflacja (przekraczająca 10 proc.).

Jest wiele wskaźników zmian cen, a przy okazji sporo się różnią. Na który patrzeć?

W przypadku stabilnych czasów zazwyczaj większość z tych miar jest zbliżona do siebie. Większe różnice mogą pojawić w obliczu jakichś szoków (zdarzeń nagłych) albo gdy dochodzi do narastających nierównowag. Mogą mieć one również źródła w sposobie prowadzenia polityki gospodarczej. Spójrzmy na Polskę. Obecnie tzw. inflacja konsumencka zbliżyła się do 18 proc., bazowa to 11 proc., a producencka oscyluje wokół 25 proc.

Właśnie. O której powinniśmy mówić?

Dodam, że każdy konsument ma swoją własną inflację, która jest uzależniona od koszyka dóbr i usług, które nabywa. Nie oznacza to, że należy zaprzestać wyznaczania agregatów zmian cen na poziomie całej gospodarki. Jednak takie średnie nie zawsze dobrze pokazują rzeczywiste oddziaływanie cen na kondycję gospodarstw domowych, a w szczególności tych niezamożnych i biedniejszych. Aby oddać rzeczywiste oddziaływanie inflacji, należałoby ją liczyć oddzielnie dla różnych grup dochodowych.

Mówi się, że kryzys najbardziej odczuwają zawsze najbiedniejsi. Czy z inflacją jest tak samo?

Zgadzam się z tym stwierdzeniem. Dlatego w czasach niestabilnych cen i znaczącego ich wzrostu warto wyznaczać inflację wzrostu koszyka dóbr podstawowych. Rozumianych zarówno jako koszyk niezbędnych do życia najtańszych produktów, jak i zakupionych w miejscach, gdzie ich ceny są najniższe. Oddaje to, jak oddziałują ceny na kondycję niezamożnych lub biedniejszych gospodarstw domowych. Są one najliczniejsze w gospodarce. Miarę tą nazywam jako inflację odczuwalną (postrzeganą – perceived inflation) i może ona nawet znacząco różnić się od przeciętnych miar inflacji raportowanych w statystyce państwowej. Zjawisko to obserwowane jest nie tylko w Polsce, lecz także w innych krajach. Wiele może być przyczyn różnic między tymi miarami. Przykładowo ceny mebli i odzieży rosną o połowę wolniej niż żywności. Meble i odzież nie są jednak podstawowymi towarami do zakupu w trudnych czasach.

Zapewne nie bez racji mówi się, że w kryzysie gruby schudnie, a chudy zdechnie.

Podobne zależności można też zauważyć w żywności. Na rynku można jeszcze znaleźć podstawowy chleb po 5 zł za kg, a także 5–8 krotnie droższy tzw. rzemieślniczy. Ten droższy odnotował mniejszy relatywny wzrost cen. Podam przykład najpopularniejszego chleba w znanej sieci dyskontowej. Rok temu bochenek kosztował 1,99 zł (za 550 g), a dziś 2,75 zł. Oznacza to, że cena kilograma wzrosła o prawie 40 proc. z 3,6 zł/kg do 5 zł/kg. Tymczasem GUS raportuje 30-procentowy roczny wzrost cen w kategorii pieczywo. Winnych kategoriach różnice są jeszcze większe: dla mleka 80 proc. (GUS: 37 proc.), sery: powyżej 60 proc. (GUS: poniżej 30 proc.), oleje i tłuszcze roślinne: powyżej 100 proc. (GUS: poniżej 50 proc.) itd. W kategorii żywności najmniej podrożały soki, napoje, wody mineralne; ale czy to są produkty pierwszej potrzeby? Tak, inflacja odczuwalna dla najbiedniejszych może być nawet dwa razy wyższa od tej oficjalnie ogłaszanej przez GUS.

A nie da się jakoś zaoszczędzić przez szukanie okazji i tańszych miejsc?

Osoby niezamożne i biedne już teraz zaopatrują się w najtańszych sklepach oraz kupują głównie produkty pod marką własną (private label, white label) rezygnując z tych towarów markowych (brandów). Nie mają pola manewru co do zmiany miejsca zakupów oraz poszukiwania tańszych substytutów.

Czy tarcze rządowe mogą temu zapobiec?

Na tym wyczerpały one swoją możliwość oddziaływania. Czasowe usunięcie VAT i akcyzy nie może być pozostawione na zawsze. Również ceny energii dla odbiorców detalicznych będą wcześniej czy później odmrażane. A to oznacza dalszy wzrost cen i kosztów utrzymania dla gospodarstw domowych. Może to być powyżej 5 proc.

To jaką dziś mamy naprawdę inflację?

Roczna zmiana cen towarów i usług konsumpcyjnych wyniosła 17,9 proc. w październiku. Tymczasem według moich oszacowań inflacja odczuwalna cen produktów podstawowych jest powyżej 35 proc. Obawiam się, że może nawet zbliżyć się do 50 proc. jeszcze w tym roku. Ta miara moim zdaniem zdecydowanie lepiej pokazuje skutki społeczne i dla kondycji gospodarstw domowych wynikające ze zmian cen. Zupełnie inną kwestią, ale też mocno rzutującą na kondycję budżetów wielu gospodarstw domowych są bardzo wysokie koszty obsługi kredytu.

Co oznacza wzrost referencyjnej stopy procentowej z 0,1 proc. do 6,75 proc. w ciągu zaledwie roku?

Większość kredytów w Polsce jest opartych na zmiennej stopie procentowej. Jest to duże zaniedbanie rządzących, którzy przez 7 lat od wprowadzenia ustawy o nadzorze makro ostrożnościowym nie wypracowali ani nie wdrożyli mechanizmów preferujących produkty kredytowe oparte na stałej stopie procentowej. W rezultacie wzrostu stóp procentowych  nastąpił drastyczny wzrost kosztów obsługi kredytów mieszkaniowych, które są szczególnie istotne dla usamodzielniania się młodych. Również posłużmy się uśredniającym przykładem. Osoba, która zaciągnęła kredyt na 300 tys. zł na 20 lat z marżą 2,5 proc. przy stopie referencyjnej 0,1 proc. i WIBOR ok. 0,5 proc. płaciła wówczas miesięczną ratę 1680 zł. Po wzroście stopy referencyjnej do 6,75 proc. ta rata jest o 70 proc. wyższa i zbliżona do 2850 zł. To jest duża bariera rozwojowa dla młodych ludzi, nawet jeżeli mają pracę. Dotyczy to dość wielu rodzin, które zdecydowały się kupić swoje lokum z wykorzystaniem kredytu. Podsumowując, inflacja odczuwalna jest znacznie wyższa niż kilkanaście procent, o których mówią oficjalne statystyki. A to nie może pozostać bez wpływu na nastroje społeczne i zamożność obywateli.

Stanisław Kluza
prezes Quant Tank, wykładowca SGH, były szef KNF, minister finansów i prezes BOŚ