Wojciech Kamiński, ekspert rynku surowców wtórnych, którym zajmuje się przez 25 lat od wejścia pierwszej ustawy o odpadach. Kieruje firmą doradczą EcoKam, pomagając przedsiębiorstwom w walce z urzędami i zawiłościami przepisów.

Jak zaczęła się pańska w kariera w branży surowców wtórnych?

Jeden z moich pierwszych pracodawców, właściciel firmy zajmującej się odpadami, zlecił mi, żebym zajął się nowymi wymogami prawnymi. Zacząłem więc analizować te przepisy, a następnie wdrażać je i śledzić pojawiające się zmiany. Robię to do dziś, choć już na własną rękę jako ekspert, działając na rzecz wielu podmiotów. Niedawno uruchomiłem spółkę – Kancelarię Eco.

Pierwszy poważny projekt, nad którym pan pracował?

Była to budowa sortowni odpadów komunalnych, która miała zajmować się również przetwarzaniem, co wówczas stanowiło nowość. W tym czasie pracowałem we wspomnianej wyżej firmie. Miałem silną motywację – jako bardzo młody człowiek zostałem kierownikiem zakładu. W ogóle moja kariera w tej spółce była bardzo szybka – zaczynałem jako przedstawiciel handlowy, po dwóch miesiącach okazało się, że trzeba zorganizować cały dział, więc mi to zlecono. Był to ciekawy okres. Wielu przedsiębiorców dopiero wtedy zrozumiało, że zamiast wywozić odpady na składowisko, lepiej je posortować, wyciągnąć niektóre rzeczy, sprzedać i zakontraktować. Zakład, którym zarządzałem, spełniał wszystkie wymagania. A ja nieźle radziłem sobie w roli managera, choć dużo lepiej czuję się jako niezależny specjalista. Okazało się, że potrafiłem wszystko zorganizować, napisać wniosek, przygotować decyzję środowiskową, wybrać właściwe maszyny, a potem zadbać, żeby wszystko działało.

Wspominał pan o przełomowej ustawie o odpadach z 27 kwietnia 2001 roku.

Zalążki recyklingu istniały wcześniej, ale dzięki ustawie i związanymi z nią przepisami nastąpiła profesjonalizacja branży. Czułem, że znalazłem się we właściwym czasie i miejscu, by zrobić coś wartościowego. Analizowałem krajowe plany gospodarki odpadami, wgłębiałem się w szczegóły przepisów. Po raz pierwszy zetknąłem się z przedstawicielami WIOŚ, czyli Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska, którzy przyjechali na kontrolę zakładu. Ucieszył mnie brak zastrzeżeń. Swego rodzaju dzwonkiem ostrzegawczym było jednak dla mnie to, że urzędnicy postrzegali rzeczywistość zupełnie inaczej niż przedsiębiorcy. Zrozumiałem, że moim zadaniem będzie pogodzenie obu tych światów.

Co zmieniło wejście naszego kraju do Unii Europejskiej?

Nie było to szczególnie odczuwalne. Znacznie łatwiejsze stało się przesyłanie odpadów za granicę. Generalnie nie korzystałem jednak z tej możliwości, wolałem znajdować partnerów w Polsce. Największa rewolucja wybuchła, gdy gminy stały się właścicielem odpadów komunalnych. Także i w moim życiu wywołało to zmianę. Postanowiłem wyspecjalizować się w dziedzinie odpadów niebezpiecznych i pobudowlanych. Następnie zająłem się recyklingiem elektroniki, zostałem kierownikiem zajmującego się tym zakładu. Odzyskiwaliśmy metale szlachetne oraz ziem rzadkich, ale też różne komponenty, które można było ponownie wykorzystać. Ciekawostkę stanowiły stare automaty do gier, które miały wyglądać bogato, więc elementy metalowe pokrywano prawdziwym złotem. Dzisiaj producenci są mniej rozrzutni, choć nie dotyczy to elektroniki przeznaczonej dla wojska.

A jak rozwijała się pańska kariera?

Po pięciu latach pracy w zakładzie stwierdziłem, że warto zacząć coś robić samemu. Jak już wspomniałem, bardziej odpowiadała mi rola eksperta niż managera. I tak zostało do dziś. Moja własna firma powstała w sposób naturalny, zgłaszały się do mnie kolejne spółki, prosząc o przygotowanie różnych opracowań. W końcu okazało się, że mam dużo zleceń, przynoszących mi znacznie więcej pieniędzy niż praca etatowa. Nie było się więc nad czym zastanawiać.

Kim są pana klienci?

Większość podmiotów działających w branży ochrony środowiska zajmuje się zagospodarowaniem odpadów. Muszą uzyskiwać odpowiednie zezwolenia na przetwarzanie i zbieranie odpadów. Są też firmy, które muszą mieć pozwolenia na wytwarzanie odpadów. Słowem – prawo nakłada na przedsiębiorców pewne obowiązki, wskazując, co trzeba opisać i przedstawić w stosownym urzędzie. Następnie urzędnicy oceniają, czy wnioski zgłaszane przez przedsiębiorców spełniają wymagania ustawy o odpadach i innych regulacji dotyczących ochrony środowiska.

Kto podejmuje końcowe decyzje – samorządy czy administracja państwowa?

Na przestrzeni lat kompetencje się zmieniały, podobnie jak przepisy. Dobrze ilustruje to następujący przykład: któregoś razu przyszedłem do urzędu, a urzędniczka ze starostwa powitała mnie z pretensją: „Co pan najlepszego narobił? Przez pana mamy spór kompetencyjny z marszałkiem.” Przepisy były przedziwnie sformułowane. Przykładowo, zakład przetwarzania elektroniki podlegał marszałkowi, a za przetwarzanie odpadów budowlanych odpowiadał starosta. Pokazuje to, że nawet wewnątrz administracji rządowej występowały sprzeczności. Kolejny problem to kompetencje samorządów. Obecnie, chcąc uruchomić zakład zajmujący się odpadami, trzeba najpierw uzyskać od samorządu pozytywną decyzję środowiskową, potem zgodę wydaje administracja.

Podsumowując – najpierw należy zwrócić się do samorządu, a następnie do starosty lub prezydenta.

To duże uproszenie. Także i dziś nie jest to zero-jedynkowe. Wiele zależy od tego, z jakim podmiotem mamy do czynienia, np. miastem na prawach powiatu, gdzie prezydent ma uprawnienia starosty. Kolejne problemy pojawiają się, gdy inwestor zamierza podjąć działalność na terenach zamkniętych, na przykład kolejowych. Za takie tereny odpowiada Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, podlegająca ministerstwu. Organy samorządowe w takim przypadku nie mają nic do powiedzenia. Gdy jednak zakład ma powstać na ich terenie, wydają opinię, która niekoniecznie jest wiążąca. Wielokrotnie miałem do czynienia z przypadkami, gdy burmistrz czy wójt mówił nie, chociaż nie było żadnych przeciwskazań. Jeśli przedstawiciel samorządu nie znajdował oparcia w przepisach, sprawa była kierowana do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. A ostatecznie i tak decydował przedstawiciel administracji rządowej. Jeden z burmistrzów powiedział mi w zaufaniu, że wstrzymywał godną wsparcia inwestycję, ponieważ nie chciał wejść w konflikt z wyborcami.

A kto odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie zakładów zajmujących się sortowaniem i recyklingiem odpadów?

Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska. W związku z tym, że pojawiło się rozporządzenie dotyczące zasad przeciwpożarowych w miejscach magazynowania odpadów, drugą instytucją kontrolną stała się Straż Pożarna. Ma ona bardzo rozbudowane kompetencje, ponieważ może zamknąć zakład z dnia na dzień.

Czy ten gąszcz przepisów nie hamuje inicjatywy w tej dziedzinie?

Najgorsza jest nieustająca wojna polsko-polska. Z jednej strony, są przedsiębiorcy, a z drugiej, gminy, administracja, WIOŚ i straż. To jest prawdziwa walka, przedsiębiorcy muszą korzystać z pomocy specjalistów – takich jak ja – oraz prawników, bo przegraliby na wstępie, usiłując przedrzeć się przez kruczki prawne. Nikt nie przeczy, że sortownie odpadów są bardzo potrzebne, ale inwestorzy nie mogą liczyć na żadną pomoc.

Nie wspomniał pan o szarej strefie.

Mamy dzisiaj w Polsce Bazę Danych Odpadowych, w której są zapisane dane o działalności przedsiębiorców na terenie naszego kraju. Są tam informacje o decyzjach, które otrzymał dany zakład i jakie odpady może przetwarzać. Niestety, baza bywa wykorzystywana przez kombinatorów. Znam przypadek cudzoziemca, który założył spółkę w Polsce, wpisał ją do BDO, i podał różnego rodzaju informacje, które nie zostały zweryfikowane. Przyjmował odpady i trudno powiedzieć, co z nimi robił. Teoretycznie powinien go skontrolować WIOŚ, ale rejestr jest w gestii urzędu marszałkowskiego… I znów zaczyna się wojna polsko-polska, bo jeżeli przedsiębiorca zleci w dobrej wierze cokolwiek temu cudzoziemcowi, to na końcu ma zagwarantowaną wizytę u prokuratora. A co z oszustem? Zdąży wyjechać, zanim pojawią się prawdziwe problemy. Co gorsza – nie jest to przypadek odosobniony.

Co najbardziej pana irytuje w kontaktach z urzędami?

Gdy słyszę na wstępie: nie, bo nie. Urzędy nie odpowiadają też na pytanie: dlaczego nie? Nie wyjaśniają, co przedsiębiorca powinien zrobić, by daną sprawę załatwić. Zdarza się, że wójt czy burmistrz blokuje gotową inwestycję. Bywa że media nakręcają akcję przeciw zakładowi zajmującemu się gospodarką odpadami, bo ktoś puścił pogłoskę, że jest w nim coś niebezpiecznego. Słowem – nie jest to łatwy kawałek chleba.

Na marginesie działalności prowadzi pan działania prospołeczne na rzecz ekologii.

Utworzyłem kanał na YouTube poświęcony gospodarce odpadami. Jest to „Kanał z klimatem”. Pokazuję tam filmy edukacyjne dla dzieci tłumaczące, że różne rzeczy to nie śmieci.

Proszę, żeby na koniec opowiedział pan o kolejnej aktywności zawodowej, która daje panu wyłącznie satysfakcję?

Jestem fanatykiem filmowania z dronów. Skłoniło mnie to do podjęcia współpracy z przyjacielem – Tomaszem Czernickim, który świadczy profesjonalne usługi rejestracji filmowej. Zaczynał jako samouk, ale szybko dorównał profesjonalistom. Realizujemy ambitne projekty – tylko raz nagraliśmy wesele, ale była to niezwykła impreza w łazienkach Królewskich z koncertem fortepianowym, baletem itp. Pracujemy na zlecenia różnych firm i instytucji. Nasze materiały wykorzystywane są w reklamie i telewizji. Ujęcia z dronów zajmują mi relatywnie mało czasu, w związku z czym wdrożyłem się w inżynierię dźwięku, zajmuję się też oświetleniem. Coraz częściej filmujemy koncerty, co bardzo lubię. Ostatnio zostaliśmy zaangażowani przez Polskie Radio. Co ciekawe – mieliśmy mnóstwo zleceń podczasz pandemii, gdy firmy postawiły na streaming.

rozmawiał Piotr Cegłowski

Nie tylko praca…

Wojciech Kamiński

Ulubione miejsce wypoczynku › Lubię spędzać czas na łonie natury, najchętniej w lesie, z dala od hałasu miasta.

Hobby › Jestem fanatykiem żeglarstwa. Trzymam jacht na pięknym i czystym jeziorze Wigry. Nie lubię Mazur, bo wokół jest pełno ludzi, hałasują motorówki i skutery wodne. W przyszłym roku planuję pływanie po jeziorach w Norwegii, gdzie zabiorę swój jacht. Na marginesie, żegluję już nim 32 lata i utrzymuję w doskonałym stanie, więc nigdy mnie nie zawiódł.

Pływam wszędzie, gdzie się da, np. dwa razy dopłynąłem do Gdańska – raz z Warszawy, a za drugim razem z Kazimierza. Kilka razy pokonałem trasę z Mazur na Zegrze, wygodnie, bo z prądem. Polecam żeglowanie po Wiśle, bo w niektórych miejscach można się poczuć, jak w Amazonii. Gdzie człowiek spojrzy, tam natura – pełno ptactwa, kormorany, czaple, łabędzie.

Kilka lat temu odkryliśmy z rodziną – mam 17-letnią córkę i 14-letniego syna, że najfajniej można spędzić Boże Narodzenie na nartach w górach, gdy stoki są puste.

Kulinaria › Kuchnia tajska. Moja domowa specjalność to pizza.

Sport › Pływanie. W dobrych czasach robiłem 100 basenów w godzinę.

Książki › Uwielbiam czytać, zwłaszcza science fiction. Polecam „Hyperion” Dana Simmonsa, czytałem go kilka razy. Jakiś czas temu przestawiłem się na czytnik elektroniczny.

Motoryzacja › Najlepsze auto to dla mnie takie, które może pociągnąć jacht. Kiedyś dużo jeździłem motocyklem, pojechałem nim nawet do Paryża.

Bankowość wyprzedza inne branże w tym zakresie m.in. w marketingu, zarządzaniu ryzykiem czy obsłudze klienta – wynika z najnowszego badania firmy SAS

17 proc. liderów w bankowości w pełni zintegrowało GenAI z podstawowymi procesami swoich organizacji. Oprócz tego trzech na pięciu ankietowanych w jakimś stopniu korzysta z generatywnej sztucznej inteligencji, a niemal wszyscy pozostali planują jej wdrożenie. Mimo obaw dotyczących prywatności i bezpieczeństwa danych, badanie SAS potwierdziło, że banki już teraz czerpią korzyści z GenAI w różnych obszarach działalności.

Raport Your journey to a GenAI future: A strategic path to success in banking opiera się na wynikach globalnego badania międzysektorowego, przeprowadzonego przez SAS we współpracy z Coleman Parkes Research. 243 osoby z grupy 1,6 tys. ankietowanych liderów biznesowych z 20 krajów świata to przedstawiciele sektora bankowego zajmujący wyższe stanowiska kierownicze, którzy odpowiedzialni są za strategię GenAI w swoich organizacjach. Ich spostrzeżenia pozwalają ocenić, w jaki sposób banki wdrażają GenAI, z jakimi wyzwaniami się mierzą oraz jak bankowość wypada w porównaniu z innymi sektorami, takimi jak ubezpieczenia, administracja publiczna, opieka zdrowotna, produkcja czy handel detaliczny.

– Istnieje wyraźny trend, jakim jest wdrażanie GenAI w wielu sektorach, a szczególnie w usługach finansowych – powiedział Alex Kwiatkowski, dyrektor Globalnych Usług Finansowych w SAS. – Nasze badanie wykazało, że banki wraz z firmami ubezpieczeniowymi korzystają z generatywnej sztucznej inteligencji częściej niż firmy z innych branż. Wśród wielu korzyści, jakie dostrzegają pierwsi użytkownicy, jedną z najczęściej wymienianych przez liderów bankowych jest poprawa w zarządzaniu ryzykiem i zgodnością z regulacjami. Prawie dziewięć na dziesięć osób zgłosiło w tym obszarze postępy po wdrożeniu GenAI.

Rosnące budżety na GenAI

Zainteresowanie banków generatywną sztuczną inteligencją jest bardzo wysokie. Aż 98 proc. przedstawicieli sektora bankowego uczestniczących w badaniu albo już korzysta z GenAI (wynik 60 proc. stawia sektor na równi z ubezpieczeniami w kategorii tempa adaptacji technologii) albo planuje wdrożenie w ciągu najbliższych dwóch lat (38 proc.). Co więcej, 90 proc. ankietowanych zadeklarowało, że ma przeznaczony budżet na GenAI na nadchodzący rok.

Oprócz 17 proc. liderów, którzy zadeklarowali wdrożenie GenAI w procesach biznesowych na pełną skalę, kolejne 43 proc. eksperymentuje z tą technologią. Sześć na dziesięć osób potwierdziło co najmniej jeden przypadek użycia GenAI, a to najwyższy wskaźnik wśród wszystkich badanych branż.

Banki wykorzystują też GenAI w różnych działach i procesach biznesowych. W porównaniu ze średnią międzysektorową banki częściej stosują GenAI w marketingu (47 proc.), IT (39 proc.), sprzedaży (36 proc.), finansach (35 proc.) i obsłudze klienta (24 proc.).

– Technologia GenAI jest dla banków mieczem obosiecznym, ponieważ przestępcy mogą szybciej wykorzystać ją do oszustw niż banki do ochrony klientów – powiedział Stu Bradley, wiceprezes ds. ryzyka, oszustw i zgodności w SAS. –  Lepsze zabezpieczenia antyfraudowe to jednak tylko jedna z wielu potencjalnych korzyści, na które mogą liczyć firmy decydujące się na wdrożenie GenAI. Liderzy pierwszej fali wdrożeń tej technologii już teraz widzą zwroty z inwestycji w wielu obszarach działalności banku.

GenAI już przynosi korzyści

Korzyści z zastosowań GenAI w bankowości są widoczne już dziś, szczególnie w bankowych procesach wewnętrznych. Wśród liderów sektora, którzy zintegrowali GenAI, zdecydowana większość zauważyła postępy w:

r doświadczeniu i satysfakcji pracowników (90 proc.),

r zarządzaniu ryzykiem i zgodnością z regulacjami (88 proc.),

r oszczędności czasu i zmniejszeniu kosztów operacyjnych (85 proc.).

Ponadto ponad trzy czwarte ankietowanych dzięki analizom opartym na danych zgłosiło poprawę satysfakcji klientów i poziomu ich utrzymania (82 proc.), wydajności w przetwarzaniu dużych zbiorów danych (78 proc.) oraz sprzedaży lub udziałów w rynku (76 proc.).

Obszarem, w którym banki najczęściej wykorzystują GenAI jest marketing – wskazało go 47 proc. managerów. Inne badanie SAS przeprowadzone wśród specjalistów ds. marketingu wykazało, że bankowcy najczęściej używają GenAI do interakcji z klientami (44 proc.) oraz tworzenia treści marketingowych (33 proc.) W ciągu roku planują oni także rozszerzyć zastosowanie generatywnej sztucznej inteligencji na targetowanie odbiorców (64 proc.) i analizę trendów (64 proc.).

Główne bariery

Z GenAI, podobnie jak z innymi inwestycjami, wiąże się ryzyko i niepewność. Główne obawy liderów bankowości dotyczą ochrony prywatności (74 proc.) i bezpieczeństwa danych własnych oraz klientów (71 proc.). Potencjalnym rozwiązaniem może być stosowanie danych syntetycznych – już 29 proc. korzysta z tej formy GenAI, a kolejne 33 proc. poważnie ją rozważa.

Kolejna bariera to wyzwania wdrożeniowe. W ocenie ponad połowy uczestników badania (54 proc.) korzystanie z publicznych i własnych zbiorów danych było lub prawdopodobnie będzie utrudnieniem we wdrażaniu GenAI. Podobny odsetek ankietowanych (49 proc.) przyznaje, że kłopoty sprawia im praktyczna realizacja pomysłów.

Powodem do obaw liderów bankowości są również kwestie zarządzania i regulacji. Tylko 6 proc. ankietowanych stwierdziło, że obecne ramy zarządzania w ich organizacjach są „dobrze ugruntowane”. Większość (58 proc.) opisuje je jako „w trakcie rozwoju”, a ponad jedna trzecia – jako „doraźne lub nieformalne” (27 proc.) albo „nieistniejące” (9 proc.). Jeżeli chodzi o największe przeszkody we wdrażaniu skutecznego zarządzania i monitorowania, to prawie jedna trzecia uczestników badania (30 proc.) wskazała na ograniczenia technologiczne. Kolejne 30 proc. zwróciło uwagę na brak przejrzystości i odpowiedzialności, co jest wynikiem nieco wyższym niż w innych branżach.

„GenAI zmienia świat bankowości w sposób wcześniej niewyobrażalny – i to w oszałamiającym tempie” – powiedział Alex Kwiatkowski. „W obszarze zarządzania AI nie ma drogi na skróty, ani w bankowości, ani w żadnej branży. Zaufana AI wymaga fundamentu, który w centrum stawia człowieka i musi ucieleśniać inne kluczowe zasady odpowiedzialnej innowacji – w tym inkluzywność, przejrzystość i odpowiedzialność”.

Raport z badania o wykorzystaniu generatywnej AI w sektorze bankowym jest dostępny na stronie https://www.sas.com/genai-banking. Więcej informacji można znaleźć w interaktywnym panelu SAS.

Wojciech Gryciuk

Sławomir Kowalski, prezes Organizacji Odzysku Opakowań Rebis SA, mówi o tym, dlaczego postawy proekologiczne należy kształtować od najmłodszych lat.

Od dłuższego czasu Rebis prowadzi kampanię społeczną poświęconą recyklingowi odpadów opakowaniowych, zwracając uwagę na różne aspekty tego problemu.

Jestem przekonany, że najważniejsza jest świadomość kształtowana od najmłodszych lat. Zapewne pamięta pan z dzieciństwa liczne punkty skupu surowców wtórnych, do których zanosiliśmy makulaturę lub butelki, żeby zarobić na oranżadę i gumę do żucia lub wpłacić pieniądze do Szkolnej Kasy Oszczędności. Od lat przypominam, że bogaci Amerykanie nie tylko z tego nie zrezygnowali, ale poszerzyli system zachęt, żeby nauczyć kolejne pokolenia podstawowych zasad ekologii. Tak powinno się dziać również u nas. Niezbędne są jednak rozstrzygnięcia na wysokim szczeblu, ponieważ odzyskiwanie używanych opakowań powinno być częścią systemu edukacyjnego. Z mojego punktu widzenia, bardzo ważną, ponieważ w tym przypadku można łączyć dwa elementy – dbałość o środowisko i podstawy biznesu. Ktoś powie – to drobne kwoty, ale przecież kiedy czytamy o dzisiejszych miliarderach okazuje się, że zaczynali jako uczniowie, zarabiając po kilka dolarów. Spędziłem sporo czasu w USA, więc wiem, że to kraj bardzo bogaty, ponieważ jego obywatele przedsiębiorczości uczą się od najwcześniejszych lat.

Prowadząc Organizację Odzysku Opakowań, jakimi kieruje się pan zasadami?

Na pierwszym miejscu – zarówno ja jak i moi współpracownicy – stawiamy staranność. Dlatego współpracujemy wyłącznie z licencjonowanymi firmami recyklingowymi, które gwarantują właściwą realizację umowy. Wymagamy od nich dokumentów potwierdzających recykling lub EDPR o przemieszczeniu wewnątrzwspólnotowym. Kolejny ważny wymóg to oświadczenie, które informuje, że za granicą zostały zachowane takie same warunki, jak w instalacjach w naszych kraju. Oprócz tego prosimy o dodatkowe dokumenty – faktury eksportowe i przewozowe.

Co stanowi końcowy efekt przetwarzania opakowań, np. plastikowych?

Zwykle jest to grys, który można ponownie użyć do produkcji. Najlepszy materiał stanowią butelki typu PET. Należy jednak pamiętać o tym, że istnieją tworzywa sztuczne, których obecnie nie da się w podobny sposób przetworzyć, więc z konieczności trafiają na wysypiska. Cieszy mnie, gdy słyszę, że uczeni wymyślili kolejne zastosowania dla materiałów pozyskiwanych z używanego plastiku. Jest to dziedzina wiedzy, która ma przed sobą znakomitą przyszłość.

A co ze szkłem?

Trafia ono do huty. Bardzo ważna jest segregacja szkła na białe i kolorowe.

Zapotrzebowanie na pierwsze z nich jest duże. Inaczej dzieje się z kolorowym, które zawiera szereg różnych dodatków chemicznych utrudniających recykling. Huty nie chcą go przyjmować, więc jest wykorzystywane do podkładów autostrad. Wniosek? Należy apelować do producentów, żeby rezygnowali z używania szkła zabarwionego. Robią to zwykle z powodów marketingowych. Warto zastanowić się, czy sprawa ta nie powinna być załatwiona odgórnie, na szczeblu unijnym, tak jak UE podejmując czasem niepopularne decyzje uporała się z wieloma innymi problemami.

Jako miłośnik wina, na pewno nie zniechęciłbym się, gdyby ten szlachetny trunek był rozlewany wyłącznie do białych butelek. Warto tu przypomnieć dyskusje w środowisku winiarzy na temat korków naturalnych i z tworzywa. Ze względów praktycznych powoli wygrywają te drugie.

Z mojego punktu widzenia plastikowe są gorsze, bo nie rozkładają się w sposób naturalny, tak jak korek, który w dodatku jest dobrym materiałem do recyklingu.

Zabrzmiał pan jak radykalny ekolog. Czas zapytać o papier, który dzięki handlowi internetowemu zajmuje większość miejsca w śmietnikach.

Kiedyś traktowaliśmy papier z dużą atencją, bo ciągle go brakowało. Będąc dzieckiem, nie raz ciągnąłem do szkoły sanki załadowane paczkami ze starymi gazetami. Niestety, większość opakowań kartonowych jest zanieczyszczona – pudełka po pizzy resztkami, a paczki są oklejone taśmą plastikową i pospinane metalowymi zszywkami. Zanim trafią do dalszego przerobu – na pulpę papierową – trzeba je odpowiednio oczyścić. Słowem – klasyczny papier gazetowy jest to znacznie lepszy surowiec.

Szczególnie problem to trwałe łączenie różnych materiałów.

Nie potrafię zrozumieć, dlaczego na plastikowe opakowanie nakleja się papierową etykietę, w dodatku przy użyciu kleju o szkodliwej zawartości. Trudno mi sobie wyobrazić, żeby nasi rodacy, podobnie jak czynią to Japończycy, starannie, czasem w bardzo pracochłonny sposób, oddzielali poszczególne elementy opakowań. To kwestia kulturowa.

Nigdy w dziejach cywilizacji nie mieliśmy do czynienia z taką ilością opakowań, jak dziś.

To prawda. Wystarczy zwrócić uwagę na puszki walające się w najróżniejszych miejscach. Czuję wewnętrzny sprzeciw, gdy widzę je, spacerując po lesie. Naturalnie nie zapomniałem, że przed przemianą ustrojową patrzyliśmy na puszki po sprowadzanych z zachodu napojach z podziwem. Kilku moich kolegów miało całe kolekcje. Przedmiot zbieractwa stanowiły też nietypowe kapsle.

Stosunkowo mało opakowań, które kiedyś były popularne – jak np. różnej wielkości drewniane skrzynki lub metalowe pudełka.

Obecnie to symbol luksusu, ponieważ pakuje się w nie towary z wyższej półki, jak np. brytyjskie herbaty, czekoladki bądź maślane ciasteczka. Tego rodzaju opakowania to margines, zresztą – podobnie jak kiedyś puszki – ze względu na szlachetną formę często znajdują drugie życie jako kuchenne pojemniki na przyprawy itp. Wspominam o tym, bo producenci powinni spojrzeć bardziej kreatywnie na kwestię opakowań – niektóre z nich naprawdę nie muszą trafiać na śmietnik.

Co pana drażni w dzisiejszym patrzeniu na ekologię.

Chyba nie powinienem się do tego przyznać, bo będę na bakier z unijnym zarządzeniem. Nie mogę się przyzwyczaić do nakrętek na stałe przytwierdzonych do butelek. Jest to bardzo niewygodne, kilka razy napój poplamił mi ubranie. Rozumiem zamysł – chodziło o to, żeby butelka trafiała do recyklingu razem z zakrętką, która notabene jest wykonana z droższego tworzywa. Czy jednak jest to gra warta świeczki? Moja żona – podobnie jak wiele innych osób – wcześniej zbierała nakrętki, żeby przekazać je dzieciom, które zanosiły je do szkoły. Komu to przeszkadzało?

Wspomniał pan na początku o swoich obserwacjach z USA, co jeszcze warto by przeszczepić?

W Nowym Jorku kolejne dzielnice regularnie i na dużą skalę organizują akcje polegające na wystawianiu przed domy różnych niepotrzebnych sprzętów. Nie są to śmieci, wręcz przeciwnie, niektórzy pozbywają się porządnych mebli i AGD, które postanowili zmienić na inne. Zabierają je do swoich mieszkań niekoniecznie ludzie biedni, ale wszyscy ci, którym coś może się przydać. Mnóstwo ludzi przyjeżdża z innych dzielnic. W naszym kraju niektóre miasta dopiero wdrażają takie rozwiązanie.

rozmawiał Piotr Cegłowski

Ankieta „Managera”

Sławomir Kowalski

Najważniejsze wartości, jakie pan wyznaje?

Uczciwość. Działanie w ramach prawa.

Gdyby nie istniały żadne ograniczenia, z kim chciałby pan odbyć długą rozmowę?

Z moją od dawna nieżyjącą mamą, która miała na mnie duży wpływ. Gdyby nie ona, pewnie nie zostałbym absolwentem Wydziału Zarządzania na UW. Niestety, nie zdążyliśmy porozmawiać o wielu sprawach.

Pana prywatne pasje

Turystyka – ze szczególnym uwzględnieniem Azji i Afryki. Dobrze czuję się w Wietnamie, Kambodży i na Madagaskarze. W tych krajach – jako relikt epoki kolonialnej – przetrwały elementy kultury francuskiej. Kiedyś mogło to budzić niemiłe skojarzenia, ale dziś nikt nie traktuje bagietek i znakomitej kawy jako obcego elementu.

Książka, którą chciałby pan polecić naszym czytelnikom

Wielkie wrażenie zrobiła na mnie wspaniała, pięciotomowa „Wojna o pieniądz” Sona Hongbinga. Na marginesie – mam w swojej karierze ciekawy epizod – wydałem „Świat obrazów Jacka Malczewskiego”, najbardziej obszerny, jak dotychczas, album tego artysty.

Najważniejsza chwila pana życia

Narodziny mojej córki.

Bucket list

Bardzo interesuje mnie hodowla koni i związane z nią wyścigi. Jest to dziedzina, która kiedyś stanowiła naszą narodową specjalność, ale fatalnie podupadła. Zupełnie inaczej wygląda to w Europie Zachodniej, dla bogatej Francji jest to trzecie najważniejsze źródło przychodów podatkowych. Planuję – wspólnie z grupą znajomych, pasjonatów tej dziedziny – podjąć działania na rzecz przywrócenia dawnej rangi hodowli koni w Polsce.