Logistyka obejmuje procesy planowania, realizowania i kontrolowania przepływu surowców, materiałów i wyrobów gotowych. A to pole do popisu dla systemów IT, szczególnie w wersji 2.0
Uproszczoną definicję terminu „logistyka” przedstawia reguła 7R, w Polsce tłumaczona na 7W – właściwe: produkt, ilość, stan, miejsce, czas, klient i cena. Działania logistyczne najczęściej obejmują obsługę klienta, prognozowanie popytu, realizowanie zamówień, przepływ informacji, kontrolę zapasów w magazynie, procesy zaopatrzeniowe, pakowanie, obsługę zwrotów, gospodarowanie odpadami, transport i składowanie.
Potrzeby rynku
Z badań firmy Zebra Technologies z 2015 r. wynika, że w ciągu pięciu najbliższych lat siedmiu na 10 decydentów przyspieszy inwestycje w zakresie technologii magazynowych w celu zwiększenia dokładności realizacji zamówień, ograniczenia braków towaru oraz skrócenia czasu dostaw. Impulsem do inwestycji technologicznych są coraz wyższe oczekiwania klientów i coraz bardziej konkurencyjny rynek. Poniżej najważniejsze wnioski z badania:
● Ponad 40 proc. respondentów wskazało krótsze czasy dostaw jako kluczowy obszar wymagający inwestycji.
● 51 proc. ankietowanych oczekiwało w 2015 r. większych inwestycji w systemy lokalizacyjne czasu rzeczywistego, które śledzą zapasy i aktywa w skali całego magazynu, ale liczba ta rośnie do 76 proc. respondentów pytanych o rok 2020.
● Kadra kierownicza spodziewa się, że w ciągu następnych pięciu lat wzrośnie liczba przychodzących towarów oznaczonych kodem kreskowym. Twierdzi tak 66 proc. respondentów pytanych o rok 2015 i 82 proc. pytanych o rok 2020.
● 72 proc. spodziewa się rozpocząć do roku 2020 korzystanie ze sterowanych za pomocą komend głosowych rozwiązań do kompletacji zamówień (w 2015 r. korzystało z takich rozwiązań zaledwie 30 proc.).
● Do 2020 r. respondenci planują przeprowadzić inwestycje w takie procesy i narzędzia jak: zwiększenie liczby wysyłanych towarów (76 proc.), wyposażenie personelu w technologie (73 proc.), skanowanie kodów kreskowych (68 proc.), tablety (66 proc.) oraz Internet Rzeczy (62 proc.). Rosnące znaczenie Internetu Rzeczy (IoT) potwierdzają wyniki innego sondażu, przeprowadzonego przez Forrester Consulting w październiku 2015 r. na zlecenie Zebra Technologies. Zgodnie z nim 69 proc. przedsiębiorstw transportowo-logistycznych w Europie i USA rozszerza, modernizuje lub planuje wdrożyć technologie związane z IoT, w tym nowe usługi bezprzewodowe (wideokonferencje i strumieniowe transmisje wideo), a także aplikacje i usługi specyficzne dla branży, umożliwiające lokalizowanie aktywów i ludzi.
Systemy IT w logistyce
Oprogramowanie wykorzystywane w obszarze logistyki gwarantuje niezawodność łańcucha dostaw, pomagając m.in. optymalizować pracę magazynu. Automatyzuje przebieg pracy, zarządza eksploatacją i konserwacją pojazdów transportowych, pomaga oszczędzać zużywaną przez nie energię, identyfikuje pracowników oraz przewożone towary. Koszt wdrożenia takiego systemu zwraca się po kilku latach, a w dalszej perspektywie korzystanie z niego przynosi wymierne zyski. Systemy IT w logistyce wspomagają zarządzanie przedsiębiorstwem (ERP), zarządzanie całym łańcuchem dostaw (SCM), zarządzanie flotą (optymalizacja oraz monitoring transportu), w tym rozliczanie kosztów rozbudowanej sieci transportowej (TMS). Wykorzystywane są również systemy zapewniające kontroling logistyczny (telewizja przemysłowa), zaawansowaną analitykę (BI), a także systemy GIS oraz EDI. Z kolei systemy klasy WMS, definiowane jako programy do zarządzania ruchem w magazynach – od przyjęcia towaru przez składowanie do jego wydania – służą do koordynowania prac magazynowych.
Niezbędne są przede wszystkim dostawcom usług logistycznych, codziennie obsługującym dużą liczbę zróżnicowanych przesyłek od wielu nadawców i kierowanych do wielu odbiorców. Stany magazynowe zapisywane są np. według określonych lokalizacji, partii i dat przydatności. Bez wykorzystania systemu automatycznej identyfikacji (kody kreskowe) i mobilnych urządzeń obsługa magazynu jest niezwykle trudna. Dlatego systemy WMS zawierają moduły na terminale radiowe oraz na tablety wyposażone w czytnik kodów kreskowych podłączany przez Bluetooth. Warto podkreślić stosowanie w systemach WMS rozwiązań głosowych (Voice Picking, Pick by Voice) i technologii RFID, szczególnie w przypadku produktów o dużej wartości. Do sterowania automatyką w magazynie najczęściej używa się systemu klasy MFC (Material Flow Control). Instalacje automatyki magazynowej zazwyczaj wyposażone są w autorskie, opracowane fabrycznie systemy sterowania przepływem materiałów, zaprogramowane w ścisłym powiązaniu z konkretnym rozwiązaniem automatycznym i sterownikami PLC.
Przykładowe korzyści z IT
Do wymiernych korzyści ze stosowania systemów IT w logistyce należą: sprawna i szybka obsługa zamówień, realizacja większej liczby zleceń przy utrzymaniu tego samego poziomu zasobów ludzkich i środków transportu, redukcja pomyłek oraz zmniejszenie poziomu wymaganych zapasów, co oznacza obniżanie kosztów zamrożenia kapitału obrotowego oraz skrócenie czasu magazynowania – szczególnie ważne w przypadku towarów o terminach przydatności do spożycia (branża spożywcza, farmaceutyczna, chemiczna). Niebagatelną korzyścią jest również zwiększenie bezpieczeństwa pracy. Hasłem przewodnim Światowych Targów Logistyki CeMAT 2016 w Hanowerze były inteligentne rozwiązania dla łańcuchów dostaw. Na przykład technologia sygnalizacji świetlnej wykorzystująca łączność Bluetooth może pomóc pracownikom w szybkiej i precyzyjnej lokalizacji produktów przeznaczonych do kompletacji. Z kolei strumień danych z sensorów oraz etykiet RFID i kodów kreskowych umożliwia monitorowanie poziomów jednostek asortymentowych i automatyzację zamówień w przypadku spadku stanów magazynowych poniżej określonego poziomu. Nowoczesne rozwiązania IT umożliwią jeszcze szybsze rejestrowanie danych i ich precyzyjną analizę.
Nowe trendy w logistyce
Według ekspertów rynku systemy IT dla logistyki będą się rozwijały w kierunku zwiększenia automatyzacji procesów poprzez zastosowanie robotyki i automatyki w magazynie. Eksperci zapowiadają też wzrost popularności modelu sprzedaży SaaS, co odciąży infrastrukturę IT i pomoże zmniejszyć koszty inwestycji. Coraz większe znaczenie będą miały technologie dostarczające dane, takie jak automatyka przemysłowa, telematyka oraz geopozycjonowanie dla pracowników i sprzętu wykorzystywanego w magazynach. Natomiast wykorzystanie Internetu Rzeczy gwarantuje otrzymywanie w czasie rzeczywistym szczegółowych informacji, na podstawie których łatwiej podejmować decyzje mające na celu poprawę wyników. Zapisywanie, przetwarzanie i czerpanie informacji z tych danych wymaga jednak zastosowania nowych lub udoskonalonych systemów analitycznych (Big Data). Odpowiedzią na to mogą być aplikacje oparte na technologii chmury (cloud computing), które obniżają koszty i umożliwiają przetwarzanie ogromnych ilości danych.
Technologie mobilne: Oferta urządzeń mobilnych dla sektora logistyki jest bardzo bogata. Należą do nich m.in. komputery przenośne (smartfony, tablety), terminale (głosowe, wózkowe), czytniki i drukarki kodów paskowych oraz RFID, drukarki etykiet, paragonów, pokwitowań, faktur i raportów serwisowych. Są to urządzenia wodoodporne i pyłoodporne, działające w ekstremalnej temperaturze i trudnym środowisku pracy, mające dużą wytrzymałość, oferujące szybkie przetwarzanie danych. Z kolei rozwiązania ubieralne (wearable) – noszone na głowie (hełmy), przyczepiane do pasków, w formie zegarków na rękę – zapewniają korzystanie ze sprzętu mobilnego bez użycia rąk (sterowanie za pomocą komend głosowych). Zostały opracowane z myślą o zarządzaniu zapasami i terminalami przeładunkowymi oraz kompletacji zamówień i rozmieszczaniu towarów w sektorze magazynowym itp.
W branży logistycznej jako najważniejsze atuty stosowania urządzeń mobilnych wymieniane są:
• śledzenie przesyłek od przyjęcia przez sortowanie i transport aż do doręczenia klientowi – poprzez odczyt kodu kreskowego na każdym etapie,
• optymalizacja tras przewozu poszczególnych towarów i zarządzanie flotą,
• ograniczenie ilości dokumentacji papierowej dzięki wykorzystaniu strumienia danych z etykiet i inteligentnych czujników,
• poprawa skuteczności doręczeń, wyeliminowanie pomyłek, zmniejszenie liczby reklamacji.
Standardem w branży logistycznej mają szansę stać się komputery mobilne wyposażone w moduł GPS. Umożliwiają one dokładne lokalizowanie towarów oraz dynamiczne planowanie tras pojazdów floty i zarządzanie nimi w czasie rzeczywistym. Rzeczywistość rozszerzona: Raport trendów „Rzeczywistość rozszerzona w logistyce”, opracowany w 2014 r. przez zespół ds. badania trendów działu DHL Customer Solutions & Innovation, opisuje możliwości zastosowania technologii rzeczywistości rozszerzonej (Augmented Reality – AR) na różnych etapach łańcucha dostaw. Autorzy raportu przedstawili możliwe zastosowania dla branży logistyki, m.in. usprawniony odbiór w magazynach dzięki wyposażeniu pracowników w ekrany mocowane do głowy, które zapewnią skuteczne odszukanie właściwej trasy i właściwego przedmiotu, co będzie skutkować zmniejszeniem liczby pomyłek.
W obszarze transportu usprawnienia mogą dotyczyć wyposażenia samochodów dostawczych w ekrany w przedniej szybie, na których wyświetlane są dane o ruchu drogowym w czasie rzeczywistym, a także inne cenne informacje, np. temperatura przestrzeni ładunkowej oraz ostrzeżenia, co pozwoli zwiększyć poziom koncentracji kierowcy. Z kolei pracownicy w paczkowni wyposażeni w inteligentne akcesoria otrzymują ważne informacje o każdej paczce (zawartość, waga i miejsce docelowe), co pozwala usprawnić załadunek i zmniejszyć liczbę szkód w transporcie. AR może także usprawnić usługi konserwacji i napraw, jeśli pracownicy będą wyposażeni w inteligentne gogle prezentujące instrukcje krok po kroku. Jak widać, rozwiązania IT na dobre zadomowiły się w logistyce i będą wykorzystywane w coraz większym zakresie. Logistyka 2.0 w polskich firmach to kwestia nie tak odległej przyszłości
