Ministerstwo Rozwoju i Technologii finalizuje projekt nowego rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki oraz ich usytuowanie (WT). Jednocześnie trwa postępowanie CBA, które sprawdza, czy zmiany w dziale VI WT Bezpieczeństwo pożarowe, zaproponowane przez Komendę Główną Państwowej Straży Pożarnej w oparciu o wytyczne branżowej organizacji zrzeszającej m.in. pożarników i producentów wełny, nie były wynikiem korupcji. Przedstawiciele branży ociepleń apelują, aby w pracach nad zmianami wymagań bezpieczeństwa pożarowego uwzględniono głos jednostek naukowo-badawczych.
Projekt nowych Warunków Technicznych zakłada wykonywanie na budynkach m.in. tzw. „barier ogniowych” z wełny, które mają zapewnić nierozprzestrzeniania się ognia w systemach ociepleń ETICS. Branża ociepleń wskazuje jednak, że systemy ETICS już teraz klasyfikowane są jako nierozprzestrzeniające ognia (NRO), co potwierdzają obligatoryjne badania dopuszczające te wyroby do stosowania.
Jednocześnie eksperci apelują, aby w pracach nad nowymi przepisami, w których Ministerstwo Rozwoju i Technologii (MRiT) od początku opiera się przede wszystkim na opiniach Komendy Głównej Straży Pożarnej (KGPSP), uwzględniono także głos jednostek naukowo-badawczych, których klasyfikacje i wyniki badań są w dotychczasowych pracach konsekwentnie pomijane bądź kwestionowane.
– Dążenie Państwowej Straży Pożarnej do podniesienia poziomu bezpieczeństwa pożarowego budynków i ochrony życia ludzi jest niekwestionowane. Jako branża w pełni je popieramy. Budownictwo mierzy się dziś jednak z wieloma wyzwaniami, dlatego każda zmiana przepisów – zwłaszcza niosąca tak poważne konsekwencje społeczno-gospodarcze, jak projekt nowego działu VI Warunków Technicznych – musi być obiektywnie uzasadniona i poprawna merytorycznie. Projekt, który trafił do konsultacji, budzi niestety wątpliwości w obu tych obszarach. Kwestie ewentualnych nieprawidłowości proceduralnych bada CBA. Zastrzeżenia natury technicznej – dotyczące celowości i skuteczności proponowanych przez KGPSP rozwiązań oraz ich wpływu na inne, kluczowe aspekty ociepleń – powinny zostać zweryfikowane przez niezależne jednostki naukowo-badawcze – wyjaśnia Kamil Kiejna, prezes zarządu Polskiego Stowarzyszenia Producentów Styropianu.
W zakończonych trzy miesiące temu konsultacjach publicznych, zarówno Instytut Techniki Budowlanej (ITB) jak i Instytut Szkła i Ceramiki Materiałów Budowlanych z Sieci Badawczej Łukasiewicz (ICIMB) skrytykowały pomysł stosowania pasów z wełny na elewacjach budynków i niektórych innych przepisów projektu uzasadnianych bezpieczeństwem pożarowym.
Brak kompleksowej oceny – zmiany WT pod ostrzałem ekspertów i branży
Od połowy lipca w MRiT trwa analiza prawie 4 tysięcy uwag zgłoszonych w ramach konsultacji publicznych projektu nowego rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (WT). Większość z tych uwag krytycznie ocenia propozycje nowych wymagań przeciwpożarowych, w tym obowiązek szerszego stosowania w ociepleniach budynków wyrobów z wełny.
Organizacje branżowe, producenci oraz zwykli obywatele alarmują, że nowe przepisy mogą nie wynikać z rzetelnej analizy zagrożeń, a ich wdrożenie oznacza pogorszenie efektywności energetycznej, estetyki i trwałości ociepleń oraz wzrost kosztów. Pomysł stosowania pasów z wełny na elewacjach krytycznie oceniły także państwowe instytuty badawcze nadzorowane przez ministerstwa.
Główny zarzut? Skupienie się wyłącznie na bezpieczeństwie pożarowym, z pominięciem innych kluczowych wymagań. Eksperci wskazują, że „bariery ogniowe” z wełny w ociepleniach ze styropianu negatywnie wpłyną na:
- trwałość ociepleń – z uwagi na ryzyko spękań i uszkodzeń ocieplenia na styku połączenia izolacji, które w konsekwencji negatywnie wpłynie na bezpieczeństwo (także pożarowe),
- efektywność energetyczną budynków – z uwagi na mostki termiczne w miejscach pasów, które będą wykonywane z wełny o gorszych parametrach izolacyjnych niż styropian,
- higienę, zdrowie i środowisko – z uwagi na potencjalne ryzyka dla zdrowia wykonawców i osób pozostających w otoczeniu ocieplanych budynków, które wynikają wprost z wymagań BHP dot. stosowania wełny (maska, kombinezon, rękawice, okulary ochronne),
- środowisko – z uwagi na obciążenie powstającymi w ten sposób szkodliwymi odpadami oraz trudniejszy recykling samej wełny.
Lista technicznych zastrzeżeń wobec obowiązku stosowania pasów z wełny rośnie. Opublikowane właśnie wyniki badań niezależnych jednostek naukowo-badawczych pokazują, że długotrwałe działanie czynników środowiskowych na ocieplenie na bazie EPS z pasem wełny mineralnej prowadzi do utraty wodoszczelności i pogorszenia krytycznych parametrów użytkowych ocieplenia[1]. Branża podnosi, że na skutek wprowadzenia takich rozwiązań do przepisów, spękania widoczne dziś na elewacjach budynków wysokich – gdzie zgodnie z obowiązującymi obecnie wymaganiami od wysokości 25 m stosuje się wełnę – są nieuniknione ze względu na charakterystykę obu materiałów. Podobne wątpliwości zgłaszają eksperci z innych krajów[2].
Eksperci alarmują, że wpływ proponowanych rozwiązań – m.in. na estetykę, wyższe koszty montażu i napraw ociepleń budynku – są oczywiste, a mimo to systematycznie ignorowane.
Brak uzasadnienia zmian w danych i statystykach pożarów
KGPSP wskazuje, że propozycje wynikają z rosnącej ilości pożarów budynków, a pasy i bariery z wełny pozwolą na ograniczenie zagrożenia związanego ze stosowaniem palnych izolacji cieplnych o coraz większych grubościach. Tej tezy nie potwierdzają jednak ani statystyki pożarów, ani też analiza ich faktycznych przyczyn. Wbrew twierdzeniom autorów zmian, w Polsce nie rośnie liczba pożarów budynków, ani ofiar takich pożarów na co wskazują dane samej KGPSP. Co więcej dane w tym zakresie są korzystniejsze niż w 2021 i 2022 r., kiedy w poprzednich konsultacjach MRIT odrzuciło podobne propozycje zmian, również zaproponowane przez KGPSP.
[1] Wielokryterialna analiza odporności, ETICS z barierami ogniowymi na czynniki środowiskowe – dr inż. Ewa Sudoł, dr hab. inż. Artur Piekarczuk, prof. ITB, mgr inż. Aleksandra Mazurek, dr inż. Ewelina Kozikowska, Materiały Budowlane 8/2025 (nr 636).
[2] Patrz przypis 1 – Literatura
