Nauczmy się zarządzać zdrowiem

Ogromny postęp medycyny odmienia dziś los chorych i pozwala na dłuższe i lepszej jakości, aktywne życie ich samych, ale też ich bliskich

Nie zmienia to faktu, że każdy kryzys zdrowia jest dramatycznym doświadczeniem pacjenta i ogromną traumą dla jego otoczenia, a suma takich kryzysów powiększa skalę ludzkiego cierpienia, stanowiąc jednocześnie poważne wyzwanie natury ekonomicznej dla nas wszystkich.

Doceniając więc, często spektakularne, osiągnięcia medycyny naprawczej, nie możemy tracić z pola widzenia znaczenia profilaktyki.

W ocenie ekspertów WHO wyborem stylu życia jesteśmy w stanie o 50 proc. zredukować ryzyko poważnego załamania zdrowia.

Tymczasem 30 proc. Polaków pali papierosy, 8 proc. codziennie sięga po alkohol, 60 proc. zagrożonych jest otyłością, a na badania przesiewowe zgłasza się tylko 38 proc. Dla porównania – w Wielkiej Brytanii korzysta z nich ponad 70 proc. obywateli.

O konsekwencjach tego stanu rzeczy przypominają inicjatorzy kampanii edukacyjno-systemowej „TAK dla zdrowia rodziny” – Medyczna Racja Stanu i Fundacja Polska Koalicja Pacjentów Onkologicznych.

– Zmiany świadomości wymagają czasu, a tego nie możemy już tracić. Dlatego wciąż przypominać będziemy o pilnej konieczności wprowadzenia do programu szkół, a nawet zajęć dla przedszkolaków godziny dla zdrowia. Postawy łatwiej kształtować w młodym wieku, niż je korygować po latach utrwalania złych nawyków. To szczególnie ważne, gdy pamiętamy, że polskie dzieci tyją w szybszym tempie niż ich europejscy rówieśnicy. Za kilka lat konsekwencje tego stanu rzeczy będą dramatyczne dla nich samych, dla systemu ochrony zdrowia i budżetu państwa. Doprawdy trudno z tej perspektywy zrozumieć zaniechania w obszarze tak kluczowego elementu edukacji, czyli inicjowaniu kampanii – mówią założyciele Medycznej Racji Stanu: prof. Leszek Czupryniak, kierownik Kliniki Diabetologii i Chorób Wewnętrznych WUM, Anna Jasińska, rzeczniczka think tanku, prof. Paweł Kowal, parlamentarzysta, dr Janusz Meder, prezes Polskiej Unii Onkologii, i dr Michał Sutkowski, rzecznik Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce.

– Nakłaniając do większej uważności dla własnego zdrowia, świadomi tego, jak częstym powodem odkładania wizyty u lekarza jest lęk przed diagnozą poważnej choroby, przypominamy o nowoczesnych, bardzo skutecznych metodach diagnostyki i terapii, ale też profilaktyki. Do tej grupy zaliczyć trzeba, dostępne już w Polsce dla dziewcząt i chłopców w wieku 12 i 13 lat, szczepienia chroniące przed wirusem HPV, odpowiedzialnym za ryzyko zachorowania na raka szyki macicy, krtani, przełyku… i wielu innych nowotworów.

W kontekście diagnostyki zwracamy też uwagę na pojawienie się bardzo precyzyjnych testów w kierunku HPV.

Kolejnym onkogennym wirusem zbierającym każdego roku w Polsce żniwo ponad 2 tys. istnień jest wirus HCV, którego obecność rozpoznajemy prostym testem, a mając do dyspozycji w pełni skuteczne leczenie, chronimy pacjenta przed groźbą raka wątrobowokomórkowego, resztę zaś populacji – przed ryzykiem zakażenia. Stąd apel Polskiej Koalicji Pacjentów Onkologicznych i ekspertów Medycznej Racji Stanu o stworzenie Narodowego Planu Eliminacji wirusa HCV. Dotarcie do nieświadomych nosicieli mogłoby, zdaniem ekspertów WHO, całkowicie zlikwidować zagrożenie, jakim, niestety, nadal jest wirus HCV.

– Jako liderka ruchu Amazonek, która od 30 lat zabiega o to, by kobiety zgłaszały się na badania piersi, w tej kampanii zwracam uwagę na to, że w Polsce dostępne jest leczenie nowotworu sutka na światowym poziomie. Dziś czekamy jeszcze tylko na dostęp do innowacyjnej terapii wczesnego hormonozależnego raka piersi HER2 ujemnego, który u 30 proc. pacjentek, mimo wczesnego rozpoznania, stwarza realne zagrożenie nawrotem choroby. Profilaktyka wznowy to w przypadku raka kwestia BYĆ albo NIE BYĆ. Możliwość podania młodym, aktywnym kobietom leku z grupy cyklibów to wybór BYĆ. Tego typu decyzje systemowe powodują, że możemy choroby nowotworowe traktować jak przewlekłe, nie wyrok. Przypominając o istnieniu skutecznych terapii, przełamujemy lęk przed poddaniem się badaniom – dodaje Krystyna Wechmann, prezes Fundacji Polskiej Koalicji Pacjentów Onkologicznych.

Mówienie o tym, jak wiele możemy zrobić, by żyć dłużej, lepiej, zdrowiej, to zadanie dla ekspertów w dziedzinie medycyny, nauczycieli, polityków, dziennikarzy. Szeroka koalicja osób zdeterminowanych, by zmienić niepokojące statystyki nadumieralności Polaków, to szansa na pozytywne zmiany. Ale nie wystarczy mówić, by być wysłuchanym. Ważne jeszcze, aby wybrzmiał tu głos osób lubianych i podziwianych, które dotrą z apelem: o udział w badaniach przesiewowych, wykonanie testów profilaktycznych, korzystanie z dobrodziejstwa szczepień przeciw groźnym dla życia chorobom, systematycznie prowadzoną aktywność fizyczną i rezygnację ze „śmieciowego” jedzenia.

Moc przykuwania społecznej uwagi mają z pewnością ambasadorki kampanii „TAK dla zdrowia rodziny”: Ewa Jakubiec – tegoroczna Miss Polonia, dyplomowana pielęgniarka i studentka zdrowia publicznego, oraz Laura Breszka, lektorka, aktorka teatralna i filmowa, znana także z wielu produkcji telewizyjnych.

Ich świadectwo, że o spektakularny sukces w wielu dziedzinach życia znacznie łatwiej, gdy jesteśmy zdrowi, może skłonić do chwili refleksji i… wykonania testu w kierunku HCV po nowym tatuażu, uważności dla tego, co jemy, zgłoszeniu się do lekarza, by być szybszym od choroby.

Ambasadorki kampanii i jej eksperci reprezentujący różne specjalności medycyny rozpoczęli serie spotkań z uczniami szkół podstawowych, potrzebnych do czasu wprowadzenia postulowanych zmian w programach nauczania.

– Musimy zacząć zarządzać zdrowiem, a nie tylko chorobą, i traktować nakłady na profilaktykę jako najistotniejszą inwestycję – apelowała podczas inauguracji kampanii prof. Gertruda Uścińska, prezes ZUS, ubolewając, że dziś jedynie 1,5 proc. nakładów dedykowanych ochronie zdrowia przeznaczamy na zapobieganie kryzysom zdrowia.

Konkurs Odys

Tradycja konkursu ODYS sięga 1995 r. Jego celem jest promocja najlepszych pod względem jakości produktów i ofert na terenie Małopolski.

Oceny zgłoszonych podmiotów dokonuje kapituła powołana przez organizatora, w skład której wchodzą przedstawiciele samorządów gospodarczych i terytorialnych, uczelni wyższych, mediów oraz eksperci działający w branży turystycznej. Uzyskanie certyfikatu ODYS podnosi rangę laureatów i pomaga im uzyskać przewagę konkurencyjną. Po kilku latach przerwy, spowodowanej pandemią COVID-19, inwazją Rosji na Ukrainę i niepewną sytuacją w branży turystycznej, Krakowska Izba Turystyki 26 października tego roku w Energylandii wręczyła certyfikaty Penelopa dedykowane najlepszym obiektom noclegowym oraz nagrody Odysa dla najlepszych produktów i ofert turystycznych Małopolski. SuperOdysem wyróżniono spółkę Nautica Travel. Warto też odnotować Odysa za Wystawę i Edukację Krakowskiego Salonu Ekonomicznego NBP – Udostępnienie Bankowego Serca Polski, którą odebrała dyrektor oddziału NBP w Krakowie Katarzyna Basiak-Gała.