IT dla logistyki

hand presses on world map with digital tablet,warehouse worker loading goods by forklift for Logistic Import Export background (Elements of this image furnished by NASA)

Logistyka obejmuje procesy planowania, realizowania i kontrolowania przepływu surowców, materiałów i wyrobów gotowych. A to pole do popisu dla systemów IT, szczególnie w wersji 2.0

Uproszczoną definicję terminu „logistyka” przedstawia reguła 7R, w Polsce tłumaczona na 7W – właściwe: produkt, ilość, stan, miejsce, czas, klient i cena. Działania logistyczne najczęściej obejmują obsługę klienta, prognozowanie popytu, realizowanie zamówień, przepływ informacji, kontrolę zapasów w magazynie, procesy zaopatrzeniowe, pakowanie, obsługę zwrotów, gospodarowanie odpadami, transport i składowanie.

Potrzeby rynku
Z badań firmy Zebra Technologies z 2015 r. wynika, że w ciągu pięciu najbliższych lat siedmiu na 10 decydentów przyspieszy inwestycje w zakresie technologii magazynowych w celu zwiększenia dokładności realizacji zamówień, ograniczenia braków towaru oraz skrócenia czasu dostaw. Impulsem do inwestycji technologicznych są coraz wyższe oczekiwania klientów i coraz bardziej konkurencyjny rynek. Poniżej najważniejsze wnioski z badania:

● Ponad 40 proc. respondentów wskazało krótsze czasy dostaw jako kluczowy obszar wymagający inwestycji.

● 51 proc. ankietowanych oczekiwało w 2015 r. większych inwestycji w systemy lokalizacyjne czasu rzeczywistego, które śledzą zapasy i aktywa w skali całego magazynu, ale liczba ta rośnie do 76 proc. respondentów pytanych o rok 2020.

● Kadra kierownicza spodziewa się, że w ciągu następnych pięciu lat wzrośnie liczba przychodzących towarów oznaczonych kodem kreskowym. Twierdzi tak 66 proc. respondentów pytanych o rok 2015 i 82 proc. pytanych o rok 2020.

● 72 proc. spodziewa się rozpocząć do roku 2020 korzystanie ze sterowanych za pomocą komend głosowych rozwiązań do kompletacji zamówień (w 2015 r. korzystało z takich rozwiązań zaledwie 30 proc.).

● Do 2020 r. respondenci planują przeprowadzić inwestycje w takie procesy i narzędzia jak: zwiększenie liczby wysyłanych towarów (76 proc.), wyposażenie personelu w technologie (73 proc.), skanowanie kodów kreskowych (68 proc.), tablety (66 proc.) oraz Internet Rzeczy (62 proc.). Rosnące znaczenie Internetu Rzeczy (IoT) potwierdzają wyniki innego sondażu, przeprowadzonego przez Forrester Consulting w październiku 2015 r. na zlecenie Zebra Technologies. Zgodnie z nim 69 proc. przedsiębiorstw transportowo-logistycznych w Europie i USA rozszerza, modernizuje lub planuje wdrożyć technologie związane z IoT, w tym nowe usługi bezprzewodowe (wideokonferencje i strumieniowe transmisje wideo), a także aplikacje i usługi specyficzne dla branży, umożliwiające lokalizowanie aktywów i ludzi.

Systemy IT w logistyce
Oprogramowanie wykorzystywane w obszarze logistyki gwarantuje niezawodność łańcucha dostaw, pomagając m.in. optymalizować pracę magazynu. Automatyzuje przebieg pracy, zarządza eksploatacją i konserwacją pojazdów transportowych, pomaga oszczędzać zużywaną przez nie energię, identyfikuje pracowników oraz przewożone towary. Koszt wdrożenia takiego systemu zwraca się po kilku latach, a w dalszej perspektywie korzystanie z niego przynosi wymierne zyski. Systemy IT w logistyce wspomagają zarządzanie przedsiębiorstwem (ERP), zarządzanie całym łańcuchem dostaw (SCM), zarządzanie flotą (optymalizacja oraz monitoring transportu), w tym rozliczanie kosztów rozbudowanej sieci transportowej (TMS). Wykorzystywane są również systemy zapewniające kontroling logistyczny (telewizja przemysłowa), zaawansowaną analitykę (BI), a także systemy GIS oraz EDI. Z kolei systemy klasy WMS, definiowane jako programy do zarządzania ruchem w magazynach – od przyjęcia towaru przez składowanie do jego wydania – służą do koordynowania prac magazynowych.

Niezbędne są przede wszystkim dostawcom usług logistycznych, codziennie obsługującym dużą liczbę zróżnicowanych przesyłek od wielu nadawców i kierowanych do wielu odbiorców. Stany magazynowe zapisywane są np. według określonych lokalizacji, partii i dat przydatności. Bez wykorzystania systemu automatycznej identyfikacji (kody kreskowe) i mobilnych urządzeń obsługa magazynu jest niezwykle trudna. Dlatego systemy WMS zawierają moduły na terminale radiowe oraz na tablety wyposażone w czytnik kodów kreskowych podłączany przez Bluetooth. Warto podkreślić stosowanie w systemach WMS rozwiązań głosowych (Voice Picking, Pick by Voice) i technologii RFID, szczególnie w przypadku produktów o dużej wartości. Do sterowania automatyką w magazynie najczęściej używa się systemu klasy MFC (Material Flow Control). Instalacje automatyki magazynowej zazwyczaj wyposażone są w autorskie, opracowane fabrycznie systemy sterowania przepływem materiałów, zaprogramowane w ścisłym powiązaniu z konkretnym rozwiązaniem automatycznym i sterownikami PLC.

Przykładowe korzyści z IT
Do wymiernych korzyści ze stosowania systemów IT w logistyce należą: sprawna i szybka obsługa zamówień, realizacja większej liczby zleceń przy utrzymaniu tego samego poziomu zasobów ludzkich i środków transportu, redukcja pomyłek oraz zmniejszenie poziomu wymaganych zapasów, co oznacza obniżanie kosztów zamrożenia kapitału obrotowego oraz skrócenie czasu magazynowania – szczególnie ważne w przypadku towarów o terminach przydatności do spożycia (branża spożywcza, farmaceutyczna, chemiczna). Niebagatelną korzyścią jest również zwiększenie bezpieczeństwa pracy. Hasłem przewodnim Światowych Targów Logistyki CeMAT 2016 w Hanowerze były inteligentne rozwiązania dla łańcuchów dostaw. Na przykład technologia sygnalizacji świetlnej wykorzystująca łączność Bluetooth może pomóc pracownikom w szybkiej i precyzyjnej lokalizacji produktów przeznaczonych do kompletacji. Z kolei strumień danych z sensorów oraz etykiet RFID i kodów kreskowych umożliwia monitorowanie poziomów jednostek asortymentowych i automatyzację zamówień w przypadku spadku stanów magazynowych poniżej określonego poziomu. Nowoczesne rozwiązania IT umożliwią jeszcze szybsze rejestrowanie danych i ich precyzyjną analizę.

Nowe trendy w logistyce
Według ekspertów rynku systemy IT dla logistyki będą się rozwijały w kierunku zwiększenia automatyzacji procesów poprzez zastosowanie robotyki i automatyki w magazynie. Eksperci zapowiadają też wzrost popularności modelu sprzedaży SaaS, co odciąży infrastrukturę IT i pomoże zmniejszyć koszty inwestycji. Coraz większe znaczenie będą miały technologie dostarczające dane, takie jak automatyka przemysłowa, telematyka oraz geopozycjonowanie dla pracowników i sprzętu wykorzystywanego w magazynach. Natomiast wykorzystanie Internetu Rzeczy gwarantuje otrzymywanie w czasie rzeczywistym szczegółowych informacji, na podstawie których łatwiej podejmować decyzje mające na celu poprawę wyników. Zapisywanie, przetwarzanie i czerpanie informacji z tych danych wymaga jednak zastosowania nowych lub udoskonalonych systemów analitycznych (Big Data). Odpowiedzią na to mogą być aplikacje oparte na technologii chmury (cloud computing), które obniżają koszty i umożliwiają przetwarzanie ogromnych ilości danych.

Technologie mobilne: Oferta urządzeń mobilnych dla sektora logistyki jest bardzo bogata. Należą do nich m.in. komputery przenośne (smartfony, tablety), terminale (głosowe, wózkowe), czytniki i drukarki kodów paskowych oraz RFID, drukarki etykiet, paragonów, pokwitowań, faktur i raportów serwisowych. Są to urządzenia wodoodporne i pyłoodporne, działające w ekstremalnej temperaturze i trudnym środowisku pracy, mające dużą wytrzymałość, oferujące szybkie przetwarzanie danych. Z kolei rozwiązania ubieralne (wearable) – noszone na głowie (hełmy), przyczepiane do pasków, w formie zegarków na rękę – zapewniają korzystanie ze sprzętu mobilnego bez użycia rąk (sterowanie za pomocą komend głosowych). Zostały opracowane z myślą o zarządzaniu zapasami i terminalami przeładunkowymi oraz kompletacji zamówień i rozmieszczaniu towarów w sektorze magazynowym itp.

W branży logistycznej jako najważniejsze atuty stosowania urządzeń mobilnych wymieniane są:
• śledzenie przesyłek od przyjęcia przez sortowanie i transport aż do doręczenia klientowi – poprzez odczyt kodu kreskowego na każdym etapie,
• optymalizacja tras przewozu poszczególnych towarów i zarządzanie flotą,
• ograniczenie ilości dokumentacji papierowej dzięki wykorzystaniu strumienia danych z etykiet i inteligentnych czujników,
• poprawa skuteczności doręczeń, wyeliminowanie pomyłek, zmniejszenie liczby reklamacji.

Standardem w branży logistycznej mają szansę stać się komputery mobilne wyposażone w moduł GPS. Umożliwiają one dokładne lokalizowanie towarów oraz dynamiczne planowanie tras pojazdów floty i zarządzanie nimi w czasie rzeczywistym. Rzeczywistość rozszerzona: Raport trendów „Rzeczywistość rozszerzona w logistyce”, opracowany w 2014 r. przez zespół ds. badania trendów działu DHL Customer Solutions & Innovation, opisuje możliwości zastosowania technologii rzeczywistości rozszerzonej (Augmented Reality – AR) na różnych etapach łańcucha dostaw. Autorzy raportu przedstawili możliwe zastosowania dla branży logistyki, m.in. usprawniony odbiór w magazynach dzięki wyposażeniu pracowników w ekrany mocowane do głowy, które zapewnią skuteczne odszukanie właściwej trasy i właściwego przedmiotu, co będzie skutkować zmniejszeniem liczby pomyłek.

W obszarze transportu usprawnienia mogą dotyczyć wyposażenia samochodów dostawczych w ekrany w przedniej szybie, na których wyświetlane są dane o ruchu drogowym w czasie rzeczywistym, a także inne cenne informacje, np. temperatura przestrzeni ładunkowej oraz ostrzeżenia, co pozwoli zwiększyć poziom koncentracji kierowcy. Z kolei pracownicy w paczkowni wyposażeni w inteligentne akcesoria otrzymują ważne informacje o każdej paczce (zawartość, waga i miejsce docelowe), co pozwala usprawnić załadunek i zmniejszyć liczbę szkód w transporcie. AR może także usprawnić usługi konserwacji i napraw, jeśli pracownicy będą wyposażeni w inteligentne gogle prezentujące instrukcje krok po kroku. Jak widać, rozwiązania IT na dobre zadomowiły się w logistyce i będą wykorzystywane w coraz większym zakresie. Logistyka 2.0 w polskich firmach to kwestia nie tak odległej przyszłości