Forum samorządów

3

Anatoliy Zymnin

Kraków na dwa dni został samorządową stolicą Europy. Blisko 1,8 tys. osób – liderów regionalnych, przedstawicieli administracji państwowej, świata nauki i biznesu, kultury, NGO oraz mediów z ponad 40 krajów – wzięło udział w III Europejskim Kongresie Samorządów, który odbył się 27–28 marca pod hasłem „Samorządy w obliczu wyzwań XXI w.”

Jest to jedna z największych konferencji międzynarodowych w Europie, poświęcona zagadnieniom polityki regionalnej, współpracy samorządów z władzą centralną i przedstawicielami nauki oraz biznesem. Dwudniowy program kongresu obejmował ponad 80 wydarzeń (bloki programowe, raporty, panele, warsztaty, wykłady, prezentacje) i został realizowany w ścieżkach: Finanse, Środowisko, Gospodarka, Społeczeństwo, Innowacje, Biznes i Samorząd oraz Turystyka i Samorząd. Obrady kongresu relacjonowało blisko 100 dziennikarzy.

Według Zygmunta Berdychowskiego, przewodniczącego Rady Programowej Forum Ekonomicznego w Krynicy, pomysłodawcy konferencji, samorządowcy podczas kongresu narzekali między innymi na nie najlepsze relacje z władzą centralną, ale też chwalili się swoimi sukcesami. „Zarządzanie, zdrowie, kultura czy prowadzenie działalności gospodarczej przez samorząd – to tematy, które zdominowały kuluarowe rozmowy. Wydaje się, że ci, którzy tu przyjeżdżają, przybywają po to, żeby się dowiedzieć, jak z problemami, z którymi oni się zmagają, radzą sobie inni” – powiedział Zygmunt Berdychowski.

„My, jako samorządowcy polscy, musimy dopiero zbudować fundamenty współpracy w ramach UE. Na razie leży to przede wszystkim w kompetencjach rządu centralnego” – mówił Jacek Majchrowski, prezydent miasta Krakowa, podczas sesji „Europa w obliczu globalnych zmian a samorząd przyszłości”, która zainaugurowała kongres. Dodał, że w tej chwili prawo nie pozwala na przykład samorządom osiedlać uchodźców i ogranicza to znacząco możliwości pracy na rzecz dalszej integracji z polityką UE. François Decoster, przewodniczący Komisji ds. Obywatelstwa, Zarządzania, Spraw Instytucjonalnych i Zewnętrznych przy Komitecie Regionów Unii Europejskiej, oświadczył, że komitet jest platformą wymiany dialogu samorządowców ze wszystkich części Europy. „Komitet Regionów jest swojego rodzaju głosem lokalnych władz na forum UE, który ma na celu przybliżenie unijnym decydentom spraw lokalnych” – podsumował przewodniczący.

„W Rumunii w latach 2007–2013 w ramach Funduszy Spójności znacząco inwestowano w infrastrukturę, w moim mieście na poziomie 90 proc. skuteczności spójności” – oznajmił Emil Boc, premier Rumunii w latach 2008–2012 oraz prezydent miasta Kluż-Napoka. Ossi Savolainen, burmistrz Regionu Helsinki-Uusimaa w Finlandii, zaprezentował kształt polityki regionalnej w kontekście braku Funduszy Spójności. „Jednostki samorządowe są dość niezależne w Finlandii. Jednocześnie z europejskiego punktu widzenia jesteśmy jakby wyspą, dość odległą od centrum spraw”.

Ważnym gościem III Europejskiego Kongresu Samorządów w Krakowie była Anna Zalewska, minister edukacji, która wystąpiła z wykładem: „Kształcenie kadr dla nowoczesnej gospodarki. Wdrażanie reformy edukacji”. Minister Zalewska wyjaśniła podłoże aktualnie realizowanej reformy w systemie edukacji oraz jej wpływ na funkcjonowanie samorządów, przedstawiając przykłady tego, jak Ministerstwo Edukacji bierze pod uwagę oczekiwania i obawy władz lokalnych. W kontekście zbliżających się wyborów samorządowych w Polsce w 2018 r. wielkie zainteresowanie wzbudziły prezentacje poglądów na rozwój samorządu terytorialnego oraz pomysłów na ich realizację przygotowane przez polskie partie polityczne. Według Grzegorza Schetyny, przewodniczącego Platformy Obywatelskiej, samorząd terytorialny w Polsce jest symbolem polskiego sukcesu, kamieniem milowym polskiej demokracji. Jednak nadal wiele elementów można poprawić, zwiększyć ich efektywność. „Samorząd jest dużo szybszy niż rząd” – oświadczył prezes Polskiego Stronnictwa Ludowego Władysław Kosiniak-Kamysz. Dodał, że PSL opowiada się za zdecentralizowanym samorządem w Polsce.

Dużo uwagi podczas kongresu poświęcono współpracy międzynarodowej europejskich miast i regionów. Według Jeana-Michela Berlemonta, wicemera francuskiego Nancy, we Francji współpraca nie zawsze dotyczy jedynie najbliższej zagranicy. „Tworzymy też partnerstwa z Brazylią czy Australią” – stwierdził Berlemont. Za najważniejszy projekt swojego regionu uznał jednak kooperację na granicy Francji, Luksemburga, Niemiec i Belgii. Z kolei Oleksandr Hanushchyn, przewodniczący Lwowskiej Rady Obwodowej, zauważył, że każdy region jest inny i współpraca będzie przebiegała według innych priorytetów między Meksykiem a USA, Polską a Słowacją czy Ukrainą a Mołdawią.

Podczas panelu „Inteligentne regiony i miasta – od wizji do strategii” Adam Hamryszczak, podsekretarz stanu w Ministerstwie Rozwoju, przedstawił spojrzenie polskiego rządu na kwestię Smart City. „Kluczowa w całym procesie jest partycypacja społeczna i poddanie nowych rozwiązań ocenie obywateli” – podkreślił Hamryszczak. Dodał, że rząd zamierza wspierać potencjał tkwiący w regionach, miastach, a przede wszystkim ich mieszkańcach – ekspertach i innowatorach. Według Romana Ciepieli, prezydenta Tarnowa, ten proces jest zdecydowanie związany z poziomem samorządów i nie może być narzucony odgórnie. Marszałek województwa małopolskiego Jacek Krupa zwracał uwagę, że głównym celem inteligentnego rozwoju powinno być długoterminowe podniesienie jakości życia mieszkańców. „Drugim aspektem smart rozwoju powinny być tak zwane inteligentne specjalizacje, czyli określenie, w jakich kierunkach na przykład Małopolska powinna się rozwijać”.

W dyskusjach kongresu nie zapomniano także o kwestiach związanych ze współdziałaniem na linii biznes–samorząd. Grzegorz Lot, wiceprezes Tauronu Sprzedaż Sp. z o.o., zwrócił uwagę na to, że dla wprowadzenia programu „Oddychaj powietrzem” kluczowe są: wspólna inicjatywa antysmogowa, edukacja, zaangażowanie mieszkańców, budowanie postawy proaktywnej mieszkańców gminy, pozyskanie wiedzy o postawach mieszkańców gminy, ich potrzebach i motywacjach. Współpraca w samorządami jest tutaj kluczowa.

Jak dziedzictwo narodowe kształtuje społeczność lokalną? Giorgi Alibegashvili, przewodniczący Rady Miasta Tbilisi, przypomniał, że Gruzja zawsze czuła się częścią Zachodu w rozumieniu połączenia kultur starożytnej Grecji, Rzymu i Izraela. „Mieliśmy jednak również dużo wspólnego z kulturami Wschodu – arabską, turecką czy perską, więc dla Tbilisi ważna jest koncepcja multikulturowości i tolerancji”. Pierwszy dzień obrad III Europejskiego Kongresu Samorządów w Krakowie zwieńczyła Uroczysta Gala Wręczenia Nagród Lider Samorządu dla najlepszych samorządowców 2016 r. Najlepszym wójtem w Polsce został Grzegorz Niestrój, wójt gminy Kornowac. Najlepszym burmistrzem gminy miejsko-wiejskiej i wiejsko-miejskiej został Grzegorz Niezgoda, burmistrz Szczawnicy. Samorządowcem roku w kategorii prezydent miasta został Piotr Grzymowicz, prezydent Olsztyna.

Partnerem Nagrody Lider Samorządu jest „Rzeczpospolita”. Laureatem Nagrody Specjalnej kongresu został ks. kard. Stanisław Dziwisz, który podkreślił, że reforma samorządowa w wolnej Polsce należy do najbardziej udanych zmian ustrojowych. „Władze samorządowe w Polsce stoją najbliżej problemów lokalnych społeczności, a ludzie wybierani do tych władz cieszą się wielkim zaufaniem obywateli” – oświadczył kardynał, odbierając nagrodę.

fot.: Materiały prasowe