Compliance w czasach sankcji

24 lutego 2022 roku dotychczas znany nam świat zmienił się nie tylko dla obywateli Ukrainy, ale również odbił swoje piętno na globalnym środowisku biznesowym.

Sankcje gospodarcze z jakim mamy obecnie do czynienia mają niespotykany do tej pory zasięg. Wiele przedsiębiorstw musiało przemodelować swoje działalności, znaleźć nowych dostawców czy wręcz zakończyć swoją działalność na rynku rosyjskim. Dodatkowo, jak pokazuje praktyka, partner handlowy, dostawca czy też odbiorca mający siedzibę w Unii Europejskiej albo innych krajach trzecich, może znajdować się na liście sankcyjnej. Takie przypadki jeszcze bardzie komplikują obrót handlowy. Obecnie działy compliance stanęły przed dużym wyzwaniem, jak weryfikować kontrahentów, aby nie narazić się na zarzut naruszenia sankcji. Obowiązujące akty prawne, w tym unijne przepisy, nie precyzują jednak, jak przedsiębiorcy mają postępować, aby dochować należytej staranności. Absolutnie niezbędne jest posiada- nie odpowiednich procedur weryfikacji kontrahentów. To oznacza, że dotychczas istniejące procedury KYC (Know Your Client) powinny zostać zweryfikowane i dostosowane do obecnych realiów. Bez wątpienia punktem wyjścia, czyli tzw. bazą mogą być procedury przeciwdziałania praniu brudnych pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Oczywiście pod warunkiem, że przedsiębiorstwa je posiadły, gdyż status podmiotu obowiązanego ma ograniczona liczba podmiotów, a tymczasem sankcje dotyczą wszystkich. Należy pamiętać, że sankcje mają zarówno charakter podmiotowy, jak i przedmiotowy. Niewystarczającym jest zatem weryfikowanie listy osób oraz podmiotów wpisanych na listy sankcyjne, z którymi nie możemy współpracować. Przedmiotowy charakter sankcji dotknął wiele branż, chociażby poprzez zakaz transferu określonych technologii na rynek rosyjski. Weryfikacja powinna być przeprowadzana w kilku krokach, począwszy od weryfikacji kraju. Jeśli eksport odbywa się do państwa objętego sankcjami, kolejnym krokiem jest sprawdzenie, czy dany produkt podlega ograniczeniom. Jeżeli nie ma ograniczeń związanych z sankcjami dla eksportu towarów, następnie musimy się upewnić, że nasz kontrahent oraz inne osoby i podmioty zaangażowane w transakcję nie podle- gają sankcjom podmiotowym.

Biorąc pod uwagę ryzyko i ewentualne konsekwencje, z całą mocą można stwierdzić, że rola compliance znacznie zyskała na znaczeniu. Działy compliance odgrywają kluczową rolę w tworzeniu odpowiednich polityk i procedur wewnętrznych, jak również w procesie weryfikacji sankcji w ramach prowadzenia działalności biznesowej. Zapewnienie odpowiednich zasobów w tym obszarze jest kluczowe, ale nie eliminuje w pełni ryzyka. Istotną rolę bowiem odgrywają menedżerowie w obszarach operacyjnych, którzy odpowiedzialni są za codzienną weryfikację kontrahentów w oparciu o dobrze przygotowane pro- cedury KYC. Budowanie w nich świadomości ryzyk i konieczności przeprowadzania procesu jakościowej weryfikacji jest równie ważne, co odpowiednio udokumentowanie tego procesu, aby móc wykazać należytą staranność. Zwiększający się zakres danych i infor- macji, do weryfikacji których jesteśmy zobowiązani, sprawia, że prowadzenie działalności na rynkach globalnych staje się coraz bardziej wymagające. I choć cel tego działania jest słuszny, bo wskazuje na konieczność prowadzenia biznesu na zasadach zgodności, to warto pamiętać o odpowiednim wyważeniu, aby nie zdławić i zahamować prowadzonej działalności.